Za bardzo jednak lubię ten zespół, by nie pokładać wiary w odmianę złego losu. Ponowna ku temu okazja pojawiła się pod koniec lutego, gdy Brytyjczycy zawitali do Polski z trzema występami, będącymi częścią ich aktualnej, europejskiej trasy koncertowej. Wybierając Gdańsk, nie miałem w stosunku do eventu wygórowanych wymagań – chciałem jedynie przekonać się, czy tym razem zdołam się z zespołem polubić na żywo.

Liczba chcących zweryfikować aktualną formę grupy okazała się w Gdańsku całkiem imponująca, bo już podczas otwierającego wieczór występu Shores Of Null pod sceną pomorskiego klubu było dość gęsto. Włosi, prezentujący niezbyt charakterystyczny dla ich szerokości geograficznej melodic death/doom metal, mogliby stawać w szranki z kapelami fińskiej i szwedzkiej sceny (Swallow the Sun, Insomnium, In Mourning, October Tide, Enshine), w muzykę których zasłuchiwałem się jakieś dwie dekady temu. Sentymentalny powrót do wspominanych czasów był bardzo przyjemny, jednak nie odnotowałem w muzyce Shores of Null niczego, czego nie słyszałbym w życiu już wiele razy. Przyzwoite, ale z drugiej strony nie zrywające również okrycia wierzchniego głowy granie – dobre na rozpoczęcie wieczoru, bez potrzeby późniejszego rozpamiętywania ewentualnych przeżyć.

Nieco szybsze bicie serca spowodował za to drugi z występujących tego wieczoru supportów – duński Saturnus. Niemałe było moje zdziwienie, gdy okazało się, że kapela istnieje już od wczesnych lat dziewięćdziesiątych i wśród miłośników death/doomu naznaczonego bardzo melancholijnym, melodyjnym sznytem cieszy się prawdziwie kultowym statusem. Sam miałem okazję usłyszeć i zobaczyć ich po raz pierwszy, jednak to, co Duńczycy zaprezentowali na scenie, wystarczyło, bym zapisał sobie ich nazwę w notesie rzeczy koniecznych do sprawdzenia.

Z jednej strony bardzo skromne i pocieszne uosobienie wiecznie uśmiechniętego wokalisty, próbującego przypodobać się publice wyuczonymi zwrotami po polsku, z drugiej niezwykle nastrojowy, emocjonalnie angażujący i zagrany z wyraźną pasją gotycki death/doom metal, przypominający dokonania My Dying Bride, starej Anathemy czy (bardziej współcześnie) Draconian. Reakcje publiki były najlepszym dowodem na poziom koncertu Saturnus – zarówno te wyrażone podczas koncertu, jak i jeszcze długo po nim, gdy zespół pozował do zdjęć z rozradowanymi fanami, wyraźnie wzruszonymi szansą na spotkanie idoli sprzed lat. Trochę żałowałem, że przed koncertem nie zaznajomiłem się z jakąkolwiek próbką muzyki grupy. Jestem przekonany, że dzięki temu mój odbiór koncertu i emocje nim wywołane byłyby jeszcze mocniejsze.

Po długiej i dającej się nieco we znaki przerwie przyszedł czas na występ gwiazdy wieczoru i weryfikację tego, czy podróż do Gdańska z nadzieją na zatarcie złych wspomnień nie miała okazać się dla mnie daremna.

Anglicy zaczęli od singlowego Serpent on the Cross z ostatniej płyty, by płynnie przejść do znakomitego Tragic Idol i True Belief z pomnikowego Icon. Bardzo zróżnicowana setlista przewidywała przekrojową reprezentację albumów i okresów twórczości Brytyjczyków – od doom/death metalowych początków, przez etap, gdy Paradise Lost chcieli być drugą Metalliką i kolejnym Depeche Mode, aż po czasy współczesne, w których nowoczesny gotyk zwieńczony został ostatecznie powrotem do korzeni. W set liście zabrakło mi może jedynie ukochanego Hallowed Land z Draconian Times.

Nie wiem, na ile odbiór koncertu podyktowany był skromnym poziomem moich początkowych oczekiwań, faktem jednak jest, że Brytyjczycy zdołali bardzo pozytywnie mnie zaskoczyć. Przede wszystkim formą muzyczną, która mimo widocznych (bezpośrednio zresztą potwierdzonych) kłopotów zdrowotnych Grega Mackintosha była znakomita. Zespół zdawał się być też w doskonałym humorze – uśmiechy, żarty między utworami, dobry kontakt z publiką i wyraźna swoboda sceniczna zbudowały w B90 doskonałą atmosferę, która wyraźnie udzielała się żywiołowo reagującej publice.

Dopisała też w Gdańsku dyspozycja wokalna Nicka Holmesa (wiadomo, że z tym bywało w przeszłości różnie, z akcentem na marnie), który bardzo przyzwoicie radził sobie zarówno z partiami growlu, jak i czystymi wokalami. Wiadomo, że nie był to kliniczny poziom płyt studyjnych, ale byłbym nieuczciwy, gdybym zgłaszał w stosunku do frontmana Paradise Lost w tej kwestii poważniejsze zarzuty. Jedyną rysą na występie Anglika położyły się dla mnie odgrywane z playbacku czyste wokale w Tyrant’s Serenade. Oczywistym jest, że przez ich nakładanie się Holmes nie byłby w stanie odśpiewać ich jednocześnie, ale dużo lepszym rozwiązaniem byłoby moim zdaniem skorzystanie z asysty Grega Mackintosha, który – co przecież udowodnił w Vallenfyre – też growlować potrafi.

Z poziomem wykonawczym koncertu doskonale licytowały warunki brzmieniowe B90. Bardzo dobre nagłośnienie właściwie eksponujące każdy instrument, pięknie zaakcentowana, „płacząca” gitara Mackintosha, sekcja rytmiczna, dobrze brzmiące wokale Holmesa – wszystko dowiezione zostało tutaj należycie.

Zdaję sobie sprawę, że niniejsza relacja ociera się o bezkrytyczność, jednak pomny tragicznego poziomu naszego poprzedniego spotkania, muszę przyznać, że tym razem Paradise Lost wycisnęli maksa z danej im przeze mnie drugiej szansy. Co – nie ukrywam – niesamowicie mnie ucieszyło.

(autorką zdjęć jest Wiktoria Wójcik)

Artykuł Paradise Lost, Saturnus, Shores of Null – Gdańsk (27.02.2026) pochodzi z serwisu KVLT.

Festiwal rozpoczęły sety krajowych ekip Iron Head oraz Acute Mind, niestety na żadną z nich po prostu nie zdążyłem. Pod sceną znalazłem się dopiero podczas występu popularnego Wija. Miło mi potwierdzić, że Tuja Szmaragd wciąż śpiewa dokładnie tak, jak powinna (czyli czysto i mocno), ale także z powodzeniem growluje, co dobrze słychać na najnowszej, wydanej niejako znienacka EP-ce, zatytułowanej Bluzg. Ponadto nie wyłapałem niedogodności natury technicznej, ponieważ dwaj „akompaniujący” jej instrumentaliści (bez obaw, to tylko żarty) zagrali bez żadnych słyszalnych potknięć. Krótko mówiąc, było zacnie. Dorzucę, iż podczas setu Wija pod podestem dla artystów zebrało się już dobre kilkaset osób. I to jeszcze przed godziną 17:00!

Następnie nadszedł czas na Khirki i prawdę powiedziawszy, właśnie podczas koncertu tego projektu przeżyłem największe zaskoczenie tegorocznej edycji RTS. Greckie power trio para się muzyką, która spodobać może się np. fanom Mastodon, ale też hard rocka, tudzież stonera. Teksty natomiast skąpano w iście greckim folklorze i odniesieniach do tematów okołoantycznych. Dotychczas poszukując podobnych treści sięgałem raczej po Rotting Christ, ale najwyższa pora na zmianę, ponieważ Khirki w wydaniu na żywo zaskoczyli mnie nie tylko wysokiej klasy finezją. Gitarzysta Dimos Ioannou (pełniący również rolę frontmana) z lekkością przedzierał się przez kolejne, momentami skomplikowane riffy, częstował wszystkich popisowymi solówkami, a co najważniejsze, śpiewał i darł japę tak, jakby lubelski koncert miał być ostatnim w jego karierze. Basista Orestes Katsaros uzupełniał miks gęstym przesterem, nie przestając uśmiechać się do publiczności, zaś całości dopełniła gęsta gra na perkusji Orestesa Mavrosa. Czterdzieści minut minęło jak z bicza strzelił. Życzę chłopakom wielkiej kariery, bo niewątpliwie mają ku temu stosowne papiery. Czerstwy rym niezamierzony.

Później wystąpiło popularne nad Wisłą, stonerowe 1000mods, jednakże z każdym numerem moje rozczarowanie kondycją czterech panów wyłącznie postępowało. Brzmienie? Z powodu skrzypiących od przesteru gitar cięższe, niż na większości albumów. Poziom wykonawczy? Do niego nie mogę się przyczepić, ale w pozytywnym odbiorze greckiego kwarteru (bo 1000mods też pochodzi z tego kraju) z całą pewnością nie pomógł prawie całkowity brak kontaktu artystów z publicznością. Moim zdaniem nie dość, że na scenie brakowało chemii, to panowało dziwne do sprecyzowania spięcie. Stoner kojarzy mi się raczej z szeroko pojmowanym luzem, a wyraźnie go tu zabrakło. Podobne obserwacje kiepsko zgrywały mi się z obiegową opinią o rewelacyjnych koncertach 1000mods w polskich klubach. Cóż, sam się na taki nie wybiorę, ale jeżeli przyjdzie mi oglądać tę grupę jeszcze na jakimś z innych festiwali, zapewne dam jej szansę. Niemniej nie mogę oprzeć się wrażeniu, że nasi krajanie są w klimatach stoner/doom znacznie lepsi, a co ciekawe, ekipy takie jak Dopelord i Major Kong wywodzą się właśnie z Lublina.

Setlista:
Overthrown
Electric Carve
Road to Burn
Warped
Götzen Hammer
Cheat Death
Low
Speedhead
El Rollito
Vidage

Przedostatnim bandem na plakatach był popularny, progmetalowy Soen, do którego chyba nigdy się nie przekonam. Obejrzałem prawie cały set tego projektu, ale niestety nie mogłem się doczekać, kiedy zespół zejdzie wreszcie ze sceny. Mimo że prywatnie po prostu nie toleruję tego typu gatunków (chociaż lubię niektóre dokonania np. Opeth czy Porcupine Tree), pod budynkiem CSK widziałem wiele osób usatysfakcjonowanych pieczołowicie skrojonym spektaklem Soen. Mnie on wybitnie wynudził, ale ja to ja, i nie musi podobać mi się cały progrock świata. Tak czy owak, doceniam najwyższy kunszt muzyków (niektórzy z nich to wybitni multiinstrumentaliści, zaś za perkusją zasiada legendarny Martin Lopez, persona kojarzona powszechnie z bodaj najpopularniejszymi dokonaniami właśnie słynnego Opeth), a także rewelacyjne umiejętności wokalne Joela Ekelöfa, jednak nie mogłem oprzeć się wrażeniu, iż koncert składał się z jednej horrendalnie długiej kompozycji, urozmaicanej to tu, to tam przydługawymi solówkami gitar oraz pianina. W całym tym doskonale wyreżyserowanym przedsięwzięciu nie odczułem niestety żadnych emocji, więc w końcu wycofałem się na tyły, by dać uszom i nogom trochę odpocząć.

Setlista:
Sincere
Martyrs
Savia
Memorial
Lascivious
Unbreakable
Deceiver
Vitals
Monarch
Illusion
Modesty
Lotus

Antagonist
Violence

Soen zaczynało przy zachodzącym słońcu, a zaplanowane na 22:20 Paradise Lost zameldowało się przed publicznością już w pełnym mroku. Ostatecznie Brytyjczycy zaczęli chwilę później z powodu problemów technicznych, i gdy po krótkim przywitaniu z głośników zaczął płynąć ciężar Enchantment, publiczność od razu zareagowała żywiołowo. Formacja grywa zazwyczaj krótsze sety, jednak w Lublinie usłyszeliśmy przekrojowy zestaw składający się z 14 utworów. Czy to niewiele? Być może, ponieważ dobór kompozycji z całą pewnością pozostawiał pewien niedosyt, mimo że PL zagrało jeszcze lepszy koncert, niż dwa lata temu w tym samym mieście. A już wtedy było co najmniej bardzo dobrze.

Nie zabrakło Faith Divides Us – Death Unites Us, Pity The Sadness, No Hope in Sight czy słynnego Say Just Words. Doskonale wypadł legendarny Nick Holmes, śpiewający tegoż wieczoru chyba powyżej swojej standardowej poprzeczki wykonawczej i co rusz żartujący do mikrofonu, mówiąc, że jego grupa zaraz zagra bardzo negatywną piosenkę, jeszcze bardziej negatywną, niż inne negatywne piosenki jego grupy, a także dziękujący przejeżdżającemu za płotem rowerzyście, który zatrzymał się, żeby posłuchać przez chwilę muzyki. Holmes początkowo miał problemy z zaangażowaniem w swoje show odbiorców, ponieważ okazało się, iż lublinianie niespecjalnie znają refreny piosenek Paradise Lost, choć sprawnie klaskali na jego zawołanie.

Do samego końca w formie byli także gitarzyści, to jest skupiony na odgrywaniu wpadających w ucho melodii, stonowany Greg Mackintosh, oraz permanentnie uśmiechnięty, ale też nieoszczędzający się w headbangingu Aaron Aedy. Na bis natomiast poleciały trzy utwory: Embers Fire, znakomity cover Smalltown Boy znanej z łączenia popu oraz new romantic grupy Bronski Beat oraz Ghosts. I to by było na tyle. Po wszystkim artyści pośpiesznie pomachali w naszym kierunku, a następnie opuścili scenę. To był finał treściwego wieczoru, ale też satysfakcjonujący moment nie tylko dla tych, którzy do Lublina przyjechali ubrani w merch legendy gotyckiego metalu.

Setlista:
Enchantment
Forsaken
Pity the Sadness
Faith Divides Us – Death Unites Us
Eternal
One Second
The Enemy
As I Die
The Last Time
No Hope in Sight
Say Just Words

Embers Fire
Smalltown Boy (cover zespołu Bronski Beat)
Ghosts

Na koniec dorzucę słowo o organizacji. Ta pozostawała na najwyższym poziomie już odkąd pojawiłem się przed CSK. Dojście do stanowisk z merchem czy toalet czytelnie opisano, wszyscy napotkani przeze mnie ochroniarze byli życzliwi, a organizatorzy otwarci wobec odwiedzających, często widziałem ich rozmawiających z wszystkimi zainteresowanymi. Wyluzowana publiczność pozostawała wobec siebie uprzejma. Nikt nie rzucał śmieci pod siebie, nie słyszałem też żadnych kłótni czy czyichkolwiek pretensji. Cóż, muzyczny Lublin niewątpliwie docenił nową inicjatywę powstałą na swojej ziemi. Tak trzymać! A sama frekwencja? Dopisała, ponieważ według moich informacji pierwsze Rock The Square odwiedziło ponad półtora tysiąca osób. Nieźle, i z całą pewnością nietrudno będzie ten wynik podwoić. Życzę tego zresztą wszystkim odpowiedzialnym za sukces tego przedsięwzięcia. Mam też nadzieję, że widzimy się w tym samym miejscu już za rok.

Artykuł Rock The Square (Paradise Lost, Soen, 1000mods, Khirki, Wij) – Lublin (21.06.2025) pochodzi z serwisu KVLT.

Szef grupy, Greg Mackintosh, to postać, której przedstawiać nie trzeba. Główny kompozytor i współzałożyciel Paradise Lost z niejednego ekstremalnego pieca chleb jadł, by wymienić jego macierzystą grupę, nieodżałowane Vallenfyre czy Strigoi właśnie. Wydana trzy lata po debiutanckiej płycie Viscera stanowi dowód na to, że formuła ekstremalnego i surowego grania prędko się Mackintoshowi nie wyczerpie. Z krążka od początku wylewa się brutalny, nieokrzesany, ociekający krwią i błotem death metal. Strigoi przetacza się przez uszy słuchacza jak plaga, jak, nomen omen, upiór – tłumacząc strigoi z rumuńskiego – powstały z zapadłego grobu, aby nękać żywych, od wolno sunącego United in Viscera, które wciąga słuchacza niczym bagno, po krótki i intensywny Napalm Frost, sięgający do najbardziej pierwotnych tradycji death metalu. Ten drugi miażdży blastami, charczącymi gitarami i chrapliwym, opętanym głosem głównego wokalisty, który momentami krzyczy lepiej niż Nick Holmes z Paradise Lost. Absolutną perełką jest tutaj kawałek, który swoim gotyckim, sakralnym klimatem połączonym z surowością metalu przywiódł u mnie wspomnienia ze ścieżki dźwiękowej autorstwa Wojciecha Killara do filmu Dracula (1992, reż. Francis Ford Coppola) – Hollow. Polecam zapętlić ten utwór – zatracenie się w transylwańskim, wampirycznym klimacie gwarantowane. Iron Lung wzbudza z kolei poczucie zespolenia z muzyką Mackintosha. To właśnie ten numer jest najbardziej zbliżony stylistycznie do twórczości Paradise Lost (szczególnie na ostatnich trzech płytach).

Każdy z dziesięciu utworów uderza manifestem zrodzonym z mroku i zła. Strigoi, choć oferuje bardzo wielowymiarowe dzieło, hermetycznie zamyka Viscerę w gatunku, toteż wielu zwolenników eksperymentalnego czy eklektycznego podejścia do metalu może przez najnowsze wydawnictwo zespołu nie przebrnąć. Fani mocnego deathu powinni za to być usatysfakcjonowani. Jestem przekonany, że taki mrok na pewno prędko nie zniknie.

Artykuł STRIGOI – „Viscera” (2022) pochodzi z serwisu KVLT.

Tracklista:
1. Wretched Soul
2. Tomorrow’s Sky
3. Divine Emotion
4. Hiding From Tomorrow
5. A Troubled Mind
6. My Only Escape
7. Years of Suspicion
8. Inquistion
9. Instinct

Artykuł HOST: teledysk do utworu Tomorrow’s Sky pochodzi z serwisu KVLT.

W sieci do odsłuchu udostępniono dwa single:
– Fear (feat. Aaron Stainthorpe z My Dying Bride)
oraz
– In The Corner of a Dead End Street (feat. Greg Mackintosh (Paradise Lost) & Sakis Tolis (Rotting Christ))

Tracklista:
1. Trees feat. Shlomi Bracha (Mashina)
2. Fear feat. Aaron Stainthrope (My Dying Bride)
3. A Year I Would Like To Forget
4. In The Corner Of A Dead End Street feat. Greg Mackintosh (Paradise Lost), Sakis Tolis (Rotting Christ) & Kobi Farhi (Orphaned Land)
5. Misery Rain feat. Fernando Ribeiro (Moonspell) & Mikko Kotamaki (Swallow The Sun)
6. Into The Mouth Of Madness feat. Jeff Loomis (Nevermore/Arch Enemy) & Kobi Farhi (Orphaned Land)
7. Hollow feat. Spiros Antoniou (Septicflesh)
8. The Weeping Song feat. Kobi Farhi (Orphaned Land), Anders Jacobsson (Draconian) & Lisa Cuthbert (The Sisters Of Mercy)

źródło: Secret Service Publicity

Artykuł Tomorrow’s Rain, czyli doom metal prosto z Izraela pochodzi z serwisu KVLT.