Warm-up Day [red. Synu] Po latach przymierzania się do kolejnych edycji Mystic Festival, w tym roku udało mi się dopiąć kalendarz na tyle, by z początkiem czerwca wyruszyć do Gdańska na liczące cztery dni, festiwalowe zmagania. Chociaż pojawiało się wiele głosów wyrażających rozczarowanie skromniejszym niż w poprzednich latach line-upem, kilka nazw spokojnie wystarczyło, by namówić mnie do udziału w tegorocznej odsłonie. Po zainstalowaniu się na terenie gdańskiej Stoczni, pierwsze festiwalowe kroki skierowałem na Shrine Stage, gdzie na scenie swe wdzięki prezentowała już Martwa Aura. Mimo tego, że studyjnie bardzo sobie ten zespół cenię, koncert poznaniaków w B90 pozostawił niestety spory niedosyt. Zdecydowanie zbyt wczesna pora, nieco siermiężne wykonanie i kiepskie nagłośnienie (solówki gitarowe brzmiały jak żart) – wszystko to złożyło się na średnio udany efekt finalny. Dużo lepsze wrażenie zrobił na mnie, występujący na Park Stage’u Alcest. Co prawda momentami mogło wydawać się, że publika pod sceną przeżywa prezentowaną muzykę dużo bardziej niż sam zespół, jednak rzeczona skromność i stonowanie tylko dodawały występowi Francuzów szyku i elegancji. Po Alcest przyszedł czas na występ Midnight. Już przy tym koncercie dało sobie znać ciążące przez cały festiwal poczucie ciasnoty i prawdziwego trudu, który trzeba było ponieść, by dostać się do Shrine Stage na zespoły nieco większe od ligi średniej. Do samego występu trudno się było jednak przyczepić, mieszanina rock’n’rolla, chamskiego punka i speed/black metalu w duchu Motörhead i Venom to przepis na muzykę, której nie da się nie lubić. Po walce o oddech w B90 przyszedł czas na koncert dnia. Jerry Cantrell to prawdziwy król riffu, niezależnie od tego, czy wydaje swoje płyty pod szyldem Alice In Chains, czy marką własną. Majestatyczny lider, wspomagany wokalnie przez Grega Puciato (wyglądającego co prawda, jakby ostatni tydzień spędził na Podlasiu) spełnił moje oczekiwania w 120%. Cudowna sztuka, po której niczego już w zasadzie od Warm up Day nie oczekiwałem. No może trochę przesadzam, bo grający chwilę później na Shrine Stage Covenant/The Kovenant był również na mojej liście zespołów “must see”. Koncert był doskonałą próbą charakteru i umiejętności odbioru muzyki poprzez kontekst czasów, w których powstawała. Dając się namówić na muzyczną podróż w przeszłość, można było wraz z The Kovenant przeżyć naprawdę wspaniałe chwile. Kosmiczny trip na Nexus Polaris prowadzony przy akompaniamencie kanciastych klawiszy, kwadratowych partii sopranowych i pięknie niepasujących do całości solówek gitarowych może ocierał się momentami o pastisz i groteskę, ale takich doznań właśnie należało oczekiwać. A gdy poszły w eter zagrane na finał numery z Animatronic, to już w ogóle tańczyłem, jakby jutra miało nie być. Po powrocie na orbitę przyszedł czas na ponowny zwrot w stronę pleneru – jak gra się pełnokrwisty thrash metal pokazali na Park Stage weterani z Exodus. Słodki Jezu w morelach, ci goście przebili już granicę sześciu dych, a ognia i młodzieńczego wręcz entuzjazmu pozazdrościć mogliby im o połowę młodsi muzycy. Wszystko było tam na pełnej petardzie i z maksymalną siłą rażenia. Niesiony pozytywnymi wrażeniami wiele obiecywałem sobie po finałowym koncercie dnia, który na Shrine Stage grał Combichrist. Tym większy był mój zawód, gdy przekonałem się, że zespół nie ma do zaoferowania nic poza potwornie nudnym, generycznym i całkowicie nieprzekonującym nu/industrial metalem, zdradzającym cechy małowartościowego produktu. Do zaorania.

Jerry Cantrell

Moja rozgrzewka mysticowa zaczęła się również od Martwej Aury w klubie B90, czyli festiwalowej Shrine Stage. Wizytę zakończyłam szybko, przyjemny blecior, ale nagłośnienie zgrzytało, i niestety nie ostatni raz o tym napomknę. Przenosiny na Alcest na scenie plenerowej nie przyniosły również satysfakcji. Widziałam Francuzów wcześniej dwa razy i ten trzeci okazał się kropką nad i – nie polubimy się już wcale. Set, który miał być zdaje się klimatyczny, zupełnie mnie nie przekonał. Idziemy dalej, na wrestling! Jak emocje, to emocje! Taki czerstwy żarcik. Wróciłam na Whitechapel i tu pierwsze zaskoczenie dnia. To jest potwornie solidna machina, choć niekoniecznie w moich zainteresowaniach muzycznych. Ten amerykański deathcore, z podkreśleniem na core, zabrzmiał potężnie i równo, tu się wszystko musiało zgadzać. Brawo. W drodze na Midnight, chciałam ledwo zajrzeć na Castle Rat, a dzięki rekomendacji sympatycznego kolegi znowu się zatrzymałam. Doom metal, który nie zanudza na śmierć, jest wręcz świeży i pomysłowy? Niemożliwe! Mało tego, to było przemyślane do ostatniej nitki na bajecznej, mad-maxowej kreacji Królowej Szczurów, która przykuwała wzrok, słuch, może nawet hipnotyzowała. Zdecydowanie moje odkrycie dnia. Z małych wielkich spraw, na pewno na uwagę zasłużyły wiedźmy z Witch Club Satan. Tu okultystyczna teatralność zderzyła się z feministycznym przekazem, ale czy to było dobre? Mam mieszane uczucia. Oglądałam, mniej słuchałam. Biorę poprawkę jednak na miejsce koncertu, potworny ścisk i samą akustykę, na którą zrzucam swoje odczucia. Na pewno sprawdzę to trio w innych okolicznościach. Samo gęste – tyle mam do powiedzenia o Grekach z Zemial. Ot, może i black metal jakich wiele, ale przynajmniej tym razem było słychać, że jest wokal i są gitarki. O Midnight, Jerrym i Combichrist wyżej powiedziane zostało wszystko, podzielam wrażenia, za to o The Kovenant rzeknę natomiast tyle, że to wspaniałe jak z kolegą redaktorem pięknie się różnimy. Dla mnie to była parodia zespołu, który może kiedyś miał coś do powiedzenia. Rozumiem etosy i pompatyczność, ale cała otoczka, opóźnienie, kręcenie gałkami biednych technicznych, co i tak dało niewiele, zgasiło mnie i zniesmaczyło. Wrażenia zasypałam występem Exodus. Co za energia, ała! Słynna unia metalu z punkiem w postaci Inhuman Nature było moim ostatnim, wartym odnotowania punktem wieczoru. Fajna rzecz, dość młoda, jestem pewna, że to niedoceniony koncert Warm-up day.

Castle Rat

Dzień pierwszy [red. Synu] Czwartek rozpocząłem podobnie jak Warm Up Day od koncertu black metalowego, jednak tym razem była to dla odmiany sztuka z rodzaju TYCH koncertów black metalowych. Totenmesse dało na scenie B90 popis pełen jadu i brutalności, z wyraźnym błyskiem szaleństwa w oku (a jak się wkrótce okazało, także ranami ciętymi głowy i krwią rozsmarowaną na ciele wokalisty). Obowiązki socjalizacyjno-towarzyskie nie pozwoliły mi niestety na uczestnictwo w całości koncertu ABSU, jedynie kątem oka udało się też obejrzeć występ Włochów z Ufomammut (zespół widziałem w akcji podczas zeszłorocznego Summer Dying Loud, nie czułem więc silnej potrzeby aktywniejszego zaangażowania). Znacznie boleśniejsza była dla mnie za to absencja na Nile, jednak dostanie się na Shrine Stage podczas koncertu ekipy Karla Sandersa było misją z gatunku niewykonalnych. Miłym pocieszeniem był grany w tym samym czasie na Park Stage koncert Turbonegro, choć występ radosnych Norwegów też udało mi się obejrzeć wyłącznie fragmentarycznie. Więcej szczęścia miałem przy okazji Beherit, na który postanowiłem dostać się za wszelką cenę. Opłaciło się, bo stłoczony gdzieś w kącie sali byłem świadkiem prawdziwego sonicznego terroru. Jeżeli o jakimś koncercie tegorocznej edycji Mystica można powiedzieć, że zdradzał swoim klimatem cechy nietzscheańskiej odchłani, to był to właśnie koncert Finów. Zadymiona Shrine Stage, przypominająca przebłyski z sennego koszmaru i mrożące krew w żyłach odgłosy wydobywające się zza uchylonych wrót Tartaru. Jeden z koncertów dnia. Odkopawszy się z gruzów B90, postanowiłem przełożyć wajchę w tryb zabawy i skoczyłem na pierwszy koncert pod Main Stage. Walijczycy z Bullet For My Valentine celebrowali podczas swojego występu jubileusz wydania debiutanckiego The Poison, była więc okazja do przypomnienia sobie czasów ogrywania Need for Speed i oglądania teledysków w jakości 240p na raczkującym jeszcze wówczas Youtubie. Obserwując poczynania sceniczne BFMV, naszła mnie też smutna refleksja, że skoro już nawet te “młodociane” i grające “nowoczesny metal” kapele obchodzą swoje dwudziestolecia, to chyba czas najwyższy, by poważnie pomyśleć o zapisaniu się do osiedlowego klubu seniora. Prawdziwie sentymentalny trip nadszedł jednak dopiero po koncercie Brytyjczyków. In Flames to jeden z zespołów, które wprowadzały mnie w świat cięższego grania i choć na przestrzeni lat mój stosunek do kapeli można określić mianem przerywanego, ostatnia płyta studyjna przywróciła mi wiarę w możliwości sympatycznych rezydentów Goteborga. Szwedzi postanowili uraczyć fanów prawdziwymi the greatest hits, dzięki którym uśmiech nawet na moment nie schodził z mojej twarzy. Pewnie i znalazłoby się kilka powodów do narzekania, pozytywna energia i świetne show wynagrodziły mi tego wieczoru wszelkie mankamenty. Podczas powrotu z głównej sceny postanowiłem zahaczyć jeszcze o Shrine Stage na część koncertu Oranssi Pazuzu. Nie będę zbyt odkrywczy, jeśli powiem, że muzyka zespołu wymaga znacznie większej uwagi (i trochę lepszych okoliczności niż festiwalowe), by w pełni docenić jej walory, obiecałem sobie więc poczekać na dogodniejszą okazję, by skorzystać z zaproszenia do przedziwnego, muzycznego świata Finów. Specjalnej okazji na pewno nie potrzebował za to James Kent, który na finałowym koncercie Park Stage roztaczał przed słuchaczami wizję dystopijnego świata przyszłości, skąpanego w mroku, kwaśnym deszczu i nieprzepuszczającej promieni światła toksycznej mgle. Ciągnące się po horyzont betonowe pustynie, olbrzymie stalowe konstrukcje budynków, oświetlonych przez tlące się świetliste neony i soundtrack do przegranej wojny z humanoidalnymi maszynami. Godne zakończenie drugiego dnia festiwalu.

In Flames

Dzień pierwszy Mystic Festival 2025 to był mój dzień! Nic nie poszło zgodnie z planem, zostałam tam, gdzie miałam być na chwilę, a innych planów wcale nie zrealizowałam. Najpierw odwiedziny na Main Stage, na której rozpostarli się metalcorowcy ze skrzypcami w postaci Imminence. To nie dla mnie, nie zamierzam komentować szerzej. To samo odnośnie Kanadyjczyków z Dopethrone, to jest ten doom, na którym nie jestem w stanie się skupić. Kolejny punkt programu to sprawdzić Polaris (oj, znów pudło), odwiedzić ciemny, zgniły las z Absu i zajrzeć na Thaw. O ile Absu mnie nieco utwierdziło w przekonaniu, że zaczynam się starzeć i coraz mniej przemawiają do mnie te wszystkie bulgotania, tak Thaw przykuł mnie do barierki w Sabbath Stage (dziękuję sobie, że się dopchałam i panu, który mnie „przestawił” do przodu) na całość. Świetny koncert, Haldor brylował, wyłaził do publiki, cały set miał ręce i nogi i tułowie. Ostatni promowany album Fading Backwards zasługuje na większy rozgłos i niniejszym uznaję koncert Thaw za topkę dnia. W drodze na Eagles of Death Metal przystałam na chwilę obejrzeć świetnych Ufomammut na najmniejszej scenie plenerowej, jednak podobnie jak mój redakcyjny kolega – widziałam ich na ubiegłym Summer Dying Loud, więc tym razem odpuściłam, choć z lekkim żalem. EoDM za to dali doskonały koncert! Żywiołowy, na luzie, z uśmiechami, nóżka chodziła! Ciekawostką był cover Davida Bowiego na finał, Moonage Daydream. Tym samym spóźniłam się na Nile i nie żałuję. Ponieważ lało jak z cebra, sporo festiwalowiczów zagnieździło się w budynkach klubowych, było duszno, lepko i tłoczno. Szkoda. Zwrot więc na Turbonegro i tu nie było przeproś. Deszcz? Atam. Ścisk? No i co. Wszyscy, w tym piękne panie śpiewające gromko I have erection? No pewnie. Wszak metale też lubią pląsy. Doskonały koncert. Zajrzałam na Elder i miałam tylko zerknąć, tymczasem zostałam i kiwałam głową do numerów m.in. z Omens w fajnych impro. Suicidal Tendecies mieli świetne przyjęcie publiki. Pionierzy crossoveru z Ameryki tak się bawili, że zaprosili na scenę fanów podczas hitu Possessed to Skate, i fajnie. Zawsze miło popatrzeć na takie gesty i naturalną radość występujących i uczestniczących. Zupełna zmiana klimatu przyszła w trakcie Beherit. Co tu się zadziało, to przerosło moje oczekiwania razy pięć. Ponura (żadna) oprawa sceniczna idealnie pasowała do brudnego, surowego brzmienia Finlandczyków. Ambientowe intra, ohydny wokal, wstrętność ponad wstrętność. Nie dało się wyjść, to był rytuał, z którego aż trzeba było się otrząsnąć. O Bullet For My Valnetine i In Flames nie mam za wiele do powiedzenia. Ten pierwszy to kopalnia ich hitów, a drugi negatywnie zaskoczył – w obu przypadkach liczyłam na jakieś własne sentymenty, niestety nie udało się wcale. Na finał zostawiłam sobie Drab Majesty, Oranssi Pazuzu i Perturbatora. Bardzo lubię zimny synth z darkwavem w wykonaniu Drab Majesty, ale z płyt. Koncertowo wypadli blado, dosłownie i w przenośni. Nie będę się pastwić, choć mogłabym wyliczać czego nie dowieźli. Skrajnie inne wrażenia zapewnili Oranssi Pazuzu. Hipnotyczne, widowiskowe (fajne światełka), niemal teatralne show, doskonale dobrany repertuar – pojawiła się psychoza z Mestarin kynsi i dziwactwa z Muuntautuja. To był najlepszy koncert dnia pierwszego w moim odczuciu, tym samym odpuściłam Perturbatora zupełnie.

Eagles of Death Metal

Dzień drugi [red. Synu] Line-up kolejnego dnia festiwalu zapowiadał się na tyle interesująco, że mojego dobrego humoru nie były w stanie zmącić nawet obfite opady deszczu i coraz trudniejsza walka z przemieszczaniem się po zabłoconym terenie Stoczni. Życie festiwalowicza to w końcu nie rurki z kremem! Dzień zacząłem od wizyty na Sabbath Stage i Thantifaxath, jednak podobnie jak w przypadku Oranssi Pazuzu dla pełnego zaangażowania w proponowane przez Kanadyjczyków klimaty potrzebowałbym nieco bardziej sprzyjających warunków. To co zobaczyłem, utwierdziło mnie jednak w przekonaniu, że przy następnej okazji złapiemy się na dłuższe posiedzenie. Na Jinjer zaszedłem jedynie po to, by usłyszeć na żywo ich flagowe Pieces, co w temacie tego zespołu w zupełności mi wystarczy. Podobnie szybki przelot zafundowałem sobie z Hatebreed, lecz nie powiem, bym się nie uśmiechnął, widząc krążącą nad publiką olbrzymią Ball of Death – pomysł znakomity w swojej prostocie, rozweselający i angażujący publikę. Znacznie więcej czasu poświęciłem za to kolejnemu występującemu na Park Stage Cradle of Filth. Zespół widziałem co prawda podczas wrocławskiej odsłony zeszłorocznej trasy koncertowej, byłem jednak bardzo ciekaw jak band zaprezentuje się w warunkach festiwalowych. Łatwo nie było, zarówno ze względu na bardzo wczesną porę, jak i niezbyt fortunnie nagłośnienie. Mankamenty przysłonił jednak swoim bezpretensjonalnym urokiem Dani Filth, cechujący się wyraźną autoironią i zabawą formą. Bawiłem się znakomicie. Chciałbym powiedzieć to samo o W.A.S.P, który był jednym z zespołów, jakie przesądziły o mojej tegorocznej obecności w Gdańsku. Wszystko byłoby w jak najlepszym porządku: forma fizyczna Blackiego, zaraźliwa energia sceniczna, odegrany w całości debiut, pięknie brzmiące i zaprezentowane z prawdziwą pasją partie gitarowe – w tej kwestii naprawdę trudno byłoby wycisnąć więcej. Smak życia odbierał mi jednak skutecznie półplayback, którym przez cały koncert nieudolnie posiłkowała się kalifornijska załoga. Pod tym względem spory zawód i odczuwalnie zmącona przyjemność. Autentyczności nie zabrakło na szczęście podczas dwóch kolejnych koncertów. Występ Kinga Diamonda na głównej scenie godny był miana flagowego wydarzenia festiwalu. Dowiódł też przy okazji, jak w niczego nieujmujący sposób radzić sobie z przychodzącą z wiekiem niemocą (mam tu na myśli wokalistkę asystującą Petersenowi w jego najtrudniejszych partiach głosowych). Właściwy rozmach, przepiękna scenografia, cudna setlista, wspaniałe brzmienie. I czysta radość z oglądania Króla w akcji. Z miłością do prezentowanej twórczości, zupełnie wbrew upływowi czasu, swój koncert zagrał też Arthur Brown. Finałowy występ dnia był sztuką z rodzaju tych, na które przychodzi się raczej z ciekawości, by z miejsca zostać wciągniętym w wielobarwną krainę, przed którą kolana uginają się z wrażenia.

King Diamond

Dzień drugi to trzy zaskoczenia, trzy pewniaki i król, ten jeden król. Najpierw Main Stage i nie moje bajki. Zarówno stonerowcy z Green Lung, jak i metalcore’owe (?) Jinjer nie zatrzymali mnie na dłużej niż parę minut, choć na pewno tym drugim nie można odmówić kunsztu. Fajne wrażenie zrobili Kanadyjczycy z Thantifaxath – nie wiadomo kim są i nie wiadomo co właściwie grają, więc super. Hellripper bez zaskoczeń, prawdopodobnie samo dobro w dobrym znaczeniu – niestety nie dało się wytrzymać pięciu minut w ścisku Sabbath Stage vel Sauna Stage. Zaskoczeniem okazał się skład Hatebreed – nigdy ich nie brałam na poważnie, a tu solidna sztuka z odbijaniem balona w publice. Pewniakiem, ale i niejako zaskoczeniem był oczywiście Opeth – widziałam ich może siedem razy i z każdym kolejnym razem upewniam się, że tu będzie zawsze dobrze, swetry trzeba nosić. Fajnie było usłyszeć pierwszy raz na żywo nowości z ostatniego wydawnictwa The Last Will and Testament. I  oczywiście sztandarowe Deliverance, które ponoć było zagrane 1001 raz. Tym samym niezamierzenie przepadło mi Eyehategod i Graphic Nature. Trudno. Cradle of Filth przemilczę, o matko, i klasyfikuję ich jako zaskoczenie, że mogło być aż tak groteskowo. Zupełnie inaczej poszło z W.A.S.P. Chyba znakomita większość mysticowej braci wybrała się na Park Stage w tym slocie czasowym. Ledwo można było się ruszyć w tym tłumie, a musiałam wyjść, bo za punkt honoru obrałam sobie koncert polskiego składu Her i to był strzał w dziesiątkę. Jazzy w taki dzień, w kompletnie innym, w jakiś sposób kojącym repertuarze zadziałały jak plaster. Potem król horroru. Powiedzieć, że był rozmach, to nic nie powiedzieć. Zmieniające się sceny, performance i scenki rodzajowe, wysokie charakterystyczne amplitudy wokalne, złowieszcze maski i miny, jakież to było angażujące! Dacie wiarę, że potężny Duńczyk ma już 69 lat? King Diamond to headliner całego Mystica 2025 i kropka. Nie obejrzałam jednak całości, bo podreptałam pooglądać Blindead23. Publika dorodnie dopisała mimo nieco trudnego czasu koncertu, a ja gratuluję sobie, że zdążyłam na większość setu. Panowie rozkręcili koncert tak jak potrafią najlepiej, brzmiało to i hulało potężnie, bez zbędnych tej nocy ozdobników. Były nowości z Vanising, były sztandarowe podstawy z Affliction, niski, ostry wokal, miód na moje uszy i czarne serce. Na koniec jeszcze Arthur Brown i jego płonąca głowa. Nie mam pojęcia, czy to było przedstawienie, czy cyrk, czy czary-mary, nic z tego nie zrozumiałam i chyba o to chodziło. Świetna rzecz, jak dożyję 83 lat, też będę nosić takie ciuchy i ogram wszystkie zasady, na przykład czasówkę występów. W drodze do wyjścia jeszcze final look na The Bug, i choć większość moich pięknych znajomych zachwycała się dronującym dźwiękiem wiertarki, moja głowa już była na poduszce w domu.

Arthur Brown

Dzień trzeci [red. Synu] Ostatni dzień festiwalu można było z powodzeniem nazwać dniem cover bandów, line-up zakładał bowiem występy m.in. Apocalyptiki, Sepultury, I Am Morbid i Blood Fire Death. Swój jubileuszowy set dla Litany zaprezentował Vader, w kategorii “łzy dla cieniów minionych” można było też rozpatrywać koncert Tiamat. Ale od początku. Dzień zacząłem od wycieczki na główną scenę i koncertu Dark Tranquillity. Choć twórczości Szwedów po 2007 roku nie znam niemal wcale, nic nie poradzę to, że lubię Mikaela Stanne w każdym wydaniu, dzięki czemu nawet nie rozpoznając większości granych numerów, bawiłem się na koncercie goteborczyków bardzo przyzwoicie. Podobne wrażenie zrobiły na mnie dwie thrash metalowe załogi, prezentujące tego dnia swoje wdzięki w B90. Zarówno Death Angel, jak i Municipal Waste dały znakomite występy, zaspokajając tego dnia moje zapotrzebowanie na pełnokrwisty amerykański thrash. Synonimem jakości był też oczywiście Vader – choć czasy świetności i największych triumfów zespół Petera ma już za sobą, to uporu, konsekwencji i zachowania przyzwoitego poziomu nikt nie jest w stanie mu odebrać. Podczas koncertu na Park Stage szczególnie radował mnie widok Mausera, który po latach odpoczynku od grania, powrócił w szeregi pancernej dywizji. To może tak jeszcze reaktywacja Dies Irae? Nikt w końcu nie zabroni marzyć. Pentagram jest dziś w powszechnym internetowym odbiorze znany z memów i filmików prezentujących pocieszne poczynania sceniczne Bobbiego Lieblinga, nikogo nie powinien jednak zmylić ten ironiczny sznyt. Zespół pozostaje bandem pełnokrwistym, rasowym i bardzo wyrazistym. W Gdańsku udowodnił przy okazji, że do odwieszenia rękawic na kołkach jest w jego przypadku jeszcze daleko. Po kwasowym tripie przyszedł czas na zanurzeniu się w rozgrzanej do temperatury wrzenia smole wraz z Blood Fire Death. Przyznam, że trochę bałem się tego występu, bo porywanie się na kult, jakim jest Bathory (nawet w wykonaniu tak znamienitych postaci skandynawskiej sceny bm, jak stojący za tym projektem) wciąż było bardzo ryzykowne. No i pozwoliłem pozytywnie się zaskoczyć, bo okazało się, że muzycy doskonale czują diabelską równowagę między rock’n’rollowym feelingiem, a black metalową sugestywnością, które zawsze charakteryzowały muzykę Quorthona. Blood Fire Death (może poza epizodem z udziałem Nergala, który wyraźnie przeszarżował swój występ) dostarczył mi dokładnie tego, czego zabrakło mi podczas jubileuszowego koncertu Mayhem na zeszłorocznym Summer Dying Loud. Znakomite ożywienie historii i wspaniały hołd złożony ikonicznej postaci okresu, gatunku i sceny. Na drugim biegunie sinusoidy wrażeń znalazły się za to koncerty Apocalyptiki i Sepultury. W przypadku tej pierwszej, znacznie bardziej leżą mi autorskie kompozycje Finów, przez co koncert złożony wyłącznie z utworów Metalliki nie zrobił na mnie większego wrażenia. Sepultura natomiast jest dziś zespołem, który nie jest nawet swoim najlepszym cover bandem. W końcu przyszedł też czas na finał festiwalu, jakim był dla mnie koncert Tiamat. Chociaż zespół wydawał się  w nieco lepszej formie (o ile można mówić w przypadku Johana Edlunda o “lepszej formie”) niż podczas Summer Dying Loud 2022, w występie Szwedów próżno było szukać tej magii i klimatu, namiastkę których udało się wytworzyć w Aleksandrowie Łódzkim. Niezależnie od tego i tak miło było odśpiewać największe hity z okresu Clouds i Wildhoney.

Blood Fire Death

Ostatni dzień Mystica 2025 był dla mnie najbardziej luźny. Oprócz Blood Fire Death Tribute to Bathory nie liczyłam na kołatanie przedsionków i odwiedzałam sceny mniejszymi kroczkami (tym bardziej, że czułam te kroczki bardziej). Na pewno mogę już podsumować, że w tegorocznej edycji nie miałam szczęścia do metalcorów. Landmvrks na scenie głównej, a wcześniej Grove Street na Shrine Stage zlały mi się w jedno. Marna to rekomendacja, więc powstrzymam się od szczegółów. Paleface Swiss i ich deathcore ponownie nie wyrwał mnie z kapci i ponownie pozostawię sobie krytykę na inną okazję. Dopiero Vader sprawił, że kiwnęłam głową raz czy dwa, ale tu nie mogło być inaczej, choć nigdy nie zostanę die hardem tej – jakby nie patrzeć – legendy. Kompletnie odbiłam się od Apocalyptki. Nie wiem co tam chciałam znaleźć, może znajomych, którzy zawinęli się ze mną, krocząc na Pentagram. Oczywiście, że chciałam zobaczyć faceta w cekinach i na obcasach, zachowującego się jak postać z kreskówki, niemniej doszukałam się nawet muzyki, która może nie potargała mi włosów, ale warto było chwilę przystanąć. I zmoknąć. Punktem programu był dla mnie wspomniany Blood Fire Death Tribute to Bathory, który obejrzałam od A do Z, lokując się przypadkiem wśród sympatycznej grupy Szwedów, którzy z namaszczeniem odśpiewywali cały set. Klimat piękny, oprawa fajna, etos w ramkach. Goście, m.in. basista Bathory, Frederick Mellander, Nergal czy Attila Csihar to też miłe akcenty, lubimy takie. Bardzo ciekawie natomiast rysuje się niemal skrajne zróżnicowanie w odbiorze koncertu Sepultury  z setem pożegnalnym. Nie nastawiałam się na nie wiadomo co, a jednak znalazłam się w tej grupie, która daje kciuk w górę. Beneath the Remains, Kairos czy Desperate Cry to strzały prosto w lico i w moim odczuciu „ten nowy”, czyli Derrick Green godnie wypełnił swoją energią główną scenę. Dynamika nie ustawała, to wszystko zadziałało. A może czas się pogodzić, że niektóre czasy przeminęły z wiatrem? Na koniec, mając na uwadze opuszczenie festiwalu na dobre, pokulałam się na kolektyw Johna Cxnnora i tam już zostałam. Sci-fi synth z ejtisowym vibem to wszystko, czego mi było trzeba na finał. Trzech różnych wokalistów, fajne połączenie elektroniki z trapem, techenko w międzyczasie i dziwaczne postacie, snujące się po scenie. I koniec. Finito. Siły ustały.

Sepultura

Na podsumowanie słów kilka o samym festiwalu. Niezależnie od kapryśnej pogody cztery dni Mystic Festival 2025 wypełniły się dobrą, czasem nawet wzniosłą atmosferą. To już stałe miejsce spotkań dobrych znajomych, nowych znajomych, morze wrażeń i pozytywnych emocji. Jak to bywa w przypadku tego typu imprez, nadmiar treści nigdy nie pozwoli odhaczyć wszystkich dostępnych atrakcji, wiele rzeczy chciałoby się też zobaczyć w innej kolejności i na innych scenach, wiadomo jednak, że to już kwestie czysto indywidualne, którymi trudno obarczać organizatorów.

Chociaż powrót do rzeczywistości po tak angażującym emocjonalnie wydarzeniu zawsze jest nie lada sztuką, za pewne pocieszenie można uznać fakt, że na kolejny festiwal o podobnym poziomie nie przyjdzie czekać zbyt długo. Summer Dying Loud, to do ciebie!

Zdjęcia: Dariusz Gracki (wszystkie galerie obejrzycie tutaj)

Artykuł Mystic Festival 2025 – Gdańsk (4-7.06.2025) pochodzi z serwisu KVLT.

Artykuł Mystic Festival 2025 – Dzień 1 Część 1 (05.06.2025) pochodzi z serwisu KVLT.

04-07.06.2025 – Gdańsk, Stocznia Cesarska (wydarzenie)

Na Mystic Festival 2025 zagrają:

Intrepid, Pridian, Burner, The Bug, Ufo Mammut, Drab Majesty, Stray From The Path, Employed To Serve, Sphere, Dopethrone, Elder, Hatebreed, Imminence, Palleface Swiss, Unprocessed, Vader, Bad Touch, Heavy Blood & Die, Sim, Bewitcher, Hellripper, Slomosa, Blindead 23, Hér, Soulburn, Bokassa, Hideous Divinity, Split Chain, Castle Rat, Inhuman Nature, Thantifaxath, Celestial Santuary, Last Penance, Thaw, Faetooth, Luna Kills, Totenmesse, Graphic Nature, Martwa Aura, Witch Club Satan, Grove Street, Zemial, Rickshaw Billie’s Burger Patrol, Absu, Midnight, Municipal Waste, Turbonegro, Blood Fire Death, John Cxnnor, Møl, Cabal, Katla, Plaguemace, Embla, Signs Of The Swarm, The Crazy World Of Arthur Brown, I Am Morbid, Bullet For My Valentine, Halocene, Eyehategod, Death Angel, Defects, Landmvrks, Polaris, Jinjer, Sepultura, Opeth, Dark Tranquillity, Tiamat, Green Lung, Cobra The Impaler, Jerry Cantrell, Pentagram, Suicidal Tendencies, W.A.S.P., Combichrist, Whitechapel, Eagles Of Death Metal, Cradle Of Filth, Perturbator, Cattle Decapitation, Skeletal Remains, The Kovenant, King Diamond, Apocalyptica, Archgoat, Oranssi Pazuzu, Beherit, Alcest, Nile, Exodus, In Flames

Artykuł Już jutro rusza MYSTIC FESTIVAL 2025 pochodzi z serwisu KVLT.

I dzień

Wspomniany Knotfest zaczęli Amerykanie z Sick Of It All. Ludzi pod sceną było jeszcze niewiele.Tak to jest, kiedy bramy imprezy otwarto na zaledwie dwa kwadranse przed rozpoczęciem imprezy przy czterdziestu tysiącach sprzedanych biletów! Dość osobliwe planowanie. Zostawmy jednak sprawy organizacyjne. Ekipa Lou i Pete`a Kollerów nic sobie nie robiła ze skromnej frekwencji i bez chwili wytchnienia ciskała kolejne hardcore’owe ciosy. Nieważne czy leciały nowinki (cztery utwory z ostatniego długograja Wake The Sleeping Dragon), czy archiwalia z Blood, Sweat and No Tears na czele- energia buchająca ze sceny była niewyczerpana.

Muzyka Amaranthe jawi mi się jako połączenie dżemu z pasztetem- miks niepasujących do siebie elementów, stanowiących wątpliwej jakości produkt finalny. Piosenki owszem przebojowe, a linie melodyczne tak proste, że mogłyby być prezentowane za dnia w RMF FM czy innej rozgłośni prezentującej sformatowaną playlistę. To wszystko zmiksowane z „drapieżnymi” gitarami i growlującymi wokalami. Trochę taki kabaret, choć widać, że sami swoją twórczość traktują niezwykle serio. Było to widać np. w momencie, kiedy przerwali swój występ z powodu źle działających odsłuchów (słyszeli w nich nie siebie, a próbę ze sceny obok). Nawkurzali się wówczas i zachęcali publiczność, by dała upust swej złości krzycząc do akustyków, by zaprzestali swojej fuszerki. Cóż, ja nie cierpiałem z powodu kilkuminutowego przerwania występu.

Owe problemy techniczne mogły być przyczyną opóźnienia Ministry. I tu już oczywiście jest czego żałować. Styrany życiem Al Jourgensen może i wygląda nieciekawie, ale nadal wie jak zagrać koncert, przy którym szczęka opada. Charyzmą przykuwa wzrok, wokalem wierci dziury w głowie, a nieśmiertelne fragmenty Psalm 69 i The Land Of Rape And Honey porywają do szalonego tańca. Szkoda, wielka szkoda, że było tak krótko. 

Naszego Behemotha nie widziałem od wieków (no, może od trzech lat) i nic się u nich nie zmieniło. Show, oczywiście odświeżone, wygląda imponująco, a dźwięk, jak to w ich przypadku na festiwalach, ponownie chaotyczny, cichy i mało dynamiczny. Trudno było poczuć moc koncertowych killerów- Ora Pro Nobis Lucifer, Ov Fire And The Void czy Conquer All. Udało się jednak nacieszyć oko świetnymi wizualizacjami czy pomysłowymi maskami. Niedosyt na pewno jest, ale jesienna trasa po Polsce na szczęście coraz bliżej.

Niespodzianką pierwszego dnia był dla mnie koncert Papa Roach. Jak dotąd znałem ich jeden utwór (oczywiście Last Resort) i trzymałem się od nich z daleka, myśląc, że to zbyt młodzieżowa muzyka. Tymczasem Jacoby Shaddix oraz jego wesoła kompania pokazali, jak się gra wyrywające z butów wysokooktanowe występy. Takiego energicznego, sympatycznego i naturalnego frontmana może pozazdrościć niejedna kapela. Zaskoczyło mnie to, jak zabawową, szybko wchodzącą do głowy grają muzykę i przy tym wszystkim jak smutne mają teksty. Jacoby nie raz, nie dwa opowiadał o zmaganiu się z codziennością. Wspomniał także, że niektórzy te zmagania przegrywają, czym zgrabnie zapowiedział fantastycznie zaprezentowany cover The Prodigy– Firestarter.

Na chwilę opuściłem teren koncertowy, aby z ciekawości wpaść na konferencję prasową Sabaton. Szwedzi promując nadchodzący album The Great War, pojawili się w towarzystwie kilkunastu statystów udających żołnierzy. Opowiedzieli co nieco o nowej płycie („będzie bardziej mroczna, ale spokojnie, nie pomylicie nas ze Slipknot„), podzielili się refleksją, że tak naprawdę wszystkie muzyczne festiwale są takie same („różnią się jedynie jedzeniem, jakie dostajemy„), wspomnieli także, że nie zamierzają świętować 20-lecia istnienia zespołu, bo wolą patrzeć wprzód, a nie w przeszłość. W sumie nieźle się bawiłem na spotkaniu z zespołem, ale straciłem przez nie sporą część koncertu Roba Zombie. Muszę przyznać, że bardzo żałuję, bo owa końcówka występu Roba była piorunująca. Jeśli cały gig był taki, jak trzy ostatnie utwory, to był to chyba najlepszy występ Knotfest.

Fanem piewców Odyna z Amon Amarth nigdy zapewne się nie stanę, ale przyznaję, że obejrzałem ich z niekłamaną przyjemnością. Przede wszystkim czapki z głów przed Johanem Heggiem, wie chłop jak zawładnąć sceną. Nie sposób gościa nie lubić, słuchając jego opowieści między utworami. Brawa należą się także za stylową scenografię (jako podest perkusyjny wykorzystany jest wielki hełm z rogami) oraz show sam w sobie. Muzycznie? Cóż, słuchając m.in. Deceiver Of The Gods zastanawiałem się, czy ten słynny algorytm, który sam komponuje muzykę nie świadczy także usług dla Szwedów, ale nawet jeśli, to wychodzą mu dźwięki wybitnie koncertowe.

Punktem kulminacyjnym Knotfestu był, co oczywiste, Slipknot. Wrócili na sceniczne deski po blisko trzech latach absencji, ale prezentują się tak, jakby przez ten czas w ogóle nie odpoczywali, tylko szlifowali formę. Widziałem Amerykanów w tym samym miejscu cztery lata wcześniej i podobnie jak wtedy nie wzięli jeńców. Wszystko się w czasie ich występu zgadzało. Slipknot potrafią znaleźć idealną równowagę między spektaklem a wściekłym graniem prosto z trzewi, między naturalnością a zaplanowanym show. Do tego relatywnie skromna, ale pomysłowa produkcja, świetne światła, cudowne nagłośnienie. I wisienka na torcie, czyli Corey Taylor– frontman idealny. Muzycznie było niezwykle smakowicie: agresywnie oraz intensywnie, ale także spokojnie i melodyjnie. Parę nowszych rzeczy zrównoważonych dużą ilością hitów sprzed lat, ze szczególnym uwzględnieniem pierwszego albumu.

II dzień

Czwartek to był fajny dzień rozruchowy. Parę koncertów już się widziało i to w komfortowych warunkach, bo po pierwsze tylko na dwóch głównych scenach, więc nie trzeba biegać między występami, a po drugie koncerty się ze sobą nie pokrywały. Piątek, jak i kolejne dni, przyniosły to, z czego Hellfest jest znany- zacne gigi już od samego rana, a i ból głowy na co się zdecydować, przy trzech scenach grających jednocześnie. Ja dzień zacząłem od Stinky.

Ekipa Francuzów (nota bene pochodzą z Clisson) była już mi znana, jako że pisałem recenzję ich drugiego albumu. Wiedziałem też, czego się mogę spodziewać- szybkich i mocnych strzałów w pysk osadzonych w stylistyce hardcore/punk. Nie sądziłem jednak, że Stinky potrafią w koncerty aż tak bardzo ! Zjednują sobie publikę błyskawicznie, dyrygują niezliczonymi ścianami śmierci, skaczą po scenie jak po najlepszych dopalaczach. Zresztą scena okazała się zbyt mała dla dzierżącej mikrofon Claire, która część koncertu prześpiewała surfując na rękach fanów albo będąc w środku sporego moshpitu. Wisienką na torcie był dla mnie fakt, że wspomnianą wokalistkę spotkałem później w strefie prasowej, gdzie ucięliśmy sobie sympatyczną pogawędkę i strzeliliśmy selfiaka. Słowem- idealny początek piątku.

Pochodzący z Ohio Valley Of The Sun wydali w tym roku niezwykle smakowity album Old Gods. Ostrzyłem sobie zatem zęby na ich występ. Ten niestety nie dorównał moim oczekiwaniom. Wydaje mi się, że twórczość Amerykanów świetnie wypada na płycie, w warunkach domowych, na koncercie zaś ta sowicie polana grungem pustynna atmosfera gdzieś zanika. Szkoda.

Mimo dających się we znaki, coraz bardziej piekących promieni słonecznych, zjawiłem się pod główną sceną wraz z pierwszymi dźwiękami sympatycznych Szkotów z Gloryhammer. To nie była jednak dobra decyzja. Ja wiem, że power metal to gatunek, do którego trzeba podchodzić z dużym przymrużeniem oka, ale nawet takim wygłupom mówię nie. Żeby móc bez żenady słuchać tych piosenek o Inwazji Jednorożców i wznosić w górę dmuchany młot nie można być trzeźwym, trzeba być po piwerku. A najlepiej ośmiu.

Zupełnie inne doznania zaserwował Radio Moscow. Po ich występie zetknąłem się z opinią, że to „grupa rekonstrukcyjna”, ale przyznaję, że ja akurat nie mam im tego za złe. Panowie grają tak, jakby płyty Jimmiego Hendrixa czy Led Zeppelin nadal były nowościami. Słowem lata 70. w pełnej krasie. Było pysznie.

Zupełnie nie mam pojęcia jak opisać występ Daughters. Co tam się wyczyniało, potrafiliby opisać jedynie dziennikarze muzyczni, a tych w Polsce mamy przecież tylko dwóch. Niby ze sceny płynęły dźwięki, ale trudno rozpatrywać to trzydziestominutowe spotkanie z Córkami w kategoriach koncertu. Głównie ze względu na zachowanie wokalisty, Alexisa Marschalla. Nie wiem dlaczego, ale gość po prostu robił sobie krzywdę. Pal licho to biczowanie się paskiem od spodni na gołe ciało, ale to uderzanie się z całej siły mikrofonem w czoło, ta krew i coraz większe siniaki… Miałem poczucie niepokoju, bo Alexis sprawia wrażenie człowieka, który byłby w stanie walnąć sobie kulę w łeb, jeśli któregoś dnia przyjdzie mu ochota by popełnić na scenie samobójstwo. Jako że dewastował nie tylko swoje ciało, ale i sprzęt (zepsuł chyba z dwa mikrofony) menadżer sceny ściął czas jakim dysponowali Amerykanie i wygonił ich wcześniej. Ja tymczasem zostałem z poczuciem skonfundowania. Zazdroszczę tym, którzy będą mieli okazję zobaczyć Daughters na zbliżającym się Off Festivalu.

Godsmack był, że użyję wyświechtanego zwrotu, powrotem do strefy komfortu. Amerykański, wyluzowany, przebojowy rock, z uśmiechniętym od ucha do ucha głównodowodzącym Sullym Erną. Ten okazał się nie tylko sprawnym śpiewakiem, ale i całkiem niezłym perkusistą. Jego wspólny popis z Shannonen Larkinem był niezwykle ciekawy. Czasem podczas solówek perkusyjnych czy gitarowych zdarza mi się przymknąć oko z nudów, ale w tym przypadku nie było o tym mowy. Pozostała część występu, oparta na ostatnim albumie przeplatanym sprawdzonymi hitami (m.in. Awake) także mogła się podobać. To był znacznie lepszy występ niż ten, także Hellfestowy, sprzed 4 lat.

Słońce dalej dawało popalić, dlatego zamiast delektować się powracającym do życia Demons & Wizards na Mainstage 2, udałem się pod mieszczącą się pod namiotem scenę Altar, gdzie zainstalowali się klasycy z Diamond Head. Pierwsze co rzucało się w uszy, to głośne, ale selektywne i żrące nagłośnienie. W takich warunkach piosenki Brytyjczyków brzmiały po prostu wybornie. Set zgrabnie skonstruowany, cztery nowości oraz cztery szlagiery z zamierzchłej przeszłości. Oczywiście największy entuzjazm wywołały It`s Electric, Am I Evil? oraz Helpless (przemianowany przez wokalistę Rasmusa Andersena na Hellfest). Jedyny pozostały na placu boju członek pierwszego składu, Brian Tatler ma nosa do wyszukiwania ciekawych muzyków i udaje mu się utrzymać zespół przy życiu. Życzę kolejnych 40 lat kariery.

Na temat występu Dream Theater lepiej abym pomilczał. Lubię ten zespół, z przyjemnością słucham przynajmniej połowy ich dyskografii, ale na żywo po raz kolejny wymęczyli mnie niemiłosiernie. Przyjęcie mieli chłodne, więc chyba nie tylko ja nie wykazałem entuzjazmu.

O odwołaniu Manowar było w Internecie głośno. Przypomnę- zespół żądał możliwości zagrania próby w czwartek, sęk w tym, że w ten dzień odbywał się przecież Knotfest. Tajemnicą poliszynela jest fakt, że zespół oświadczył, że zrezygnuje z tego zapisu w kontrakcie, jeśli zobaczy większą sumę za swój występ. Na to organizatorzy się nie zgodzili, więc Joey DeMaio oraz jego koledzy zwinęli manatki i pojechali w siną dal. Fani o wszystkim dowiedzieli się na kilkanaście godzin przed planowanym występem, a wierzcie mi, byli maniacy, którzy zjawili się w Clisson właśnie z powodu samozwańczych królów metalu. Szkoda. Tym bardziej, że obie strony wiedziały o problemie już parę miesięcy temu, miały więc czas na wypracowanie kompromisu.

Nie ma jednak tego złego, co by na dobre nie wyszło.Skoro nie zagrał Manowar, mogłem z przyjemnością delektować się Hellhammer. A właściwie Triumph Of Death, bo tak nazywa się projekt Thomasa Gabriela Fishera, który odkurza ponadczasowe kompozycje wspomnianego Hellhammer. Warrior towarzystwo wybrał sobie może i niezbyt znane, ale jak sam podkreśla, chciał te utwory zagrać z przyjaciółmi. Może to jest powód jego szerokiego uśmiechu w czasie tego występu. Tak szczęśliwego Tomka jeszcze nie widziałem, a miałem przyjemność oglądać go wcześniej i z Celtic Frost, i z Triptykon. Na niezwykle ciepłe przyjęcie zareagował ze śmiechem, mówiąc: „Już dobrze, my też was kochamy, a teraz się uspokójcie”. Celebracja zamierzchłych czasów wypadła niezwykle interesująco.Przyznam jednak, że Tom z wyborem basistki oraz perkusisty mógł trafić lepiej.

Świetny, pełen werwy i porywający do zabawy pod sceną koncert zagrali Fu Manchu, ale myślami byłem już pod sceną Altar, gdzie o pierwszej w nocy swój spektakl miał zaprezentować King Diamond. Z całego Hellfestu, to na Kinga czekałem najmocniej i nie zawiodłem się. Król po rzuceniu fajek i zadbaniu o swoje zdrowie faktycznie brzmi, jakby znów miał 30 lat. Andy La Roque razem z Mikem Weadem zabijali riffami i solówkami. Scenografia w stosunku do poprzedniej trasy została zmieniona, ale oparta na tym samym pomyśle dwupiętrowego budynku. Wyjątkowość tego przedstawienia objawiała się w repertuarze. To był pierwszy koncert Kinga na trasie, więc hellfestowa publiczność miała okazję jako pierwsza usłyszeć Masquerade of Madness, utwór zapowiadający nowy, pierwszy od 12 lat album, nigdy wcześniej nie grany Behind These Walls (album The Eye z 1990r.), odświeżony po 33(!) latach The Lake (B-side singla Halloween wypuszczonego w 1986r.) czy Tea (w ostatnich 29 latach zagrany dopiero drugi raz, a po Hellfeście wyrzucony z setlisty). Poza rarytasami obowiązkowa porcja hitów: Welcome Home, Arrival, Halloween, Invisible Guests, Sleepless Nights, Voodoo czy wieńczący występ Black Horseman. Cóż to był za koncert! Nawet jeśli nagłośnienie mogłoby być lepsze, nawet jeśli scenografia była zbyt duża jak na możliwości namiotowej sceny (Andy grając solówki musiał uważać na schodzącego po schodach, wygrywającego teatralne role Kinga), jestem na kolanach. Panuj nam Królu długo i szczęśliwie.

III dzień

Część soboty poświęciłem na zwiedzanie Clisson, dlatego na teren festiwalu wpadłem dopiero na godzinę 17, kiedy to na głównej scenie zaczynali grać Deadland Ritual, czyli nowy projekt Geezera Butlera (Black Sabbath), Matta Soruma (były perkusista m.in. Guns N`Roses, The Cult czy Velvet Revolver), Steve`a Stevensa (Billy Idol) oraz udzielającego się w Apocalyptica Franky`ego Pereza. Wydaje się, że to kolejna supergrupa, która rynku nie zawojuje, choć trzeba przyznać, że ich autorskie piosenki potrafią bujać. Nie to jednak było magnesem przyciągającym ludzi pod scenę, a covery zespołów, które wymienieni muzycy niegdyś współtworzyli. Posłuchać na żywo War Pigs, Neon Knights, Symptom Of The Universe, Rebel Yell czy Slither to zawsze wielka przyjemność.

Sobotnie popołudnie zaczęło się zatem sympatycznie, ale to co najlepsze, miało dopiero nadejść. Następni w kolejce byli Eagles Of Death Metal i ci to dopiero potrafią grać rock `n`rolla! Piosenki osadzone w rollingstonesowej tradycji, pełen energii Jesse Hughes (nie omieszkał wskoczyć w publiczność nie przerywając gry) czy zjawiskowa Jennie Vee. Eagles… byli pełni pasji, a sam Jesse nieustannie powtarzał, jak się cieszy, że może tu być i grać. Nie wspominał wprost o naznaczonym śmiercią dziesiątek ludzi koncercie w paryskim Bataclan, ale wiedzieliśmy doskonale, że ma go na myśli mówiąc, abyśmy celebrowali życie, póki możemy. Tak zjawiskowe występy jak ten są na to świetnym sposobem.

Wysoki poziom podtrzymali Whitesnake. Lata mijają, a 68-letni David Coverdale nadal na scenie zachowuje się tak, jakby młodzieńczą werwą chciał opanować muzyczny świat. Ale dla publiczności nic już nie musi, wystarczy że wyjdzie na scenę i wraz z Tommym Aldrigem i resztą zespołu wychłoszcze publiczność sztosami z multiplatynowego, eponimicznego albumu czy z jeszcze starszego, pochodzącego z 1984 roku Slide It In. Dodam, że reprezentanci z najnowszego krążka, Flesh& Blood, również wypadli wybornie, udowodniając, że to najlepszy longplay od lat.

Całkiem zgrabnie wypadli Within Temptation. Lubię ich ostatni album Resist, nawet jeśli jest to produkt muzykopodobny, a nie coś pełnowartościowego. Cóż, każdy ma jakieś guilty pleasure. Świetnie wypadł Mad World, potwierdzając swój koncertowy potencjał. Fani nieźle się bawili także przy Supernova i The Reckoning. Poza tym usłyszeliśmy największe przeboje z dwóch poprzednich krążków (Paradise oraz Faster), grupa cofnęła się także dwie dekady wstecz (Mother Earth zaprezentowany na koniec). Z debiutu niestety nie zagrano niczego. Mnóstwo energii i frajdy ze wspólnego przebywania na scenie, świetna gra sekcji i olśniewająca Sharon den Adel– to był przepis na naprawdę fajny gig.

Wspominałem już o Whitesnake, a sobota miała jeszcze przynieść kolejne występy dinozaurów, zespołów które powstały odpowiednio w 1977, 1969 oraz w 1972 roku. Można się podśmiechiwać z dziadków, można dogryzać fanom tak wiekowych bandów, ale można także delektować się ich koncertami, tym bardziej, że Panowie mimo upływu lat nadal są w wybornej formie. Ten maraton klasyków zaczęli Def Leppard. Pierwsze zaskoczenie- brzmieli naprawdę potężnie. Numery z Hysterii, w oryginale pachnące nieco glamowo, na koncercie urywały głowę. A`propos wspomnianego albumu- Brytyjczycy na obecnej trasie potrafią zagrać ten krążek w całości, tego też się spodziewałem na Hellfeście, ale grupa ograniczyła się do odegrania jedynie sześciu zeń utworów. Podobną ilość usłyszeliśmy z poprzedzających Pyromanii i High`n`Dry. Mam jednak wrażenie, że czego by Def Leppard nie zagrali i tak byłoby wybornie. Joe, Phil i dwójka Ricków gra ze sobą dłużej, niż ja żyję, stanowią więc zgraną koncertową maszynę.

Następni w kolejce byli sympatyczni brodacze z ZZ Top, świętujący półwiecze istnienia. Trochę narzekałem na ich gig sprzed czterech lat, zagrany w tym samym miejscu, ale może to wina tego, że występowali wtedy za dnia, w pełnym słońcu? Tym razem zaczęli o godzinie 22, można było więc cieszyć oko niezłymi światłami. Billy, Frank i Dusty nie robią spektakularnego show, ale w takiej smakowitej oprawie ogląda się ich w przyjemnością. Z jeszcze większą słuchałem ponadczasowych przebojów i tych bardziej dynamicznych z: Got Me Under Pressure, Gimme All Your Lovin czy Sharp Dressed Man na czele, i tych spokojniejszych, nasiąkniętych bluesem, chociażby: I`m Bad, I`m Nationwide czy Jesus Just Left Chicago.

W końcu nadszedł czas na mój osobisty highlight wieczoru, the hottest band in the world– Kiss! Panowie zapowiedzieli na pożegnalnej trasie najbardziej spektakularny show w karierze, ale trochę kłamali.Było tylko nieco więcej ognia, wybuchów i fajerwerków niż zwykle. Co nie znaczy, że było źle. Kiss jak zwykle wypadli świetnie. Wiem, że to tylko perfekcyjnie zaaranżowany show, a Gene`a Simmonsa interesują jedynie miliony monet, jakie wpadają do jego portfela za każdy występ, ale zupełnie mi to nie przeszkadza. Przynajmniej dopóki otrzymuję świetnie zagrany koncert, pełen utworów, które znam i kocham. I ten właśnie taki był. Jedyne do czego mogę się przyczepić, to do skromnej reprezentacji okresu bezmaskowego, bo po zapowiedziach Paula, który mówił, że odkurzą parę dawno niegranych staroci, naprawdę spodziewałem się takich rodzynków jak: Unholy, Reason To Live, King of the Mountain, czy Forever. Tak bogato nie było, ale przyznać należy, że i tak przez 2 godziny i 15 minut hit gonił hit. Od trzęsienia ziemi na początek (Detroit Rock City, Shout It Out Loud, Deuce), poprzez solowe wtręty wplecione w 100.000 Years, Cold Gin i God Of Thunder, aż po piorunującą końcówkę (Love Gun, I Was Made For Loving You, Black Diamond, Rock And Roll All Nite). Po prostu wspaniały występ. Na pewno jeszcze ponownie złapię Kiss podczas tej pożegnalnej trasy.

Jako, że Kiss przedłużyli swój show, spóźniłem się na The Sisters Of Mercy. Nie lubię wpadać na koncerty w połowie, trudno mi wtedy wejść w klimat występu. Cieszy mnie jednak, a pierwszy raz widziałem Siostry na żywo, że te złe opinie o ich formie są przesadzone. Może faktycznie najlepiej trzyma się Dr Avalanche (hehe), ale Andrew Eldritch nie brzmi tak źle i nie powiedziałbym, że zarzyna swoje klasyki. Fajnie było pobansować chwilę pod sceną, nawet jeśli dochodziła druga w nocy i nogi odmawiały już posłuszeństwa.

IV dzień

Niedziela zapowiadała się niezwykle aktywnie. Wiedziałem, że plan zobaczenia 15 wykonawców jest zbyt ambitny i prawdopodobnie w pewnym momencie zabraknie mi sił, więc będę musiał zaplanować odpoczynek. Szkoda, że czasem trzeba coś jeść i sikać, przeszkadza to w koncertowych szaleństwach.

Dzień zacząłem od urzekającej Mileny Evy i jej zespołu GOLD. Zaczęło być o nich głośno za sprawą dwóch ostatnich albumów, Why Aren`t You Laughing? oraz Optimist. To dobre płyty, podobają mi się, ale nie czułem dotychczas mocy tych, nieco zalatujących popem, piosenek. Dopiero na koncercie udało mi się poukładać je w głowie. To, że na żywo GOLD, pewnie za sprawą trzech gitar, zabrzmieli ciężej, choć nadal przebojowo to jedno. Druga sprawa to rola Mileny w tym przedstawieniu i fakt jak mimiką oraz gestem uwypuklała najbardziej depresyjne fragmenty swoich i tak już przygnębiających tekstów. To był krótki, zaledwie półgodzinny, ale zapadający w pamięć występ.

Równie oczarowany stałem pod sceną słuchając tego, co proponują Belgowie z Brutus. Niby mieszanka punka, metalu z post-rockiem to nic odkrywczego, ale kompozycje brzmiały świeżo i intrygująco. Ciekawym także było podpatrywanie jak porywająco radzi sobie Stefanie Mannaerts z jednoczesną grą na perkusji i śpiewem. Mnie kupili, dlatego cieszę się na nadchodzącą, grudniową wizytę Brutus w naszym kraju.

Nie mogłem się doczekać występu Messa. W relacji z Into The Abyss wspominałem, jakie na mnie zrobili wrażenie, o czym zresztą nie omieszkałem powiedzieć spotkanym przeze mnie Alberto Piccolo i Marco Zaninowi. Niestety na Hellfeście zaprezentowali się słabiej niż w maju we Wrocławiu. Gdzieś uleciała wyczuwalna ostatnio intymność, wokale Sary były słabo słyszalne. Nie zmienia to faktu, że będę się karierze Włochów bacznie przyglądał.

Wynudziłem się na Employed To Serve. Myślę, że wystarczy rzucić kamieniem w dowolnym kierunku, by trafić na koncert hardcore`owy, który mocniej angażuje słuchacza.

Poczucie niedosytu pozostawił po sobie Yob, ale w tym przypadku jedynie dlatego, że mieli do dyspozycji jedynie 40 minut, więc przy ich długich kompozycjach trudno było skleić sensowną setlistę. Zagrali jedynie pięć utworów, czasem je skracając, by wyrobić się z czasem. Nie można z kolei mieć pretensji do formy Mike`a Scheidta i jego kolegów, bo dawali z siebie wszystko, podobnie jak publiczność pod sceną.

Na przyjęcie nie mogli także narzekać Trivium, w czym niemała zasługa Matta Heafy`ego, który umiejętnie prowokował fanów, do jeszcze większego wysiłku -„Jak dotąd najlepsze przyjęcie mieliśmy na Download w Anglii. Powtarzam, w Anglii!” – czym zmotywował Francuzów do pokaźnych rozmiarów moshpitów i ścian śmierci. Skąd ci ludzie mieli tyle sił na takie szaleństwa w 35 stopniowym upale? Nie mam pojęcia. Ja stałem z boku jak emeryt, umierając z gorąca, ale z chęcią słuchałem kolejnych wałków z udanego The Sin And The Sentence.

Z rezerwą podchodziłem do Stone Temple Pilots, no bo jak to tak, po śmierci Scotta Weilanda i Chestera Benningtona wracać z jakimś randomowym kolesiem z X-Factora? Tymczasem Jeff Gutt na scenie wygląda, jakby zjadł zęby na rock`n`rollu, a brzmi po prostu nieziemsko. Zamykając oczy naprawdę można mieć wrażenie, że Scott nadal jest z nami. Kiedy dodamy do tego set oparty na kultowych Core (blisko 9 milionów sprzedanych egzemplarzy) oraz Purple (7 milionów), na dodatek uzupełnionych udaną nowością (singlowy Roll Me Under), nie może być mowy o rozczarowaniu.

O Anthrax rozpisywałem się ostatnio w samych superlatywach przy okazji relacji z Wrocławia, nie chcę się zatem powtarzać, napiszę tylko: znów było fantastycznie. Grali oczywiście krócej, takie prawa festiwalu, ale chyba nawet z jeszcze większą mocą. Anthrax na żywo nigdy nie zawodzi.

Jedną z zalet tak dużych festiwali jest to, że zawsze trafię na fajny koncert jakiejś kultowej kapeli, którą znam trochę słabiej. Tak było teraz z Lynyrd Skynyrd. Obowiązkowa Sweet Home Alabama zabrzmiała bliżej końca, Tuesday`s Gone niestety nie było, ale jak się okazało ci przedstawiciele southern rocka niejedną świetną kompozycję mają w zanadrzu. Pomimo sporych zmian w składzie, wymuszonych często przez dramatyczne wydarzenia (katastrofa lotnicza, wypadek samochodowy) grupa na scenie wygląda jak jedna wielka rodzina, która gra, bo kocha to robić. Będę wspominał ten gig z uśmiechem na ustach.

Jako maniak Guns N`Roses nie mogłem przegapić koncertu Slasha, nawet jeśli widziałem go już pięć razy, a ostatnia wizyta sympatycznego kudłacza w Polsce (w Łodzi, w lutym) była taka sobie. Tym razem Saul wraz z Mylesem Kennedym i Konspiratorami nie zawiedli. Co prawda w secie nadal główny nacisk kładziony jest na ostatni, średnio udany album Living The Dream, ale jakoś dobrze mi się tego dnia ich słuchało. Sam nie wiem dlaczego, grunt, że bardzo mi się podobało i, że znów jestem głodny Slasha, a po łódzkim koncercie czułem już pewien przesyt.

Końcem niedzielnych szaleństw był dla mnie Slayer. Kocham ich płyty od lat, ale przyznaję, że jak dotąd nigdy mnie na koncercie nie zabili, zawsze miałem jakieś „ale”. I tak jest tym razem. Co prawda scena wygląda obłędnie, ilość ognia (to płonące logo!) zachwyca, brzmieli wspaniale (nawet jeśli ciężej niż zawsze), setlista to spełnienie marzeń, ale co zrobię, że znów nie dałem się porwać. Truizm, ale Gary Holt to nie Jeff Hanneman, a Paul Bostaph to nie Dave Lombardo. Fanem Kerry`ego Kinga, ani jako kompozytora, ani jako osobowości też nigdy nie byłem. Symptomatycznym było zachowanie Toma Araya, który owszem, wokalnie spisał się bez zarzutu (to nie Warszawa 2010), ale w chwilach kiedy akurat nie śpiewał, zamykał oczy i wyglądał, jakby ucinał sobie krótką drzemkę. I ja go rozumiem, mnie ten występ także trochę nudził.

I na tym skończyły się moje przygody na Hellfest 2019. Przez parę tygodni miałem niezły dylemat, czy fest zwieńczyć oglądaniem Toola czy Tormentora, tymczasem mój organizm, po czterech dniach wypełnionych koncertami, wybrał trzecią opcję- prysznic i sen, zmyłem się więc z festiwalu prędzej niż pierwotnie planowałem. Nie mogę mieć jednak poczucia niedosytu. Znów udało mi się zobaczyć około 40 koncertów. Po raz kolejny zostałem sponiewierany przez zespoły, które dopiero starają się dotrzeć do masowej świadomości (Daughters, GOLD, Stinky), znów też starzy wyjadacze potrafili potwierdzić swoją pozycję na scenie (ze szczególnym wskazaniem na Kinga Diamonda, Kiss i Def Leppard). Następna, jubileuszowa, edycja zapowiedziana jest na 19-21 czerwca 2020. Kto wystąpi? Tego dowiemy się zapewne w październiku/listopadzie, ale już teraz idę o zakład, że jak zwykle będzie na bogato.

Do zobaczenia zatem za rok.

Autorką zdjęć jest Justyna „Justisza” Szadkowska. Więcej galerii znajdziecie tutaj.

Artykuł Knotfest & Hellfest – Clisson (20-23.06.2019) pochodzi z serwisu KVLT.