Kontakt z płytą Dharma Bums – całość została nagrana podczas koncertu w krakowskim Klubie Piękny Pies jesienią 2018 – wymaga pewnej dozy zaangażowania, a przede wszystkim tolerancji dla swobodnego łączenia różnych dźwiękowych światów. Owszem, to kompozycje, które znamy już z wcześniejszych dwóch studyjnych albumów, łączące w sobie zamiłowanie do jazzowej wolności, post-rockową moc, skłonności do improwizacji, zmian dynamiki, lekką psychodelię i czasem ciut orientalne tematy, przyprawione odrobiną elektroniki (jakże mi się tutaj podobają syntezatory, szkoda, że ich tak mało!).

Myliłby się jednak ten, kto uważałby, że skoro na Dharma Bums brak premierowego materiału, to nie warto sięgnąć po nową płytę. Co prawda współczesne koncertówki przyzwyczaiły nas do tego, że dostajemy zwykle poprawione w studio wersje live dobrze znanych hitów, które oprócz oklasków w tle i pokrzykiwania wokalisty „rączki do góry” nie wnoszą nic nowego do tematu – tutaj jednak każdy z numerów zyskał ponownie indywidualny sznyt. Decydują o tym najczęściej niuanse – niby każdy temat z grubsza podąża ścieżką naznaczoną w studiu, niby wiemy, co się wydarzy, a jednak pewne zmiany w brzmieniu sprawiają, że te kompozycje ożywają na nowo, meandrują, przeobrażają się.

Choć kontakt z muzyką Fraktali to przygoda jednak intelektualna, to na szczęście nieprzeintelektualizowana, choć uczuciowa, to jednak nie egzaltowana. Przede wszystkim zaś Dharma Bums ponownie udowadnia, że Filip Franczak (gitary i bas), Rafał Rataj (instrumenty klawiszowe), Bartłomiej Szumilas (saksofon tenorowy) i Michał Naróg mają spore umiejętności techniczne, są bardzo dobrze zgranym kolektywem, dającym sobie nawzajem twórczą przestrzeń – nie mam też wrażenia, że ktokolwiek próbuje tutaj zakrzyczeć partnerów i egoistycznie popłynąć w rejony nazbyt odlotowe, burzące klimat kompozycji.

Cała gama dźwięków i uczuć zawartych na Dharma Bums nie pozwoli się nudzić tym, którzy lubią stylistyczne poszukiwania i nie boją się muzyki wolnej z ducha. Jeśli ktoś już zdążył polubić studyjne wersje utworów – powinien sprawdzić koniecznie. Dla reszty może to być niezłe wprowadzenie do twórczości Fraktali.

Artykuł FRAKTALE – „Dharma Bums” (2019) pochodzi z serwisu KVLT.

Ciężko w jakiś jednoznaczny sposób szufladkować muzykę, którą znajdziemy na I, debiutanckim albumie grupy, jaki ukazał się w listopadzie ubiegłego roku. Pewnie palnąłbym głupotę i zranił czyjeś wewnętrzne, eksperckie poczucie muzycznego łatkowania, więc umownie przyjmijmy, że Fraktale grają psychodeliczny jazz. Co najlepsze – w zupełnie różnych odsłonach, bo zespół praktycznie bez najmniejszych problemów skacze sobie między stylistyką, w jaką wkłada swoje dźwięki. Otwierający materiał Fakir mógłby z łatwością pojawić się na ścieżce historii kryminalnej z orientalnym smaczkiem, muzycy genialnie budują nastrój opowieści z suspensem i momentami dają prawdziwy upust drzemiącej w nich energii. A to dopiero początek! Motywem przewodnim Nemezis jest barowo-deszczowa aura, w której wspomniany jazz zostaje poddany kolejnej halucynogennej wariacji. Kolejne numery są próbą zmierzenia się z nieco bardziej podniosłym, mógłbym rzec, że nawet cięższym tematem. Utwór Mantra od samego początku idzie zdecydowanym, czasami zbyt jednostajnym krokiem, ale w rezultacie zostaje popchnięty, by mógł do końca płynąć na chwytliwym, bluesowym wręcz motywie. Nastrój zmienia się w zadymiony noir i trans, niemiecki mrok i chłodny ton –  Nokturn w pogrzebowym tempie wodzi nas fenomenalnym saksofonem Bartka Szumilasa, natomiast pozostali kapitalnie podsycają emocje, jakie są budowane coraz to mocniejszym i bardziej otwartym, niezależnym, swobodnym, wygodnym, frywolnym, niegrzecznym, popisowym sposobem gry. Wieńczący album Enceladus Dreams to imponująca i przemyślana mieszanka space rocka i fusion, którą radzę spróbować ocenić samemu i poszukać w niej jeszcze większej ilości miszmaszów. 

Młodzi i zdolni! Fraktale grają słuchaczowi na nosie, nerwach i emocjach. I to trochę taka zabawa w kotka i myszkę, instrumentalna gierka, muzyczna szarpanina, w której czterech facetów za wszelką cenę chce pokazać, że jazz nie musi być dla wybranych, a każdy może znaleźć w nim coś dla siebie, nawet gdy codziennie obraca się w zupełnie innych klimatach. Cieszę się, że zostałem od razu przekonany.

Ocena: 7,5/10

Fraktale FB

Artykuł FRAKTALE – „I” (2017) pochodzi z serwisu KVLT.