Only Sons to projekt poszukujący, czy po prostu zespół, który nie umie stać w miejscu? Zaczęliście od stonera, potem nastąpiła zmiana w stronę mieszanki prog rocka z hard rockiem, a nowa płyta to jak dla mnie retro/hard rock.

Początkowo rzeczywiście szliśmy w kierunku stonera, ale po jakimś czasie okazało się, że miks naszych upodobań muzycznych wyznaczył inną drogę. Mając za grunt sentyment do lat 90. i fascynację całą paletą przedstawicieli gatunków: heavy metal, grunge i hard rock, oczywiste dla nas stało się, że Only Sons nie będzie zespołem poruszającym się w wąskiej stylistyce. Nasz debiut ‘Love, Drugs, Treachery and Deceit’ jest tego najlepszym dowodem. Fundamentem są tu tłuste riffy, chwytliwe melodie, przebojowe refreny – a wszystko zwieńczone balladą. A z tym – jak to określiłeś – retro/hard rockiem, to chyba Cię lekko poniosło. Próżno szukać w naszej muzyce i image’u wspólnych cech z tą stylistyką. Nie mamy też w arsenale gitar, wzmacniaczy czy (ogólnie) sprzętu, który by to potwierdzał. Bliżej nam do lat 90. i teraźniejszości. Od zawsze tak było. Ale wiem do czego pijesz… i coś czuję, że pewnie wypłynie to w dalszej rozmowie.

Kiedyś byliście bardziej stonerowi – dziś jesteście dużo bardziej ‘piosenkowi’. Czy to świadoma, wykalkulowana zmiana w celu zaistnienia w rozgłośniach radiowych, czy może tak po prostu wyszło?

Zawsze byliśmy piosenkowi. Wynika to z naszej natury, mianownik jest wspólny. Aż trudno uwierzyć, że wciąż wszyscy jesteśmy jednomyślni w kwestii kierunku muzycznego i tego, jak postrzegamy nasz zespół. Tę zgodność potwierdza – bądź co bądź – stały (od ponad 6 lat) skład. W 2021 roku doszło do przetasowania.

Wtedy w różnych odstępach czasu odeszli: Andrzej Nowak – wokalista, Adrian Piątek – gitara i Rob Cook – perkusista. Zastąpili ich: na gitarze Łukasz Kursa i na bębnach Wiktor Palik.

Jeśli tworzenie muzyki poza satysfakcją i szczerą radością z koncertowania przynosi wymierne efekty, to jest to jak najbardziej zasłużona nagroda i należy ją przyjąć z pokorą. W końcu chyba o to chodzi, żeby dotrzeć z muzyką jak najszerzej i znaleźć odbiorców, którzy podzielają twój twórczy entuzjazm i identyfikują się z twoim przekazem.

Gdybyś miał opisać punkty styczne oraz największe różnice między Only Sons z 2018 a 2026 roku, to będą to…?

Punktem stycznym niezmiennie jest wspomniana radość z tworzenia muzyki i granie na żywo. Różnica leży w pracy u podstaw – zwyczajnie jesteśmy bogatsi o cały bagaż złych praktyk i doświadczeń. Dziś jesteśmy zespołem świadomym… Nie mamy czasu na głupoty i rozdrabnianie się. To się dzieje tu i teraz, pracujemy nieustannie nad tym, aby osiągnąć cel, jaki sobie obraliśmy, i nad każdym innym aspektem bycia zespołem z ambicjami.

W Only Sons wykluczamy kult jednostki, zabronione są rządy i praktyki autorytarne. Wszystko dzieje się w oparciu o przyjacielskie relacje.

Wokaliści w Only Sons zmieniają się dość często – czy to znaczy, że szukacie idealnego głosu, czy raczej wciąż zmienia się to, czym ten zespół ma być?

Mieliśmy jednego wokalistę Andrzeja Nowaka od 2017 do 2021. Potem wskoczył na chwilę Ricardo Caetano, z którym zagraliśmy na kilku festiwalach, jednak to nie było “to”. Przez prawie 4 lata szukaliśmy właściwego głosu, właściwej osoby, robiliśmy ciągłe przesłuchania. Tym razem to musiał być ktoś na maksa pewny – idealny głos, frontman i po prostu fajny facet. Ostatecznie w 2024 roku, kiedy byłem już w Taraban, zaprezentowałem nasze nowe utwory Bali – materiał mu się spodobał, nagrał kilka próbek. Wtedy było już jasne, że to jest nasze brakujące ogniwo.

W ten sposób 2024 roku wokalista przeszedł z Taraban do Only Sons, a teraz i Ty odszedłeś z kapeli Krisa. Nie boicie się, że słuchacze zaczną narzekać i osądzać, że staliście się kopią Taraban?

Dla sprostowania – obaj odeszliśmy z Taraban niemal w tym samym czasie, czyli jesienią ubiegłego roku. Muzycznie i stylistycznie Only Sons i Taraban to dwa zupełnie różne twory. Tutaj właśnie wrócę do Twojego pierwszego pytania.

W sytuacji, gdy muzycy udzielają się w różnych zespołach jednocześnie ciężko jest uciec od skojarzeń, to w pełni zrozumiałe. Ci sami muzycy, tworząc dla równoległych projektów, nie stają się nagle innymi ludźmi. Niektórzy mają tak unikalny styl, że po pierwszych nutach wiesz, kto gra czy na gitarze czy na innym instrumencie. Z wokalem jest jeszcze prościej, więc oto jesteśmy. Pozwolę sobie jeszcze zauważyć, jak odmienne partie nagrał Bala dla obu zespołów. W Only Sons można usłyszeć jego zupełnie nieznane dotąd możliwości wokalne

Jasne. Ale jednak… Wasza nowa płyta mocno mi się kojarzy z ostatnimi dokonaniami krakowskiego Tarabana. Nie macie wrażenia, że zaczynacie wchodzić sobie w podobną przestrzeń?

Przeciwnie. Nie moglibyśmy się bardziej różnić… można się zaśmiać, jak najbardziej.

Zarówno ja, jak i Bala, współtworzyliśmy materiał ‘Oath’ zespołu Taraban i ‘Through The Night Again’ Only Sons. Wystarczy, że wokal jest wspólny dla tych dwóch wydawnictw. Moje gitary, część aranży, riffy i solówki – tego nie przeskoczymy. Każdy ma swój styl i, chcąc nie chcąc, będzie to słychać. Zaś muzycznie oba materiały powstawały w różnych odstępach czasu, nie graliśmy wtedy ze sobą. Są też zupełnie inne brzmienia, strojenie instrumentów i samo podejście do komponowania. Nie będziemy wchodzić sobie w drogę, obiecuję.

Nowa płyta “Through the Night Again” ukazała się po 7 latach. Dlaczego musieliśmy tak długo na nią czekać?

Przede wszystkim z braku właściwej osoby, która stanęłaby za mikrofonem.

Pracowaliśmy nad płytą przez tych parę lat. Było sporo mieszania w aranżach, odrzucania pomysłów, później dodawania nowych; aż w pewnym momencie, kiedy mieliśmy ogólny zarys całości, zaczęliśmy sobie zadawać jedno zasadnicze pytanie: “Kto nam to zaśpiewa?”. Reszta historii jest już znana. Głęboki oddech, ogromna ulga i mamy to.

Jak był plan, założenia programowe do nowej płyty? Jak wygląda praca nad nowymi piosenkami? Co musi się stać, aby dany kawałek dostał zielone światło „to leci na płytę”?

W pierwszej kolejności musi być głód tworzenia. Nigdy nie potrafiłem pisać na zawołanie. W tej materii nie znoszę presji czasu, nie zapisuję też większości riffów czy całych utworów. Przez długie lata przy pracy nad muzyką po prostu wyrzucałem do kosza to, co mi się nie podobało lub nie pasowało (zwłaszcza z Redemptor, ale o tym innym razem)… W przypadku ‘Through The Night Again’ zdecydowaliśmy się na sześć utworów, które zamknęły się w 33 minutach. Podzieliliśmy się z Łukaszem po połowie – trzy utwory moje i trzy jego. Tak wyszło.

Co nie znaczy, że przez tych 7 lat napisaliśmy tylko tyle muzyki. Tym bardziej, że udzielaliśmy się w tym czasie w innych zespołach.

Niedawno zaglądałem do wczesnych szkiców i jest tam drugie tyle, czyli sześć utworów, których nigdy nie wykorzystaliśmy. Ponownie mieszane: i moje, i Łukasza. Wydaje mi się, że to szczególna sytuacja, kiedy duet gitarzystów jest tak zgodny.

Potrafimy się pożreć o głupoty, ale nigdy o muzykę. Do “zielonego światła” dla piosenki, która wchodzi na płytę daleka droga. Tutaj angażuje się już cały zespół. Reszta składu filtruje to, co słyszy, podsuwa swoje pomysły i aranże w ramach swoich funkcji w zespole. Bywa tak, że wszyscy jesteśmy zgodni, a czasem wręcz odwrotnie – stoimy w miejscu. Natomiast żeby otrzymać finalny obraz albumu, to już  inna historia. I to bywa prawdziwa droga przez mękę. Na szczęście rekompensatą za nadszarpniętą psychikę jest odsłuch gotowego albumu.

Na Encyklopedii Metallum widnieje informacja, że Bartosz Gabriel jest odpowiedzialny za przygotowanie masteringu pod winylowe wydanie. Jednak jak dotychczas nie ujawniliście, czy i kiedy ukaże się na wosku nowa płyta. Co się musi wydarzyć, aby tak się stało? Osobiście nie kupuję każdego wydawnictwa na winylu, ale Wasza płyta bardzo przypadła mi do gustu i mogłaby naprawdę fajnie zabrzmieć na gramofonie.

Tak, Bart Gabriel przygotował mastering pod wydanie na winylu. Z tego miejsca chciałem mu bardzo podziękować. Nie jest to pierwszy raz, ponieważ Redemptor – Agonia na winylu to również mastering Barta Gabriela.

Będzie też takie wydanie dla Only Sons. Szykujemy piękną oprawę, będzie cymesik. Za wcześnie na szczegóły, ale pracujemy nad tym.

Dlaczego na promocyjnym zdjęciu członkowie zespołu wyglądają niemalże jak bracia bliźniacy? (śmiech)

Tak się dobraliśmy, co poradzisz. Bracia z innych matek, a jednak jeden się wyróżnia – gargantuiczny, potężny basista – Kamil. Ma same koleżanki. You ask him!

Wasze wydawnictwa ukazują się własnym sumptem od samego początku. Czy to wynika z sytuacji, że coraz trudniej znaleźć wydawcę w naszym kraju, czy może uważacie, że lepiej to wszystko sobie sami ogarniecie?

Jedno i drugie. Bycie sterem i okrętem daje niezależność i jeśli się wie, jak to robić, to można tylko zyskać. Warunkiem jest przede wszystkim granie koncertów – dużo.

Tak też było przez pierwsze dwa lata naszej działalności. Teraz zaliczamy restart i znowu będziemy grać dużo już tej jesieni.

Będąc szczerym, wracamy po kilku latach, więc mamy coś do udowodnienia. Czasy się zmieniły – trzeba budować zasięgi w social mediach. Już nie wystarczy tylko grać na żywo i mieć świetny materiał.

Decyzja o samodzielnym wydaniu płyty, a także wyprodukowaniu merchu zespołu zapadła dość późno, ponieważ prowadziliśmy wtedy rozmowy z paroma wydawcami.

Moglibyśmy mieć z górki, gdybyśmy się zdecydowali na rozwiązanie typu “ok, masz tu naszą płytę, nic nie chcemy, tylko ją wydaj”. Tyle, że to nie jest rozwiązanie dla nas.

Uznaliśmy, że jesteśmy w stanie więcej sami dla siebie zrobić, wydając własne pieniądze. W końcu za nagrania i miksy audio, jak i późniejsze nagrania i miksy video, zapłaciliśmy my. A to już żadna różnica dorzucić jeszcze trochę kasy i zrobić wszystko samemu.

Dlatego, kiedy mamy w zespole pięciu doświadczonych ludzi, możemy sobie na to pozwolić. Nie jest to łatwe, ale nikt nie mówił, że będzie. Powoli przecieramy nowe szlaki.

Czyli można się spodziewać profilu na TikToku w celu kręcenia zasięgów? (śmiech).

Nie wykluczam. Gdybyś mnie zapytał, czy zrobię to z Redemptorem, na pewno powiedziałbym: “nie”.

W Only Sons jest więcej luzu?

Profil zespołu Only Sons jest – co by nie mówić – bardziej “dla ludzi”. Z tą muzyką można dotrzeć do zupełnie innej publiki.

A co musiałoby się stać, abyście się zdecydowali na współpracę i podpisanie papierów z wytwórnią? Deal z labelem siedzącym w “waszym” gatunku, np. Heavy Psych Sounds ?

Powiem Ci przy następnej płycie. W tej chwili nie ma to żadnego znaczenia.

Jesteśmy na etapie ciągłej pracy nad promocją naszego nowego albumu.

Tworzycie jakościową muzykę, ale nie jesteście turbo znanym zespołem, mając na fanpage’u niewiele ponad 1,5 tysiąca fanów. Za to zagraliście już na naprawdę fajnych festiwalach w naszym kraju. Czy ten przywilej to efekt Twoich znajomości na scenie i w branży muzycznej?

W Only Sons rolę managera pełnił Andrzej Nowak do momentu odejścia z zespołu. Był w tym bardzo skuteczny. Ja przejąłem pałeczkę dopiero teraz przed wydaniem “Through The Night Again”. Była to dla mnie naturalna kolej rzeczy, ponieważ praktycznie od zawsze zajmowałem się sprawami organizacyjnymi w zespołach, w których grałem. Gdyby lajki i suby szły w parze z występami na festiwalach czy trasach, to obawiam się, że o wielu zespołach już dawno byśmy zapomnieli.

Rzeczywistość jest taka, że w naszym środowisku muzycznym wszyscy się znają. Dzięki temu nieraz jest łatwiej, co nie zmienia faktu, że chętnych też jest wielu. To samo tyczy się prasy: wywiady, recenzje, radio itd. O to trzeba zadbać samemu. Nie wszystkie drzwi są otwarte, ale trzeba zapukać.

A jak z Twojej perspektywy wygląda opcja grywania na zagranicznych festach? Slot na takim uznanym Desertfest to byłoby coś!

Właśnie o to w graniu chodzi. Koncerty, a zwłaszcza festy są najlepszą częścią tego wszystkiego. Zawsze się cieszę na kolejne występy na żywo. Wszyscy chcemy grać, ile wlezie, póki nas to cieszy.

Na przełomie wieku polskie zespoły chętnie nagrywały na swoje płyty czy grały na żywo covery. Zauważyłem, że na przestrzeni ostatnich 20 lat mocno się od tego odchodzi, chcąc maksymalnie promować swój autorski materiał. Covery jakich piosenek chciałbyś wypuścić? Behemoth czy Graveyard?

Uważam, że covery są spoko. Kiedyś mieliśmy z naszym perkusistą Wiktorem cover band. W setliście koncertowej było ponad 40 utworów wielu znanych i stylistycznie różnych zespołów. Z założenia graliśmy wszystko, co nam się podobało w latach 70.–90. od Kansas czy Journey, po Genesis, Van Halen, Queensryche i Ozzy’ego.

Myślę, że z Only Sons prędzej czy później sięgniemy po jakiegoś klasyka, a może nawet kilka.

Mam na myśli bardziej granie coverów przez Only Sons, bo osobiście mocno nie przepadam za stricte cover/tribute bandami. Chodzi mi bardziej o to, jak metalowy szlagier zabrzmiałby w stylistyce OS.

Właśnie może nie metalowy, a jakiś zupełnie nieoczywisty? I może nie po angielsku? Chodzi to za nami od dawna. Nie wykluczamy też akustycznych setów. Raz się to wydarzyło i bardzo nam się spodobało. Wtedy też zagraliśmy trzy covery: Alice In Chains, Down i Stone Temple Pilots. Mamy więc już jakiś background.

To co teraz planujecie z Only Sons?
Z rzeczy zaplanowanych na ten rok, to wydanie płyty na LP i 20 koncertów od października do grudnia. Info o trasie z Blindead 23 krąży od jakiegoś czasu w social mediach. Druga trasa będzie miała miejsce chwilę później, jest już klepnięta i za chwilę będzie o niej głośno.

Artykuł DANIEL KESLER (Only Sons): „Nie moglibyśmy się bardziej różnić” pochodzi z serwisu KVLT.

Stało się – Blindead w końcu powrócili na całego. W mocno przemeblowanym „nowym-starym” składzie i pod delikatnie zmodyfikowaną nazwą, ale powrócili. Wydana dwa lata temu niezbyt satysfakcjonująca (przynajmniej mnie, choć Let Them Speak na zawsze w serduszku) EPka Vanishing okazała się jedynie odpowiednikiem strzału ostrzegawczego i czymś na przeczekanie piekiełka wydawniczego, w którym ugrzązł ich zapowiadany dużo wcześniej pierwszy pełniak. Koniec końców udało się wszystko spiąć, a krążek Deuterium dzięki Mystic Production oraz Peaceville Records ujrzał w ubiegłym miesiącu światło dzienne.

Panowie podzielili opowiadaną na płycie, ewidentnie nawiązującą do trudnych lat Mateusza Śmierzchalskiego, historię o traumie, izolacji, walce z demonami oraz odrodzeniu na trzy rozdziały. Najlepsze co mają do zaoferowania umieścili na początku – dwuczęściowe Immersion prezentuje każdego asa w rękawie zespołu, i to nie w pigułce (łącznie ponad 18 minut). Bryluje przede wszystkim powracający do zespołu Patryk Zwoliński, którego potężny growl ma moc zrywania dachów, a pełen emocji czysty śpiew nadal jest bardzo miły dla ucha. Ciosane przez Havoca riffy wgniatają w podłogę, ocierając się w „dwójce” o death metal, a nieinwazyjne użycie przez niego syntezatorów oraz klawiszowe intro Immersion I oraz outro Immersion II Ojerssona dokładają ogromną cegłę do ponurego klimatu budowanego przez zespół. Klimatu, z którym nie do końca współgrał mi śpiewany przez byłego członka Tiamat czy Katatonii przebojowy refren otwierającej płytę kompozycji. A przynajmniej tak było na początku, bo z kolejnymi odsłuchami Deuterium łyknąłem każdy element obu „Immersji” bez popitki. Więcej wytchnienia przynosi zaśpiewany wyłącznie przez Szweda, nawiązujący do Ascension, delikatny Wither, swoją drogą najkrótszy na płycie. Dziesięciominutowy Worst Laid Plans to po raz kolejny cała paleta możliwości kapeli – miażdżący ciężar, równie ciężki klimat i całkiem nośny refren, w środku chwila wytchnienia równoważąca te przytłaczające doznania tylko po to, aby za chwilę znowu uderzyć – i już wiem, że odrodzenie Blindead to jedna z najlepszych rzeczy, jakie w ostatnich latach przydarzyły się polskiej scenie. No i na pewno jedna z najlepiej wyprodukowanych – brzmi to naprawdę znakomicie.

Dwie kolejne kompozycje budzą we mnie nieco mieszane odczucia. Numer tytułowy broni się według mnie głównie refrenem, pozostała jego część ponownie flirtuje z death metalem, lecz tym razem zróżnicowanie kompozycji nie jest tak bogate, jak w przypadku Immersion II, przez co na tle poprzednich kawałków wypada według mnie dość blado. Podoba mi się za to znacznie lżejszy, powiedziałbym nawet, że w dużej mierze prog-rockowy Towards the Dark, który został zaprezentowany już w 2022 roku. Ta jego lekkość mocno odstaje jednak od pozostałej zawartości Deuterium, traktuję go więc jako dowód drogi przebytej przez nową odsłonę Blindead od wtedy do dziś. Wieńczący album You Are the Universe, po nieco przerażających, zdehumanizowanych dźwiękach szybko kieruje się na „afflictionowe” tory – ten klimat fani zespołu rozpoznają momentalnie. Nie radzę jednak mocno skupiać na porównywaniu go z tamtym krążkiem, bo to niestety nie te buty. Zamiast tego polecam wsłuchać się w wokal i docenić, jak znakomicie jest to zaśpiewane. Szkoda, że tak krótkie – blisko dwie trzecie tych sześciu minut to pełniące rolę outra urokliwe klawisze Ojerssona.

Od pierwszej zapowiedzi tej płyty minęło tyle czasu, że hype na wielki comeback Blindead zdążył już bardzo mocno opaść. Na szczęście przygotowany przez zespół materiał szybko wzniecił we mnie tamtą podjarkę. Być może nie jest to album bez wad, jest on jednak tak dobry, że z niecierpliwością wyczekuję tego, co jeszcze uda się temu składowi stworzyć – a jestem przekonany, że stać ich na jeszcze więcej niż zaprezentowali przy okazji Deuterium. Niezmiernie mnie cieszy, że nowa płyta chłopaków dołącza do grona wydawnictw, przy których Niewiosna wygląda jak przykry wypadek przy pracy. Mam nadzieję, że uda mi się w tym roku sprawdzić ten materiał na żywo w trakcie jesiennej trasy koncertowej i tych wszystkich, którzy dotarli do końca tej recenzji przy okazji gorąco zachęcam do zainteresowania się tymi sztukami.

Ocena: 8.5/10

OKIEM REDAKTOR JOANNY

Wydawnictwa Blindead, we wszystkich dotychczasowych odsłonach, od dnia ujrzenia światła dziennego są dla mnie wydarzeniami zapisanymi w popisanym, wyświechtanym kalendarzu. Oczywiście śledzę i przeżywam wszystkie przetasowania zespołowe, ale nie będę ukrywać, że są to dla mnie raczej side stories, bowiem niezmiennie przyciągają mnie dwa z najważniejszych czynników, czyniących ten zespół wyjątkowym na tle innych – koncept i wokal. Nie jest tajemnicą, że technicznie muzycy Blindead, czy to pod tym szyldem, czy w innych projektach, błyszczą i właściwie nie można im niczego zarzucić. Mnie jednak od zawsze bardziej interesuje to drugie dno każdej płyty. To właśnie zabiera moją uwagę, tym razem również.

Historię resetu Blindead do Blindead 23 pomijam z premedytacją. Powiedziano już o niej wszystko, i to z nawiązką. Jeśli ktoś jest zainteresowany co tu się wydarzyło w szczegółach, odsyłam do licznych wywiadów z zespołem. W kwadratowym zakręcie dochodzę do prostego wniosku: Patryk Zwoliński, kreślący muzyczne opowieści, w duecie z Mateuszem Śmierzchalskim stanowią kręgosłup kolejnego wcielenia zespołu, który wszedł dokładnie w to miejsce, które mnie zatrzymało przy nich na dłużej, choć EPka Vanishing nie bardzo zwiastowała taki obrót sprawy. Skupiając się natomiast na meritum nowej płyty Deuterium, wydanej przez legendarną wytwórnię Peaceville, a nagranej trzy lata temu w szwedzkim studiu Gröndahl, mogę wydać werdykt od razu – to kawał doskonałej współpracy kilku doświadczonych muzyków wysokiej klasy, ułożonej w przemyślaną, konsekwentną całość.

Sam kolektyw, zawiązany przy tworzeniu Deuterium, na papierze sprawiał wrażenie supergrupy. Roger Öjersson – znany z Tiamat i Katatonii, Vinicius Nunes – brazylijski multiinstrumentalista sesyjny, Maciej Janas – gitarzysta ukochanej przeze mnie Ketha, plus Paweł „Pavulon” Jaroszewicz – perkusyjna maszyna i trzon kilku zespołów. W tym całym personalnym tyglu Śmierzchalski i Zwoliński pozostali osią projektu i wszystko zaczęło się układać. Już przy pierwszym kontakcie z płytą można było z czystym sumieniem założyć, że miks osobowości i doświadczeń muzyków zwyczajnie musiał zadziałać. Ale znowu – to nadal side story.

Przede wszystkim wyjdę nieco naprzeciw mojemu redakcyjnemu koledze w kwestii numerów, które jego zdaniem odstają od całości. Moje subiektywne nieobiektywne odczucia są zgoła inne – tutaj każdy element ma swoje miejsce i swoją rolę, a nawet jeśli tempo narracji na moment się zmienia, to dla mnie ma to sens. Absolutnie świetnie wypada duet wokalny. Bujający, niemal hipnotyzujący głos Öjerssona znakomicie współgra z rozwścieczonym, niemal zwierzęcym rykiem Zwolińskiego, albo z tą jego ponurą, jedyną w swoim rodzaju melancholią. To jest dialog dwóch wokalistów, dwóch osobowości, które wzajemnie się uzupełniają. Szczególnie Immersion i rozbudowane Immersion II wybijają się mnogością pomysłów, wyważeniem ciężaru i przestrzeni oraz zwyczajnie fajnymi rozwiązaniami kompozycyjnymi. To właśnie te momenty, w których najlepiej słychać bogaty warsztat muzyków, przy czym to nie są popisówki, nie rywalizują, a faktycznie budują dramaturgię kompozycji. Moim faworytem pozostaje jednak utwór zamykający album. Tutaj Blindead 23 brzmi najpełniej – fajny haczyk z riffem, napięcie, opowieść o podróży w głąb siebie, konfrontacji z własnymi demonami, najciemniejszymi emocjami i chwilami, w których człowiek grzęźnie w bezradności, aż w końcu przestaje z nią walczyć. To w prostym równaniu próba spojrzenia na własne słabości ze zrozumieniem i pogodzenia się z tym, że współistnieją. Po godzinie dociążania, wpuszczania na chwilę powietrza, gęstniejącego klimatu, You are the universe nie jest jednoznacznym happy endem, ale odpuszczeniem i zaakceptowaniem wszystkiego, czego nie można już zmienić, ze wszystkim tym, co czasami przytłacza i nie pozwala wypłynąć na powierzchnię. Sam koncept w dużej mierze wyrasta z osobistych doświadczeń Mateusza Śmierzchalskiego, niemniej zachowuje swego rodzaju uniwersalność. Każdy nosi w sobie światło i ciemność, a której z tych sił pozwolimy ostatecznie przejąć ster, zależy wyłącznie od nas.

Na podsumowanie zostaje mi słowo o produkcji. Nie do końca kupuję wyeksponowane wokale, cofnięte gitary i wyczyszczony sound. Nie traktuję tego jako minus płyty – to raczej kwestia mojego upodobania do większej ilości brudu w tak rozbudowanych kompozycyjnie albumach. Zdaję sobie sprawę, że stoję tu raczej w kontrze do większości opinii, dlatego zostawiam ten drobny zgrzyt bardziej pod własnym nosem niż pod adresem zespołu.

Artykuł BLINDEAD 23 – „Deuterium” (2026) pochodzi z serwisu KVLT.

22.08.2026 – Dobre Miasto, Górna 22 (wydarzenie)

Podczas Sun Dies Festival 2026 wystąpią:

Furia, Christ Agony, Blindead 23, Damnation, Gorycz

Wkrótce więcej informacji.

Artykuł Pełny line-up SUN DIES FESTIVAL 2026 pochodzi z serwisu KVLT.

Zespół tak mówi o nowym utworze:

„Disposed” narodził się w chwili zwątpienia. Nie wiedzieliśmy, co przyniesie przyszłość ani czy jakakolwiek stoi przed Blindead 23. A jednak z tej niepewności zrodził się utwór, który poprowadził nas naprzód — utwór ukształtowany przez atmosferę, emocje i potrzebę wyrażenia tego, czego same słowa nie były w stanie wyrazić. Wraz z Rogerem Öjerssonem, (który jest teraz częścią naszego podstawowego składu), oraz naszym wieloletnim przyjacielem i współpracownikiem Kubą Mańkowskim (który nie tylko nagrał, wyprodukował, zmiksował i zmasterował utwór, ale także, po raz pierwszy, odegrał kluczową rolę w procesie pisania) stworzyliśmy coś, co jest trochę inne, a jednocześnie bardzo prawdziwe. Kreatywność Kuby i jego talent sprawiły, że ten utwór jest absolutnie wyjątkowy i jesteśmy szczęśliwi, że Kuba towarzyszy nam w tej podróży. Wkrótce potem podpisaliśmy kontrakt z Peaceville Records i Mystic Production, rozpoczynając tym samym nowy rozdział, z pełnometrażowym albumem na horyzoncie, nagranym w 2023 roku z Davidem Castillo w Sztokholmie. Ale uznaliśmy, że „Disposed” zasługuje na własną, odrębną przestrzeń. Dlatego wydajemy go jako samodzielny singiel.

Artykuł BLINDEAD 23: lyric video do utworu Disposed pochodzi z serwisu KVLT.

Warm-up Day [red. Synu] Po latach przymierzania się do kolejnych edycji Mystic Festival, w tym roku udało mi się dopiąć kalendarz na tyle, by z początkiem czerwca wyruszyć do Gdańska na liczące cztery dni, festiwalowe zmagania. Chociaż pojawiało się wiele głosów wyrażających rozczarowanie skromniejszym niż w poprzednich latach line-upem, kilka nazw spokojnie wystarczyło, by namówić mnie do udziału w tegorocznej odsłonie. Po zainstalowaniu się na terenie gdańskiej Stoczni, pierwsze festiwalowe kroki skierowałem na Shrine Stage, gdzie na scenie swe wdzięki prezentowała już Martwa Aura. Mimo tego, że studyjnie bardzo sobie ten zespół cenię, koncert poznaniaków w B90 pozostawił niestety spory niedosyt. Zdecydowanie zbyt wczesna pora, nieco siermiężne wykonanie i kiepskie nagłośnienie (solówki gitarowe brzmiały jak żart) – wszystko to złożyło się na średnio udany efekt finalny. Dużo lepsze wrażenie zrobił na mnie, występujący na Park Stage’u Alcest. Co prawda momentami mogło wydawać się, że publika pod sceną przeżywa prezentowaną muzykę dużo bardziej niż sam zespół, jednak rzeczona skromność i stonowanie tylko dodawały występowi Francuzów szyku i elegancji. Po Alcest przyszedł czas na występ Midnight. Już przy tym koncercie dało sobie znać ciążące przez cały festiwal poczucie ciasnoty i prawdziwego trudu, który trzeba było ponieść, by dostać się do Shrine Stage na zespoły nieco większe od ligi średniej. Do samego występu trudno się było jednak przyczepić, mieszanina rock’n’rolla, chamskiego punka i speed/black metalu w duchu Motörhead i Venom to przepis na muzykę, której nie da się nie lubić. Po walce o oddech w B90 przyszedł czas na koncert dnia. Jerry Cantrell to prawdziwy król riffu, niezależnie od tego, czy wydaje swoje płyty pod szyldem Alice In Chains, czy marką własną. Majestatyczny lider, wspomagany wokalnie przez Grega Puciato (wyglądającego co prawda, jakby ostatni tydzień spędził na Podlasiu) spełnił moje oczekiwania w 120%. Cudowna sztuka, po której niczego już w zasadzie od Warm up Day nie oczekiwałem. No może trochę przesadzam, bo grający chwilę później na Shrine Stage Covenant/The Kovenant był również na mojej liście zespołów “must see”. Koncert był doskonałą próbą charakteru i umiejętności odbioru muzyki poprzez kontekst czasów, w których powstawała. Dając się namówić na muzyczną podróż w przeszłość, można było wraz z The Kovenant przeżyć naprawdę wspaniałe chwile. Kosmiczny trip na Nexus Polaris prowadzony przy akompaniamencie kanciastych klawiszy, kwadratowych partii sopranowych i pięknie niepasujących do całości solówek gitarowych może ocierał się momentami o pastisz i groteskę, ale takich doznań właśnie należało oczekiwać. A gdy poszły w eter zagrane na finał numery z Animatronic, to już w ogóle tańczyłem, jakby jutra miało nie być. Po powrocie na orbitę przyszedł czas na ponowny zwrot w stronę pleneru – jak gra się pełnokrwisty thrash metal pokazali na Park Stage weterani z Exodus. Słodki Jezu w morelach, ci goście przebili już granicę sześciu dych, a ognia i młodzieńczego wręcz entuzjazmu pozazdrościć mogliby im o połowę młodsi muzycy. Wszystko było tam na pełnej petardzie i z maksymalną siłą rażenia. Niesiony pozytywnymi wrażeniami wiele obiecywałem sobie po finałowym koncercie dnia, który na Shrine Stage grał Combichrist. Tym większy był mój zawód, gdy przekonałem się, że zespół nie ma do zaoferowania nic poza potwornie nudnym, generycznym i całkowicie nieprzekonującym nu/industrial metalem, zdradzającym cechy małowartościowego produktu. Do zaorania.

Jerry Cantrell

Moja rozgrzewka mysticowa zaczęła się również od Martwej Aury w klubie B90, czyli festiwalowej Shrine Stage. Wizytę zakończyłam szybko, przyjemny blecior, ale nagłośnienie zgrzytało, i niestety nie ostatni raz o tym napomknę. Przenosiny na Alcest na scenie plenerowej nie przyniosły również satysfakcji. Widziałam Francuzów wcześniej dwa razy i ten trzeci okazał się kropką nad i – nie polubimy się już wcale. Set, który miał być zdaje się klimatyczny, zupełnie mnie nie przekonał. Idziemy dalej, na wrestling! Jak emocje, to emocje! Taki czerstwy żarcik. Wróciłam na Whitechapel i tu pierwsze zaskoczenie dnia. To jest potwornie solidna machina, choć niekoniecznie w moich zainteresowaniach muzycznych. Ten amerykański deathcore, z podkreśleniem na core, zabrzmiał potężnie i równo, tu się wszystko musiało zgadzać. Brawo. W drodze na Midnight, chciałam ledwo zajrzeć na Castle Rat, a dzięki rekomendacji sympatycznego kolegi znowu się zatrzymałam. Doom metal, który nie zanudza na śmierć, jest wręcz świeży i pomysłowy? Niemożliwe! Mało tego, to było przemyślane do ostatniej nitki na bajecznej, mad-maxowej kreacji Królowej Szczurów, która przykuwała wzrok, słuch, może nawet hipnotyzowała. Zdecydowanie moje odkrycie dnia. Z małych wielkich spraw, na pewno na uwagę zasłużyły wiedźmy z Witch Club Satan. Tu okultystyczna teatralność zderzyła się z feministycznym przekazem, ale czy to było dobre? Mam mieszane uczucia. Oglądałam, mniej słuchałam. Biorę poprawkę jednak na miejsce koncertu, potworny ścisk i samą akustykę, na którą zrzucam swoje odczucia. Na pewno sprawdzę to trio w innych okolicznościach. Samo gęste – tyle mam do powiedzenia o Grekach z Zemial. Ot, może i black metal jakich wiele, ale przynajmniej tym razem było słychać, że jest wokal i są gitarki. O Midnight, Jerrym i Combichrist wyżej powiedziane zostało wszystko, podzielam wrażenia, za to o The Kovenant rzeknę natomiast tyle, że to wspaniałe jak z kolegą redaktorem pięknie się różnimy. Dla mnie to była parodia zespołu, który może kiedyś miał coś do powiedzenia. Rozumiem etosy i pompatyczność, ale cała otoczka, opóźnienie, kręcenie gałkami biednych technicznych, co i tak dało niewiele, zgasiło mnie i zniesmaczyło. Wrażenia zasypałam występem Exodus. Co za energia, ała! Słynna unia metalu z punkiem w postaci Inhuman Nature było moim ostatnim, wartym odnotowania punktem wieczoru. Fajna rzecz, dość młoda, jestem pewna, że to niedoceniony koncert Warm-up day.

Castle Rat

Dzień pierwszy [red. Synu] Czwartek rozpocząłem podobnie jak Warm Up Day od koncertu black metalowego, jednak tym razem była to dla odmiany sztuka z rodzaju TYCH koncertów black metalowych. Totenmesse dało na scenie B90 popis pełen jadu i brutalności, z wyraźnym błyskiem szaleństwa w oku (a jak się wkrótce okazało, także ranami ciętymi głowy i krwią rozsmarowaną na ciele wokalisty). Obowiązki socjalizacyjno-towarzyskie nie pozwoliły mi niestety na uczestnictwo w całości koncertu ABSU, jedynie kątem oka udało się też obejrzeć występ Włochów z Ufomammut (zespół widziałem w akcji podczas zeszłorocznego Summer Dying Loud, nie czułem więc silnej potrzeby aktywniejszego zaangażowania). Znacznie boleśniejsza była dla mnie za to absencja na Nile, jednak dostanie się na Shrine Stage podczas koncertu ekipy Karla Sandersa było misją z gatunku niewykonalnych. Miłym pocieszeniem był grany w tym samym czasie na Park Stage koncert Turbonegro, choć występ radosnych Norwegów też udało mi się obejrzeć wyłącznie fragmentarycznie. Więcej szczęścia miałem przy okazji Beherit, na który postanowiłem dostać się za wszelką cenę. Opłaciło się, bo stłoczony gdzieś w kącie sali byłem świadkiem prawdziwego sonicznego terroru. Jeżeli o jakimś koncercie tegorocznej edycji Mystica można powiedzieć, że zdradzał swoim klimatem cechy nietzscheańskiej odchłani, to był to właśnie koncert Finów. Zadymiona Shrine Stage, przypominająca przebłyski z sennego koszmaru i mrożące krew w żyłach odgłosy wydobywające się zza uchylonych wrót Tartaru. Jeden z koncertów dnia. Odkopawszy się z gruzów B90, postanowiłem przełożyć wajchę w tryb zabawy i skoczyłem na pierwszy koncert pod Main Stage. Walijczycy z Bullet For My Valentine celebrowali podczas swojego występu jubileusz wydania debiutanckiego The Poison, była więc okazja do przypomnienia sobie czasów ogrywania Need for Speed i oglądania teledysków w jakości 240p na raczkującym jeszcze wówczas Youtubie. Obserwując poczynania sceniczne BFMV, naszła mnie też smutna refleksja, że skoro już nawet te “młodociane” i grające “nowoczesny metal” kapele obchodzą swoje dwudziestolecia, to chyba czas najwyższy, by poważnie pomyśleć o zapisaniu się do osiedlowego klubu seniora. Prawdziwie sentymentalny trip nadszedł jednak dopiero po koncercie Brytyjczyków. In Flames to jeden z zespołów, które wprowadzały mnie w świat cięższego grania i choć na przestrzeni lat mój stosunek do kapeli można określić mianem przerywanego, ostatnia płyta studyjna przywróciła mi wiarę w możliwości sympatycznych rezydentów Goteborga. Szwedzi postanowili uraczyć fanów prawdziwymi the greatest hits, dzięki którym uśmiech nawet na moment nie schodził z mojej twarzy. Pewnie i znalazłoby się kilka powodów do narzekania, pozytywna energia i świetne show wynagrodziły mi tego wieczoru wszelkie mankamenty. Podczas powrotu z głównej sceny postanowiłem zahaczyć jeszcze o Shrine Stage na część koncertu Oranssi Pazuzu. Nie będę zbyt odkrywczy, jeśli powiem, że muzyka zespołu wymaga znacznie większej uwagi (i trochę lepszych okoliczności niż festiwalowe), by w pełni docenić jej walory, obiecałem sobie więc poczekać na dogodniejszą okazję, by skorzystać z zaproszenia do przedziwnego, muzycznego świata Finów. Specjalnej okazji na pewno nie potrzebował za to James Kent, który na finałowym koncercie Park Stage roztaczał przed słuchaczami wizję dystopijnego świata przyszłości, skąpanego w mroku, kwaśnym deszczu i nieprzepuszczającej promieni światła toksycznej mgle. Ciągnące się po horyzont betonowe pustynie, olbrzymie stalowe konstrukcje budynków, oświetlonych przez tlące się świetliste neony i soundtrack do przegranej wojny z humanoidalnymi maszynami. Godne zakończenie drugiego dnia festiwalu.

In Flames

Dzień pierwszy Mystic Festival 2025 to był mój dzień! Nic nie poszło zgodnie z planem, zostałam tam, gdzie miałam być na chwilę, a innych planów wcale nie zrealizowałam. Najpierw odwiedziny na Main Stage, na której rozpostarli się metalcorowcy ze skrzypcami w postaci Imminence. To nie dla mnie, nie zamierzam komentować szerzej. To samo odnośnie Kanadyjczyków z Dopethrone, to jest ten doom, na którym nie jestem w stanie się skupić. Kolejny punkt programu to sprawdzić Polaris (oj, znów pudło), odwiedzić ciemny, zgniły las z Absu i zajrzeć na Thaw. O ile Absu mnie nieco utwierdziło w przekonaniu, że zaczynam się starzeć i coraz mniej przemawiają do mnie te wszystkie bulgotania, tak Thaw przykuł mnie do barierki w Sabbath Stage (dziękuję sobie, że się dopchałam i panu, który mnie „przestawił” do przodu) na całość. Świetny koncert, Haldor brylował, wyłaził do publiki, cały set miał ręce i nogi i tułowie. Ostatni promowany album Fading Backwards zasługuje na większy rozgłos i niniejszym uznaję koncert Thaw za topkę dnia. W drodze na Eagles of Death Metal przystałam na chwilę obejrzeć świetnych Ufomammut na najmniejszej scenie plenerowej, jednak podobnie jak mój redakcyjny kolega – widziałam ich na ubiegłym Summer Dying Loud, więc tym razem odpuściłam, choć z lekkim żalem. EoDM za to dali doskonały koncert! Żywiołowy, na luzie, z uśmiechami, nóżka chodziła! Ciekawostką był cover Davida Bowiego na finał, Moonage Daydream. Tym samym spóźniłam się na Nile i nie żałuję. Ponieważ lało jak z cebra, sporo festiwalowiczów zagnieździło się w budynkach klubowych, było duszno, lepko i tłoczno. Szkoda. Zwrot więc na Turbonegro i tu nie było przeproś. Deszcz? Atam. Ścisk? No i co. Wszyscy, w tym piękne panie śpiewające gromko I have erection? No pewnie. Wszak metale też lubią pląsy. Doskonały koncert. Zajrzałam na Elder i miałam tylko zerknąć, tymczasem zostałam i kiwałam głową do numerów m.in. z Omens w fajnych impro. Suicidal Tendecies mieli świetne przyjęcie publiki. Pionierzy crossoveru z Ameryki tak się bawili, że zaprosili na scenę fanów podczas hitu Possessed to Skate, i fajnie. Zawsze miło popatrzeć na takie gesty i naturalną radość występujących i uczestniczących. Zupełna zmiana klimatu przyszła w trakcie Beherit. Co tu się zadziało, to przerosło moje oczekiwania razy pięć. Ponura (żadna) oprawa sceniczna idealnie pasowała do brudnego, surowego brzmienia Finlandczyków. Ambientowe intra, ohydny wokal, wstrętność ponad wstrętność. Nie dało się wyjść, to był rytuał, z którego aż trzeba było się otrząsnąć. O Bullet For My Valnetine i In Flames nie mam za wiele do powiedzenia. Ten pierwszy to kopalnia ich hitów, a drugi negatywnie zaskoczył – w obu przypadkach liczyłam na jakieś własne sentymenty, niestety nie udało się wcale. Na finał zostawiłam sobie Drab Majesty, Oranssi Pazuzu i Perturbatora. Bardzo lubię zimny synth z darkwavem w wykonaniu Drab Majesty, ale z płyt. Koncertowo wypadli blado, dosłownie i w przenośni. Nie będę się pastwić, choć mogłabym wyliczać czego nie dowieźli. Skrajnie inne wrażenia zapewnili Oranssi Pazuzu. Hipnotyczne, widowiskowe (fajne światełka), niemal teatralne show, doskonale dobrany repertuar – pojawiła się psychoza z Mestarin kynsi i dziwactwa z Muuntautuja. To był najlepszy koncert dnia pierwszego w moim odczuciu, tym samym odpuściłam Perturbatora zupełnie.

Eagles of Death Metal

Dzień drugi [red. Synu] Line-up kolejnego dnia festiwalu zapowiadał się na tyle interesująco, że mojego dobrego humoru nie były w stanie zmącić nawet obfite opady deszczu i coraz trudniejsza walka z przemieszczaniem się po zabłoconym terenie Stoczni. Życie festiwalowicza to w końcu nie rurki z kremem! Dzień zacząłem od wizyty na Sabbath Stage i Thantifaxath, jednak podobnie jak w przypadku Oranssi Pazuzu dla pełnego zaangażowania w proponowane przez Kanadyjczyków klimaty potrzebowałbym nieco bardziej sprzyjających warunków. To co zobaczyłem, utwierdziło mnie jednak w przekonaniu, że przy następnej okazji złapiemy się na dłuższe posiedzenie. Na Jinjer zaszedłem jedynie po to, by usłyszeć na żywo ich flagowe Pieces, co w temacie tego zespołu w zupełności mi wystarczy. Podobnie szybki przelot zafundowałem sobie z Hatebreed, lecz nie powiem, bym się nie uśmiechnął, widząc krążącą nad publiką olbrzymią Ball of Death – pomysł znakomity w swojej prostocie, rozweselający i angażujący publikę. Znacznie więcej czasu poświęciłem za to kolejnemu występującemu na Park Stage Cradle of Filth. Zespół widziałem co prawda podczas wrocławskiej odsłony zeszłorocznej trasy koncertowej, byłem jednak bardzo ciekaw jak band zaprezentuje się w warunkach festiwalowych. Łatwo nie było, zarówno ze względu na bardzo wczesną porę, jak i niezbyt fortunnie nagłośnienie. Mankamenty przysłonił jednak swoim bezpretensjonalnym urokiem Dani Filth, cechujący się wyraźną autoironią i zabawą formą. Bawiłem się znakomicie. Chciałbym powiedzieć to samo o W.A.S.P, który był jednym z zespołów, jakie przesądziły o mojej tegorocznej obecności w Gdańsku. Wszystko byłoby w jak najlepszym porządku: forma fizyczna Blackiego, zaraźliwa energia sceniczna, odegrany w całości debiut, pięknie brzmiące i zaprezentowane z prawdziwą pasją partie gitarowe – w tej kwestii naprawdę trudno byłoby wycisnąć więcej. Smak życia odbierał mi jednak skutecznie półplayback, którym przez cały koncert nieudolnie posiłkowała się kalifornijska załoga. Pod tym względem spory zawód i odczuwalnie zmącona przyjemność. Autentyczności nie zabrakło na szczęście podczas dwóch kolejnych koncertów. Występ Kinga Diamonda na głównej scenie godny był miana flagowego wydarzenia festiwalu. Dowiódł też przy okazji, jak w niczego nieujmujący sposób radzić sobie z przychodzącą z wiekiem niemocą (mam tu na myśli wokalistkę asystującą Petersenowi w jego najtrudniejszych partiach głosowych). Właściwy rozmach, przepiękna scenografia, cudna setlista, wspaniałe brzmienie. I czysta radość z oglądania Króla w akcji. Z miłością do prezentowanej twórczości, zupełnie wbrew upływowi czasu, swój koncert zagrał też Arthur Brown. Finałowy występ dnia był sztuką z rodzaju tych, na które przychodzi się raczej z ciekawości, by z miejsca zostać wciągniętym w wielobarwną krainę, przed którą kolana uginają się z wrażenia.

King Diamond

Dzień drugi to trzy zaskoczenia, trzy pewniaki i król, ten jeden król. Najpierw Main Stage i nie moje bajki. Zarówno stonerowcy z Green Lung, jak i metalcore’owe (?) Jinjer nie zatrzymali mnie na dłużej niż parę minut, choć na pewno tym drugim nie można odmówić kunsztu. Fajne wrażenie zrobili Kanadyjczycy z Thantifaxath – nie wiadomo kim są i nie wiadomo co właściwie grają, więc super. Hellripper bez zaskoczeń, prawdopodobnie samo dobro w dobrym znaczeniu – niestety nie dało się wytrzymać pięciu minut w ścisku Sabbath Stage vel Sauna Stage. Zaskoczeniem okazał się skład Hatebreed – nigdy ich nie brałam na poważnie, a tu solidna sztuka z odbijaniem balona w publice. Pewniakiem, ale i niejako zaskoczeniem był oczywiście Opeth – widziałam ich może siedem razy i z każdym kolejnym razem upewniam się, że tu będzie zawsze dobrze, swetry trzeba nosić. Fajnie było usłyszeć pierwszy raz na żywo nowości z ostatniego wydawnictwa The Last Will and Testament. I  oczywiście sztandarowe Deliverance, które ponoć było zagrane 1001 raz. Tym samym niezamierzenie przepadło mi Eyehategod i Graphic Nature. Trudno. Cradle of Filth przemilczę, o matko, i klasyfikuję ich jako zaskoczenie, że mogło być aż tak groteskowo. Zupełnie inaczej poszło z W.A.S.P. Chyba znakomita większość mysticowej braci wybrała się na Park Stage w tym slocie czasowym. Ledwo można było się ruszyć w tym tłumie, a musiałam wyjść, bo za punkt honoru obrałam sobie koncert polskiego składu Her i to był strzał w dziesiątkę. Jazzy w taki dzień, w kompletnie innym, w jakiś sposób kojącym repertuarze zadziałały jak plaster. Potem król horroru. Powiedzieć, że był rozmach, to nic nie powiedzieć. Zmieniające się sceny, performance i scenki rodzajowe, wysokie charakterystyczne amplitudy wokalne, złowieszcze maski i miny, jakież to było angażujące! Dacie wiarę, że potężny Duńczyk ma już 69 lat? King Diamond to headliner całego Mystica 2025 i kropka. Nie obejrzałam jednak całości, bo podreptałam pooglądać Blindead23. Publika dorodnie dopisała mimo nieco trudnego czasu koncertu, a ja gratuluję sobie, że zdążyłam na większość setu. Panowie rozkręcili koncert tak jak potrafią najlepiej, brzmiało to i hulało potężnie, bez zbędnych tej nocy ozdobników. Były nowości z Vanising, były sztandarowe podstawy z Affliction, niski, ostry wokal, miód na moje uszy i czarne serce. Na koniec jeszcze Arthur Brown i jego płonąca głowa. Nie mam pojęcia, czy to było przedstawienie, czy cyrk, czy czary-mary, nic z tego nie zrozumiałam i chyba o to chodziło. Świetna rzecz, jak dożyję 83 lat, też będę nosić takie ciuchy i ogram wszystkie zasady, na przykład czasówkę występów. W drodze do wyjścia jeszcze final look na The Bug, i choć większość moich pięknych znajomych zachwycała się dronującym dźwiękiem wiertarki, moja głowa już była na poduszce w domu.

Arthur Brown

Dzień trzeci [red. Synu] Ostatni dzień festiwalu można było z powodzeniem nazwać dniem cover bandów, line-up zakładał bowiem występy m.in. Apocalyptiki, Sepultury, I Am Morbid i Blood Fire Death. Swój jubileuszowy set dla Litany zaprezentował Vader, w kategorii “łzy dla cieniów minionych” można było też rozpatrywać koncert Tiamat. Ale od początku. Dzień zacząłem od wycieczki na główną scenę i koncertu Dark Tranquillity. Choć twórczości Szwedów po 2007 roku nie znam niemal wcale, nic nie poradzę to, że lubię Mikaela Stanne w każdym wydaniu, dzięki czemu nawet nie rozpoznając większości granych numerów, bawiłem się na koncercie goteborczyków bardzo przyzwoicie. Podobne wrażenie zrobiły na mnie dwie thrash metalowe załogi, prezentujące tego dnia swoje wdzięki w B90. Zarówno Death Angel, jak i Municipal Waste dały znakomite występy, zaspokajając tego dnia moje zapotrzebowanie na pełnokrwisty amerykański thrash. Synonimem jakości był też oczywiście Vader – choć czasy świetności i największych triumfów zespół Petera ma już za sobą, to uporu, konsekwencji i zachowania przyzwoitego poziomu nikt nie jest w stanie mu odebrać. Podczas koncertu na Park Stage szczególnie radował mnie widok Mausera, który po latach odpoczynku od grania, powrócił w szeregi pancernej dywizji. To może tak jeszcze reaktywacja Dies Irae? Nikt w końcu nie zabroni marzyć. Pentagram jest dziś w powszechnym internetowym odbiorze znany z memów i filmików prezentujących pocieszne poczynania sceniczne Bobbiego Lieblinga, nikogo nie powinien jednak zmylić ten ironiczny sznyt. Zespół pozostaje bandem pełnokrwistym, rasowym i bardzo wyrazistym. W Gdańsku udowodnił przy okazji, że do odwieszenia rękawic na kołkach jest w jego przypadku jeszcze daleko. Po kwasowym tripie przyszedł czas na zanurzeniu się w rozgrzanej do temperatury wrzenia smole wraz z Blood Fire Death. Przyznam, że trochę bałem się tego występu, bo porywanie się na kult, jakim jest Bathory (nawet w wykonaniu tak znamienitych postaci skandynawskiej sceny bm, jak stojący za tym projektem) wciąż było bardzo ryzykowne. No i pozwoliłem pozytywnie się zaskoczyć, bo okazało się, że muzycy doskonale czują diabelską równowagę między rock’n’rollowym feelingiem, a black metalową sugestywnością, które zawsze charakteryzowały muzykę Quorthona. Blood Fire Death (może poza epizodem z udziałem Nergala, który wyraźnie przeszarżował swój występ) dostarczył mi dokładnie tego, czego zabrakło mi podczas jubileuszowego koncertu Mayhem na zeszłorocznym Summer Dying Loud. Znakomite ożywienie historii i wspaniały hołd złożony ikonicznej postaci okresu, gatunku i sceny. Na drugim biegunie sinusoidy wrażeń znalazły się za to koncerty Apocalyptiki i Sepultury. W przypadku tej pierwszej, znacznie bardziej leżą mi autorskie kompozycje Finów, przez co koncert złożony wyłącznie z utworów Metalliki nie zrobił na mnie większego wrażenia. Sepultura natomiast jest dziś zespołem, który nie jest nawet swoim najlepszym cover bandem. W końcu przyszedł też czas na finał festiwalu, jakim był dla mnie koncert Tiamat. Chociaż zespół wydawał się  w nieco lepszej formie (o ile można mówić w przypadku Johana Edlunda o “lepszej formie”) niż podczas Summer Dying Loud 2022, w występie Szwedów próżno było szukać tej magii i klimatu, namiastkę których udało się wytworzyć w Aleksandrowie Łódzkim. Niezależnie od tego i tak miło było odśpiewać największe hity z okresu Clouds i Wildhoney.

Blood Fire Death

Ostatni dzień Mystica 2025 był dla mnie najbardziej luźny. Oprócz Blood Fire Death Tribute to Bathory nie liczyłam na kołatanie przedsionków i odwiedzałam sceny mniejszymi kroczkami (tym bardziej, że czułam te kroczki bardziej). Na pewno mogę już podsumować, że w tegorocznej edycji nie miałam szczęścia do metalcorów. Landmvrks na scenie głównej, a wcześniej Grove Street na Shrine Stage zlały mi się w jedno. Marna to rekomendacja, więc powstrzymam się od szczegółów. Paleface Swiss i ich deathcore ponownie nie wyrwał mnie z kapci i ponownie pozostawię sobie krytykę na inną okazję. Dopiero Vader sprawił, że kiwnęłam głową raz czy dwa, ale tu nie mogło być inaczej, choć nigdy nie zostanę die hardem tej – jakby nie patrzeć – legendy. Kompletnie odbiłam się od Apocalyptki. Nie wiem co tam chciałam znaleźć, może znajomych, którzy zawinęli się ze mną, krocząc na Pentagram. Oczywiście, że chciałam zobaczyć faceta w cekinach i na obcasach, zachowującego się jak postać z kreskówki, niemniej doszukałam się nawet muzyki, która może nie potargała mi włosów, ale warto było chwilę przystanąć. I zmoknąć. Punktem programu był dla mnie wspomniany Blood Fire Death Tribute to Bathory, który obejrzałam od A do Z, lokując się przypadkiem wśród sympatycznej grupy Szwedów, którzy z namaszczeniem odśpiewywali cały set. Klimat piękny, oprawa fajna, etos w ramkach. Goście, m.in. basista Bathory, Frederick Mellander, Nergal czy Attila Csihar to też miłe akcenty, lubimy takie. Bardzo ciekawie natomiast rysuje się niemal skrajne zróżnicowanie w odbiorze koncertu Sepultury  z setem pożegnalnym. Nie nastawiałam się na nie wiadomo co, a jednak znalazłam się w tej grupie, która daje kciuk w górę. Beneath the Remains, Kairos czy Desperate Cry to strzały prosto w lico i w moim odczuciu „ten nowy”, czyli Derrick Green godnie wypełnił swoją energią główną scenę. Dynamika nie ustawała, to wszystko zadziałało. A może czas się pogodzić, że niektóre czasy przeminęły z wiatrem? Na koniec, mając na uwadze opuszczenie festiwalu na dobre, pokulałam się na kolektyw Johna Cxnnora i tam już zostałam. Sci-fi synth z ejtisowym vibem to wszystko, czego mi było trzeba na finał. Trzech różnych wokalistów, fajne połączenie elektroniki z trapem, techenko w międzyczasie i dziwaczne postacie, snujące się po scenie. I koniec. Finito. Siły ustały.

Sepultura

Na podsumowanie słów kilka o samym festiwalu. Niezależnie od kapryśnej pogody cztery dni Mystic Festival 2025 wypełniły się dobrą, czasem nawet wzniosłą atmosferą. To już stałe miejsce spotkań dobrych znajomych, nowych znajomych, morze wrażeń i pozytywnych emocji. Jak to bywa w przypadku tego typu imprez, nadmiar treści nigdy nie pozwoli odhaczyć wszystkich dostępnych atrakcji, wiele rzeczy chciałoby się też zobaczyć w innej kolejności i na innych scenach, wiadomo jednak, że to już kwestie czysto indywidualne, którymi trudno obarczać organizatorów.

Chociaż powrót do rzeczywistości po tak angażującym emocjonalnie wydarzeniu zawsze jest nie lada sztuką, za pewne pocieszenie można uznać fakt, że na kolejny festiwal o podobnym poziomie nie przyjdzie czekać zbyt długo. Summer Dying Loud, to do ciebie!

Zdjęcia: Dariusz Gracki (wszystkie galerie obejrzycie tutaj)

Artykuł Mystic Festival 2025 – Gdańsk (4-7.06.2025) pochodzi z serwisu KVLT.

04-07.06.2025 – Gdańsk, Stocznia Cesarska (wydarzenie)

Na Mystic Festival 2025 zagrają:

Intrepid, Pridian, Burner, The Bug, Ufo Mammut, Drab Majesty, Stray From The Path, Employed To Serve, Sphere, Dopethrone, Elder, Hatebreed, Imminence, Palleface Swiss, Unprocessed, Vader, Bad Touch, Heavy Blood & Die, Sim, Bewitcher, Hellripper, Slomosa, Blindead 23, Hér, Soulburn, Bokassa, Hideous Divinity, Split Chain, Castle Rat, Inhuman Nature, Thantifaxath, Celestial Santuary, Last Penance, Thaw, Faetooth, Luna Kills, Totenmesse, Graphic Nature, Martwa Aura, Witch Club Satan, Grove Street, Zemial, Rickshaw Billie’s Burger Patrol, Absu, Midnight, Municipal Waste, Turbonegro, Blood Fire Death, John Cxnnor, Møl, Cabal, Katla, Plaguemace, Embla, Signs Of The Swarm, The Crazy World Of Arthur Brown, I Am Morbid, Bullet For My Valentine, Halocene, Eyehategod, Death Angel, Defects, Landmvrks, Polaris, Jinjer, Sepultura, Opeth, Dark Tranquillity, Tiamat, Green Lung, Cobra The Impaler, Jerry Cantrell, Pentagram, Suicidal Tendencies, W.A.S.P., Combichrist, Whitechapel, Eagles Of Death Metal, Cradle Of Filth, Perturbator, Cattle Decapitation, Skeletal Remains, The Kovenant, King Diamond, Apocalyptica, Archgoat, Oranssi Pazuzu, Beherit, Alcest, Nile, Exodus, In Flames

Artykuł Już jutro rusza MYSTIC FESTIVAL 2025 pochodzi z serwisu KVLT.

Kryształ

Wij

Obscure Sphinx

Blindead 23

Autorem zdjęć jest karpiu.

Artykuł Blindead 23, Obscure Sphinx, Wij, Kryształ – Kraków (16.01.2025) pochodzi z serwisu KVLT.

Z uwagi na rozbudowany line-up, koncert pierwszego bandu rozpoczął się stosunkowo wcześnie, bo jeszcze przed siódmą. Cóż mogę powiedzieć o otwierającym wieczór Krysztale – choć lubię klimaty zimnofalowe, zarówno poprzednie kontakty z muzyką zespołu jak i warszawski koncert nie sprawiły, bym stał się jego szczególnym entuzjastą. Doceniam na pewno postawę sceniczną (głównie introwertycznego wokalisty, dla którego występ przed tak szeroką publiką na pewno nie był czymś trywialnym), podobała mi się też ciekawie pokombinowana (jak na prezentowaną stylistykę) gra perkusisty. Sumarycznie jednak koncert nie przeczesał mi jakoś odczuwalnie, starannie przygotowanej na ten wieczór fryzury. Nie pomogło w tym na pewno nagłośnienie (momentami w ogóle nie szło zrozumieć wokali), ale to już raczej standardowa przypadłość tego typu imprez i smutny los supportów.

Drugi koncert wieczoru wypadł już nieco okazalej, chociaż i tu nie obyło się bez mankamentów. Wija widziałem już na żywo kilkukrotnie i tak jak życzę mu wielkich klubów, tak sam zdecydowanie wolę oglądać go w tych małych i kameralnych (vide zeszłoroczny koncert w toruńskim NRD). Na dużej scenie Progresji trio trochę niknęło, synergia żywiołowej muzyki z reakcjami publiczności nie była już tak wyraźna, nie obyło się też bez problemów z brzmieniem wokalu. Mimo wszystkich trudności zespołowi udało się jednak wyjść z warszawskich zmagań z tarczą. W końcu, jeśli ma się w arsenale takie strzały jak Panzerfura, Kat, Poroniec, czy Z raju won, można uderzać celnie w każdych warunkach. Skłamałbym mówiąc, że nie potupałem nóżką i nie pokręciłem bioderkiem.. i tyle w w tych okolicznościach do szczęśliwości wystarczyło.

Po dwóch rundach rozgrzewkowych przyszedł czas na pierwsze danie główne. Określenie nieprzypadkowe, wszak zarówno Blindead 23, jak i Obscure Sphinx byli na trasie co-headlinerami, zmieniającymi kolejność swoich występów na każdym koncercie tour. W Warszawie pierwsi do boju ruszyli muzycy Blindead 23, którzy poza „debiutancką” EPką przygotowali set oparty w całości na Affliction XXIX II MXMVI. Zespół Havoca miałem okazję oglądać w wielu odsłonach (w tym w okresie, gdy wokalnie wspierał go Piotr Pieza, czy podczas pamiętnego show na Summer Dying Loud z Nihilem) przyznam jednak, że powrót do „klasycznego głosu” i najlepszego materiału zespołu okazał się przeżyciem bardzo odświeżającym. Nie ma znacznej przesady w stwierdzeniu, że Patryk Zwoliński jest jednym z najbardziej charakterystycznych (i charyzmatycznych) wokalistów krajowej sceny, co dało się odczuć także w Progresji. Poza małym spadkiem napięcia w postaci Void (którego odgrywanie live zespół mógłby sobie z czystym sumieniem odpuścić) było w Warszawie samo gęste. I choć jest ziarno prawdy w słyszanych gdzieniegdzie opiniach, że „nowi muzycy” to jednak nie to samo, że kapela popada w trakcie występów w nieco zbyt podniosłe tony, że „kiedyś to było, a teraz już nie jest”, to mnie występ Blindead 23 usatysfakcjonował, z nawiązką wynagradzając niedosyt, jakiego doświadczyłem podczas koncertu grupy w Aleksandrowie Łódzkim w 2023 roku.

Jednak to Obscure Sphinx był tym składem, na który czekałem najbardziej. Jestem szalikowcem grupy od czasu pierwszego kontaktu z Anaesthetic Inhalation Ritual i kameralnych występów, które band grywał (także w Toruniu) ponad dekadę temu, dlatego każdą okazję do spotkania na żywo traktuję w kategorii małej powinności. Nawet mimo długiej przerwy w działalności (i mojego lekkiego zawodu, wynikającego z metrażu wydanego po niej materiału) Obscure Sphinx na żywo to wciąż mistrzowie świata i okolic. 99% z tego to oczywiście zasługa Wielebnej, która nieustannie urzeka, skupia uwagę, kreuje własny świat i przenosi sceniczny występ na zupełnie inny poziom odczuwania. Umiejętna gra kontrastem, zbudowanym pomiędzy pełną delikatności i kruchości postawą, a potęgą jej głosu, pozostaje w rękach wokalistki bronią masowego rażenia. Wizualnie (dzięki gustownym „zimowym” animacjom i pięknej oprawie świetlnej) oraz brzmieniowo (chociaż znów znacznie powyżej limitu głośności) było znakomicie. Nowe numery obroniły się z łatwością, a zagrany na finał Nastiez (szkoda, że jedyny z AIR w setliście) zgruzował Progresję do gołych fundamentów. Trudno wyobrazić sobie, w kontekście koncertowym, lepszy start 2025 r.

Mamy styczeń, a poprzeczka emocji i wrażeń zawieszona została na wysokości, której przeskoczenie naprawdę nie będzie łatwe. Pozostaje mieć nadzieję, że kop energetyczny, zafundowany podczas trasy, dostarczy paliwa także obu „powracającym” zespołom, których nieobecność na krajowej scenie była wyraźnie odczuwalną wyrwą.

Autorem zdjęć jest Photocoder / Aleksander Honc.

Artykuł Obscure Sphinx, Blindead 23, Wij, Kryształ – Warszawa (17.01.2025) pochodzi z serwisu KVLT.

Z Kryształem zapoznałem się już na ostatniej edycji Soulstone Gathering Festival, po której obiecywałem sobie sprawdzić temat (hehe…) w domowym zaciszu. Biję się w pierś – nie sprawdziłem. Nie będę więc znowu pisał, że to zrobię, choć ochotę mam po ich czwartkowym występie jeszcze większą niż poprzednio – a to dlatego, że po raz kolejny ta mieszanka post punka z zimną falą i innymi „bliskoznacznymi” gatunkami bardzo przypadła mi do gustu. Bas chodził jak marzenie (nie spodziewałem się, że w Kwadracie można tak dobrze brzmieć), kipiący energią Yury Kasyanenko na scenie bawił się może nawet lepiej niż niektórzy z fanów zespołu i tylko szkoda, że nie zobaczyło tego więcej osób… choć i tak jak na zespół otwierający wieczór nie było pod tym względem tragedii.

Albo co mi tam – niniejszym uroczyście obiecuję, że do czasu następnego koncertu Kryształu, na którym będę, zapoznam się z ich studyjnymi płytami.

Setlista:
Z nami czy bez nas
Kwiaty zła
Radość
Wieloryby
Młody Bóg
Koniec magii

Po bardzo przyjemnym i udanym rozpoczęciu eventu, przed zadaniem rozgrzania publiczności stanął stołeczny Wij, typowany przeze mnie już w momencie ogłoszenia trasy na najsłabszy punkt programu. Odwrotnie niż zazwyczaj ma to miejsce w bukmacherce, mój typ się sprawdził – przynajmniej według mnie. W żadnym wypadku nie chcę tutaj skrzywdzić Grzegorza Palucha i Mikołaja Malanowskiego, bo muzycznie zespół wypadł moim zdaniem świetnie – rock’and’rollowa energia, którą te riffy aż kipiały, zachęcała do niczym nieskrępowanej zabawy i jak najbardziej mi się to podobało. Jednak trudno mi zmierzyć, o ile lepiej grupa by wypadła, gdyby mikrofon nie był obsadzony przez Tuję Szmaragd. Frontwoman Wija również można pozazdrościć scenicznej żywiołowości, którą mogłaby obdarzyć nawet tych najsztywniejszych koncertowych bywalców, no i fajnie – tyle, że na porządny damski śpiew trzeba było jeszcze długo czekać, gdyż jej wokal po prostu działa na mnie jak płachta na byka, drażni i sprawia, że nie jestem w stanie czerpać z muzyki warszawiaków pełnej radości. A że instrumentalistom nie udało się Tuji zagłuszyć, to niestety koniec tego występu przywitałem z wielką ulgą. Zdaję sobie jednak sprawę, że moja opinia stanowi zdecydowaną mniejszość – wnioskuję tak przede wszystkim po bardzo gorącym przyjęciu zespołu przez publiczność oraz stale rosnącej popularności formacji w naszym kraju.

Setlista:
Panzerfura
Żmij
Jutra nie ma
Skrzypłocz
Kat
Niezatapialny
Lucyferyna
Oko
Poroniec
Z raju won
Brek Zarith

Obscure Sphinx na zawsze będą mieli w moim sercu specjalne miejsce. Pierwszy koncert, w jakim wziąłem udział? Grali. Pierwszy support, w którym się z miejsca zakochałem? Tak, to oni. Pierwsza kupiona przeze mnie na merchu płyta? Void Mother. Nic więc dziwnego, że wieści o tym, iż zespół po kilkuletniej ciszy zamierza wrócić, przyjąłem z ogromnym entuzjazmem. Ich koncert na ubiegłorocznym Summer Dying Loud był czymś absolutnie znakomitym, jednym z najbardziej przepełnionych emocjami występów, w jakich dane mi było uczestniczyć. W Kwadracie doszło niemalże do powtórki: grupa dodała do setlisty dwa, wtedy jeszcze nieznane kawałki z Emovere oraz wzbogaciła oprawę o wyświetlane za plecami perkusisty sugestywne wizualizacje oraz fragmenty wideoklipów, akustyka Kwadratu zadaniu sprostała niestety jedynie połowicznie (jestem w stanie wybaczyć ścianę dźwięku w tych brutalniejszych fragmentach kompozycji, ale momentami ginącego w tym wszystkim śpiewu Wielebnej już nie). Całość nadal oceniam jako rewelacyjną i pełną magii, ale jednak dałbym się pochlastać za to, aby usłyszeć ją z takim pierdolnięciem, jak miało to miejsce w Aleksandrowie Łódzkim. Na szczęście czego Kwadrat nie dogłośnił, to Zosia Fraś doczarowała. Każdy, nawet najdelikatniejszy ruch, każda zmiana mimiki, każde spojrzenie – to wszystko było dopracowane do perfekcji i stanowiło nie tyle integralną część występu zespołu, co wręcz jego główny punkt. Nie ma u nas w kraju drugiej takiej wokalistki i zapewne długo nie będzie, a więc uprzejmie proszę: już nigdy nie każcie nam na siebie znowu tak długo czekać. Na koniec doczekaliśmy się jeszcze zadedykowania koncertu zmarłemu w ten dzień Davidowi Lynchowi, po czym wyraźnie poruszona Fraś opuściła scenę.

Setlista:
Velorio (z taśmy)
Lunar Caustic
Scarcity Hunter
Nieprawota
As I Stood Upon the Shore
Nothing Left
Nastiez
Nethergrove

Gdy wkrótce po wydaniu fatalnej według mnie Niewiosny oraz koncertach i festiwalach promujących nagrany z Nihilem materiał, historia Blindead dobiegła końca, poczułem smutek, że to akurat TO wydawnictwo okazało się tym ostatnim rozdziałem. Nie musieliśmy jednak długo czekać na napędzaną przez Havoca reaktywację pod szyldem Blindead 23, która zapowiadała się o tyle obiecująco, że członkiem nowego bandu został wieloletni i dla wielu fanów najlepszy z wokalistów oryginalnego Blindead – Patryk Zwoliński. Hucznie zapowiadany powrót nie przebiegł jednak zgodnie z planem, zamiast pełnego albumu dostaliśmy EP Vanishing, a towarzyszący powołaniu nowej odsłony grupy do życia wielki hype zdążył już nieco ulecieć. Na zakończonej już minitrasie zespół ograł dwa materiały: właśnie rzeczoną EPkę wydaną już pod nowym szyldem, oraz opus magnum oryginalnego Blindead – Affliction XXIX II MXMVI. Vanishing na żywo nie odbiega niczym od jej studyjnego odpowiednika – Haunting i Let Them Speak żarły jak trzeba, przeciągnięty Void mnie znudził i wywołał nagły wzrost zniecierpliwienia oczekiwaniem na całość Affliction, które, również wzorem studyjnego oryginału, na żywo było sztosem przeokrutnym – i to pomimo tego, że Zwolińskiego niestety dość często nie dało się dosłyszeć. Świetne było za to nagłośnienie instrumentarium, w szczególności kruszące mury klubu bębny. Dodatkowo zespół wzbogacił swój występ o wyświetlające klimatyczne wizualizacje panele na scenie, oko można było zawiesić również na statywie na mikrofon Zwolińskiego, który jednak wyglądał dość komicznie i myślę, że dobrym pomysłem byłaby rezygnacja z niego w przyszłości.

Setlista:
Haunting
Let Them Speak
Void
Self Consciousness Is Desire and
After 38 Weeks
My New Playground Became
Dark and Gray
So It Feels Like Misunderstanding When
All My Hopes and Dreams Turn Into
Affliction XXVII II MMIX

Słowem podsumowania – otwarcie minitrasy Obscure Sphinx i Blindead 23 było świetne, choć mogło być jeszcze lepsze, gdyby po prostu odbyło się w innym klubie – na pozostałe miejscówki wypisane na bilecie spoglądałem niestety ze sporą zazdrością. Każdy z występujących zespołów zaprezentował coś innego, każdy dał mi jakieś powody do zadowolenia. Królami i królową wieczoru bez wątpienia została formacja Obscure Sphinx ze zjawiskową, hipnotyzującą Wielebną. Wspaniałym doświadczeniem było również usłyszenie Affliction… na żywo – swego czasu bardzo żałowałem, że nigdy nie będzie mi to dane, więc z tego miejsca bardzo dziękuję Mystic Coalition za zorganizowanie tak wyśmienitej trasy.

Autorem zdjęć jest karpiu. Więcej fotografii już wkrótce w naszej galerii.

Artykuł Blindead 23, Obscure Sphinx, Wij, Kryształ – Kraków (16.01.2025) pochodzi z serwisu KVLT.

Obscure Sphinx

Blindead 23

Wij

Kryształ

Artykuł Obscure Sphinx, Blindead 23, Wij, Kryształ – Warszawa (17.01.2025) pochodzi z serwisu KVLT.