Dzieło Lake’a to skrupulatny (w założeniu) przegląd stanu amerykańskiego black metalu, od jego zarania na przełomie lat 80. i 90. po najnowsze dokonania. Szczęśliwie autor unika tutaj pułapki kreślenia zbyt daleko idącej genezy stylu, albo ciągłego odnoszenia się do jego peryferii i sąsiedztwa. Po wprowadzeniu Lake skupia uwagę na kapelach stricte blackowych (definicje stylu pozostawiamy purystom), rozpoczynając opowieść słusznie od kultowego VON, oddając dalej głos członkom Absu, Grand Belial’s Key, Masochist czy Profanatica – i tak dalej, i dalej, przemierzając prerie, bagna, pustynie amerykańskiego kontynentu, a przy okazji dziesięciolecia. Całość jest bowiem ułożona względnie chronologicznie, co pozwala dobrze prześledzić pewne przeobrażenia i trendy, jakim poddawał się black metal na amerykańskiej ziemi.

Pomysł na książkę jest zatem prosty, a jej forma klarowna – autor przepytał muzyków tworzących amerykańską scenę i oddał im głos. Poszczególne rozdziały, poza paroma wyjątkami, to po prostu prezentacje poszczególnych formacji na bazie cytowanych wywiadów. Taki format ma też wady. W dłuższej perspektywie okazuje się bowiem miejscami nużący, zwłaszcza gdy czytamy książkę ciągiem i chcemy się uwinąć w kilka wieczorów. Nie oszukujmy się: historie o tym, jak to się wszystko zaczęło i jak rozwijało – od piwnicy po większy festiwal – bywają bliźniaczo podobne do siebie. Jowialni i pełni pasji interlokutorzy spotykają się tu z nudziarzami, a rzetelni świadkowie z bufonami, którzy ubarwiają rzeczywistość – i trzeba mieć to na względzie.

Czasem do głosu dochodzą też ludzie z wytwórni płytowych, wydawcy zinów czy właściciele sklepów, ale to margines przytaczanych tu treści. Niewiele też w Rewolucji tożsamości prób ogólnych syntez czy zacięcia socjologicznego. Lake jest konsekwentny – oddaje głos swym bohaterom i czasem tylko dorzuca swoje przysłowiowe trzy grosze, w lapidarny sposób ujmując sedno opisywanego zjawiska. Potrafi również scharakteryzować styl omawianych kapel dosadnie i obrazowo.

Jaki obraz sceny wyłania się z opowieści muzyków? Pierwsze z blackowych kapel spod gwiaździstego sztandaru nie zdążyły się jeszcze zachłysnąć miłością do Skandynawii, bo wyrastały z innych korzeni. Kiedy powiew drugiej fali z Norwegii dotarł do USA, ścieżka ta stała się na jakiś czas bardziej odtwórcza. Ale nie ma co się oszukiwać – był taki moment w historii metalu, że każdy chciał być jak Emperor. Rodzi się tu zatem pewien wewnętrzny konflikt między poszukiwaniem oryginalnego języka, a ograniczającą fascynacją tym, co na Starym Kontynencie można było usłyszeć. Z biegiem lat amerykański black metal zaczął ponownie poszukiwać własnych dróg, odrzucając konwenanse – zaczęło się to na szerszą skalę od Agalloch, a kontynuatorami tej wolnościowej myśli są chociażby Deafheaven czy Imperial Triumphant – inna sprawa, że nie wszyscy zaakceptowali te poszukiwania. Ale trudno mu dziś odmówić wpływowej roli. Black metal z USA nie jest już ciekawostką, bywa punktem odniesienia.

Książka Lake’a to również historia brzydkiego kaczątka, które z czasem rozwinęło czarne skrzydła. Ci muzycy, którzy nie pasowali do sceny thrashowej czy deathmetalowej (czasem po prostu z powodu mniejszej biegłości technicznej) zaczynali tworzyć coś swojego. A to „coś” bywało zazwyczaj bardziej odpychające, złowrogie, obrazoburcze – na pokaz lub z przekory. Kapele z innych nurtów metalowych w Stanach podpisywały kontrakty z dużymi wytwórniami, pokazywano je w Headbangers Ball, niektóre nawet przygrywały psiemu detektywowi na ekranach kin, a amerykański black metal pozostał na długo w prawdziwej niszy, przyciągając uwagę prawdziwych maniaków, najczęściej nielicznych. W Europie w którymś momencie i o black metalu stało się głośno (choć w dużej mierze za sprawą ekscesów pozamuzycznych), a w Wyoming czy Teksasie nigdy.

Rewolucja tożsamości przedstawia czytelnikom w dużej mierze portrety indywidualistów, odszczepieńców pragnących kroczyć własną ścieżką, zagubionych w mrokach życia, zmagających się z nałogami, niezrozumieniem, czasem błądzących ideologicznie. Sporo znajdziemy w tej książce opowieści o samotnikach, którzy w zaciszu swych pokojów i rodzinnych piwnic zaczynali swoje projekty muzyczne, tyleż ciekawe, co efemeryczne. Trudno zresztą mówić tu o jednolitej scenie. W końcu nawet zespoły z Kaskadii – to mój ulubiony rozdział w tej książce – rozrzucone są na przestrzeni paru stanów i kontakty między nimi można uznać za znikome. W USA mieliśmy i mamy też do czynienia z wieloma ośrodkami, a czasem i samotnymi wyspami, gdzieś pomiędzy sekwojowymi lasami, polami bawełny i kukurydzy lub na krańcu zagubionej autostrady.

Jak czytać książkę Rewolucję tożsamości? Ambitnym czytelnikom proponuję sposób „die hard”: od deski do deski, dawkując sobie zawartość, sprawdzając jednocześnie wnikliwie dyskografie omawianych kapel. To zajmie długie tygodnie, być może miesiące, nie musi jednak odbyć się jednym ciągiem. Taka lektura pozwoli zdobyć przynajmniej tytuł Bachelor of Arts na Yale czy Princeton z omawianego w książce tematu. To jednak wyzwanie dla nielicznych. Ale jeśli lubicie stare ziny i opowieści z dawnych czasów, to będzie to dla Was lektura satysfakcjonująca, bez względu na poziom zaangażowania.

USBM. Amerykański Black Metal: Rewolucja tożsamości nie jest pozycją pozbawioną mankamentów. Nie jestem wszak ekspertem w dziedzinie, ale mogę wymienić parę kapel, które powinny się znaleźć w tym dziele, a próżno ich szukać. Gdzie na przykład Akhlys? Pewne zespoły zasłużyły na dłuższe teksty, innym należała się być może jedynie wzmianka. Ale ogrom pracy autora i ilość zebranej wiedzy, muszą budzić respekt. Pytanie tylko, jak wiele osób w Polsce ma potrzebę tak wnikliwego zapoznania się ze sceną zza Wielkiej Wody? Dla amerykańskiego czytelnika zainteresowanego tematem to na pewno kategoria „musisz mieć”, a co ma powiedzieć Jan Kowalski wychowany na Gromie Behemotha? Opinie mogą być różne, ale pewien duch, bez względu na kontynentalne różnice, podobny, więc Lake operuje językiem uniwersalnym dla fanów podziemia.

Neill Jameson z formacji Krieg, pytany przez Lake’a o amerykańską scenę, stwierdza: To nie jest piękna historia. To nie Norwegia, nikt się tu nie zabija, ale zdecydowanie są ludzie, którzy mają mocne opinie. Są różne wersje tego, jak pewne rzeczy wyglądały naprawdę, niekoniecznie prawdziwe. Otrzymujecie nasze historie, które nie kroczą prostą drogą. To nie jest czysta opowieść. I sądzę, że to dobre podsumowanie zarówno fenomenu amerykańskiej sceny, jak i książki Daniela Lake’a.

Tom uzupełniają główne czarno-białe fotografie i takież reprodukcje wybranych okładek płyt. Na początku rozdziałów w tle pojawiają się loga zespołów, co dodaje całości podziemnego sznytu, podobnie jak oldschoolowa okładka Artura Rudnickiego. Brakuje chyba listy wydawnictw, pewnego kanonu, od którego warto zacząć swoją przygodę z USBM – wnikliwy czytelnik musi sam sobie wypisać najważniejsze tytuły do sprawdzenia. Twarda odkłada i dobry papier to już standard w publikacjach wydawnictwa In Rock – i tym razem edytorsko wszystko wygląda porządnie. Za to wstęp napisany przez Toma G. Warriora nie wnosi nic ciekawego – ale jak wiadomo, to przede wszystkim zabieg marketingowy. Znane nazwisko miało przyciągnąć uwagę i tyle.

USBM. Amerykański Black Metal: Rewolucja tożsamości to książka od fana dla fanów. Tak to się zwykle w podziemiu odbywało. Wymiana kaset, wymiana wiedzy, wzajemne wtajemniczanie się. Tego właśnie oczekiwałem od tej pozycji. Maniacy black metalu nie powinni się zastanawiać. Kolekcjonerzy metalowych biografii dostaną na półkę ładnie prezentujący się tom. Reszta przed zakupem musi rozważyć wszystkie za i przeciw.

Oficjalna strona wydawnictwa In Rock na Facebooku

Artykuł DANIEL LAKE – „USBM. Amerykański Black Metal: Rewolucja tożsamości” (2026) pochodzi z serwisu KVLT.

Na czterdziestolecie urodzin jednej z absolutnie najważniejszych kapel na polskiej ziemi, która przetarła szlak rodzimym zespołom i zapisała się diabelskimi zgłoskami w historii death metalu, wyszło niedawno II wydanie Wojny totalnej, uzupełnione o najnowsze dzieje. Tym wszystkim, którzy jeszcze nie mieli okazji z biografią Vadera się zaznajomić, rekomenduję gorąco. Zdawało mi się, że od premiery minęła zaledwie chwila, a w międzyczasie wyrosło nowe pokolenie metalowców. Oni być może będą czytać książkę Szubrychta jak relacje ojca historii, Herodota – z pewnym niedowierzaniem, bo tak wiele się zmieniło na metalowej scenie, ale i wokół nas, że śmiało można powiedzieć, iż żyjemy w innej epoce. A może się mylę? Może świat gna do przodu, a metalowcy pozostają z gruntu ci sami?

Jest w Wojnie totalnej sporo ciekawostek, które pozwolą Wam poznać zespół od kulis. Z książki dowiecie się chociażby, jakim sposobem początkowa działalność zespołu przyczyniła się do częstszego bywania młodzieży w jednym z olsztyńskich kościołów oraz jaką rolę w promocji zespołu odegrał rajdowy samochód Krzysztofa Hołowczyca. Poczujecie też klimat garażowych koncertów i przełomowego występu na legendarnej już pierwszej Metalmanii czy emocje związane z rozsyłaniem po świecie demówek, a w końcu dotarciem do „Ziemi Obiecanej”, czyli podpisaniem profesjonalnego kontraktu z death metalowym potentatem, jakim na początku lat 90. był niewątpliwie Earache. A to przecież zaledwie początek opowieści, która dzięki nowemu wydaniu sięga współczesności i mimo przeróżnych pomniejszych upadków i wyboistych dróg, ukazuje żywotność projektu, którym dowodzi Piotr „Peter” Wiwczarek.

W notatce do II wydania Jarek Szubrycht zaznacza, że oprócz peanów na cześć jego roboty, pojawiły się też głosy krytyczne. Zarzut, że środek ciężkości położono na lata formowania się zespołu i jego pierwszych rodzimych i zagranicznych sukcesów, oddalam. To naturalne – każda biografia skupia się na okresie „burzy i naporu” i trudno pisać o jakimkolwiek klasyku death metalu bez szerszej perspektywy rzuconej na koniec lat 80. i pierwszą połowę 90. Autor oczywiście w nowym wydaniu rozpoczyna dalszą opowieść o zespole tam, gdzie skończyła się ostatnio, a zatem od 2014 roku. Niemniej nowe rozdziały znowu kierują nas na początku do wspomnień. Przyczynkiem jest płyta Future Of the Past – Hell In The East, którą Vader nagrał w 2015 roku, oddając hołd tym rodzimym zespołom (i czeskiemu Krabathorowi), które w latach 80. również rozpoczynały swój marsz ku realizacji marzeń. Świetnie, że udało się dotrzeć do niektórych z muzyków z tamtych lat, najistotniejszych dla formowania się sceny ekstremalnej. Początek „suplementu” wypada zatem świetnie i pozwala historii znów się rozkręcić, wracając jednocześnie w niewymuszony sposób do źródeł.

W tych dopisanych rozdziałach Vader jawi się jako zespół już klasyczny, ale wciąż głodny sceny. Bo bez względu na to, czy ktoś wciąż śledzi ich dyskografię (a mimo wszystko wypada), czy nie, nikt przecież nie odmówi kapeli energii i twórczej chęci. Wypady w miejsca, które wcale nie są oczywiste dla europejskich bandów (Indie, Nepal, Indonezja, Ameryka Środkowa i Południowa), covidowe przejścia, zmiany składu, opisane tutaj dość szczegółowo, dowodzą, że Vader na laurach nie osiada, nie poddaje się, wciąż chce. Dodane zresztą na koniec obszerne wyimki z dziennika Tomasza „Hala” Halickiego, który opisuje perypetie z południowoamerykańskiej trasy z 2018 są świadectwem poświęcenia i pewnego rodzaju heroizmu. Słabi odpadają. Vader kroczy śmiało przed siebie.

Dodam na koniec, że nowe wydanie prezentuje się jeszcze lepiej niż pierwowzór. Dzięki tłoczonym literom okładka zyskała pewien klasyczny sznyt – czuć rocznicową powagę i elegancję. W środku nie brak archiwalnych czarno-białych i kolorowych zdjęć, w tym dodanych na potrzeby wznowienia. Książkę uzupełniono o drobiazgowo skompilowaną dyskografię Vadera. Jest to zatem ponad 100 stron nowości. Czy warto? Jeśli nie czytaliście jeszcze, nie macie nad czym się zastanawiać. Jeśli na Waszej półce stoi już stare wydanie, to oczywiście musicie rozważyć wszelkie za i przeciw. Może poprzedni, zakurzony tom podarujecie jakiemuś młodemu metalowi? Ja sam poślę pierwsze wydanie w świat, zachowując to najnowsze. Niech ktoś świeży w temacie zobaczy, jak dawniej sprawy się miały, gdy zespół zza siedmiu wzgórz, zza siedmiu mórz śmiał marzyć o podboju świata hałasu…

Wydawnictwo SQN na Facebooku
Oficjalna strona Vadera na Facebooku

Artykuł JAREK SZUBRYCHT – „Vader. Wojna totalna. Wydanie II” (2023) pochodzi z serwisu KVLT.

Cofnijmy się zatem do początków, bo wydany przez Urtod Void winyl jest ku temu doskonałą okazją. Na The Wicked znalazły się pierwsze, zarejestrowane w 1991 nagrania, które są po prostu zapisem próby. Materiał ten nigdy wcześniej nie został wydany, choć oczywiście maniacy doskonale go znają. Słychać wyraźnie w tych numerach pierwotne inspiracje muzyków. Taranis gra zresztą ze słuchaczami w otwarte karty i nie kryje się z ówczesnymi fascynacjami. Na The Wicked znalazły się bowiem dwa, oddające hołd Mistrzom covery. Pierwszym z nich jest The Reaper Hellhammera, ciut wolniej zagrany i jakby bardziej złowrogi za sprawą wokalu Jacquesa, a drugim niemniej klasyczny Into the Pentagram rzeczonego Samaela. Dzięki surowości, pełnej technicznych niedociągnięć i ograniczeń, udało się znaleźć Taranis własną interpretację – być może trochę po omacku, być może pozbawioną wszelkiej subtelności, ale wpisującą się w pewne kanony.

The Wicked to także własne próby kompozytorskie młodzieńców z Taranis, z najdłuższym The Primeval God na czele – cudownie chamskie i bezwzględne dla przypadkowych słuchaczy, a rozkoszne dla szukających bluźnierstwa. Jest tu złowieszcze intro, z plamami mrocznych dźwięków i pojękiwaniami Jacquesa, które mogą wywołać ciarki. Wrażenie robią siermiężne riffy, pordzewiałe, przeżarte przez pleśń, niedbałe, szorstkie, podane wraz z dudnieniem bębnów. Nie ma na The Wicked szybkości thrashu, nie ma ciężaru death metalu, nie ma skoków dynamiki, szaleńczych solówek. Nie oszukujmy się – muzykom brakowało po prostu środków, by ścigać się z tuzami tych gatunków, ale właśnie dzięki wielu niedoskonałościom (sprzętowym i realizacyjnym również) powstało coś niezwykłego. Rodzi się przecież w tych nagraniach brzydkie, blackowe dziecię, w swym prymarnym krzyku, jeszcze nieuformowane, dopiero co wyrzucone z diabelskich trzewi.

Były to dla zespołu i czarnego metalu czasy prekursorskie, dzikie, pozbawione kalkulacji i w pełni ukształtowanego języka twórczego, co stanowi po latach wartość samą w sobie. Tylko młodość może sobie pozwolić na podobną bezczelność. Debiutanckie próby Taranis, wraz z pierwszymi nagraniami Xantotol i Pandemonium określały dopiero stylistyczne ramy black metalu, pchały go ku bardziej ekstremalnym rejonom niż ojcowie stylu, stając się kolejnym ogniwem układanki rozpoczętej przez Venom, a kontynuowanej przez Bathory i Hellhammer. No i były to próby pozbawione jeszcze wpływów norweskiej sceny, która lada moment miała stać się hegemonem, na chwałę i zatracenie jednocześnie. A że świat potem wybrał za wiodącą inną, skandynawską estetykę?

Taranis pełnię artystycznej dojrzałości i autonomii pokazał na albumie Faust, jednym z najoryginalniejszych dzieł rodzimego black metalu – zarówno pod względem kompozycyjnym jak i tekstowym. Niemniej te pierwsze nagrania to po prostu kawał historii rodzimego undergroundu. Kto szuka wysublimowanego aktu czarnej sztuki, zawiedzie się na The Wicked, ale jak sądzę, sięgną po winylowe wydanie ludzie świadomi, ciesząc się jego surową pokracznością.

Czy materiał broni się po latach? Właśnie z powodu tej pierwotnej dzikości i pozbawionej wdzięczenia się do kogokolwiek przekorze, jak najbardziej. Szpetota ta jest kusząca. Zrodzona w specyficznych czasach i warunkach sztuka, to akt nie do powtórzenia, choć wielu w głębokim podziemiu i dziś próbuje naśladować zrodzone wtedy spontanicznie patenty. Jeśli szukać nagrań kultowych dla rodzimego black metalu, to byłyby to właśnie pierwsze próby Taranisa.

A jak wydanie winylowe? Dokładnie takie, jakie być powinno – podane bez niepotrzebnych udziwnień. Grafika na okładce, utrzymana w czarno-białej, prostej, ikonicznej estetyce, została przygotowana specjalnie na tę okazję. Rozkładana wkładka ze zdjęciem zespołu z próby naprawdę wystarcza, by przywołać ducha epoki. Ascetyzm i powściągliwość są w tym wypadku jak najbardziej wskazane. Winyl brzmi dobrze, nikt nie grzebał nadmiernie przy tych nagraniach, jeśli w ogóle. Nie ma się co rozwodzić – każdy kolekcjoner winien zainteresować się tym wydaniem. The Wicked to obowiązkowa pozycja dla kolekcjonerów, oczywiście razem z pierwszym demo zespołu, The Obscurity, które też znalazło niedawno swoje miejsce na czarnym krążku.

Czyżby przyszedł teraz czas na wznowienie Fausta? Czekam!

Artykuł TARANIS – „The Wicked” (1991/2022) pochodzi z serwisu KVLT.

Tak właśnie wyglądało moje pierwsze spotkanie z Jarosławem Szubrychtem.

Zaczynam nietypowo, wspominkowo, bo wypuszczona niedawno w świat przez Wydawnictwo Czarne Skóra i ćwieki na wieki. Moja historia metalu, najnowsza książka znanego dziennikarza muzycznego, również ma charakter nostalgicznej podróży. Nostalgicznej, lecz bynajmniej nie łzawej ani opartej na boomerskim zawołaniu: „kiedyś to były czasy, dziś już czasów nie ma!”. Maniera borowego dziada, który baja, jak to drzewiej bywało, głównie narzekając, że „to sem ne vrati”, mogłaby być męcząca. Opisane doświadczenie jest zgoła bogatsze, gdyż autor w trakcie swojej muzycznej przygody zdążył zakochać się w metalu, nieco nim znudzić, wypłynąć na oceany całkiem odmiennych dźwięków i powrócić do muzycznej macierzy, co nauczyło go nieortodoksyjnego podejścia. Dystans oraz lekkość stylu dziennikarza sprawiają, że czyta się tę pozycję po prostu dobrze. Książka może zatem spodobać się nawet tym, dla których headbanging nie jest ulubionym sportem.

Nie zmienia to jednak faktu, że mamy do czynienia z pocztówką ze schyłku PRL-u i początków lat 90., włożoną gdzieś pomiędzy ziny, płyty i magnetofonowe kasety. Dzieciństwo i młodość Szubrychta, przypadające na najbardziej ekscytującą dla metalu epokę, zaowocowało ciekawymi spostrzeżeniami i wspominkami. „Obyś żył w ciekawych czasach” – autor żył, a to chińskie przekleństwo zmieniło się w coś pozytywnego i obdarzyło nas interesującą gawędą o ludziach, czynach, a także blaskach i cieniach bycia metalem. Każdy rozdział, kryjący się pod enigmatycznym, metaforycznym tytułem, porusza jakiś konkretny wątek, w którym osobiste wspomnienia mieszają się z próbą syntetycznego ujęcia ówczesnych zjawisk muzycznych. Tape trading, używki, koncerty, krojenie koszulek, satanizm, ziny, eksplozja nowych metalowych konwencji… Wiele wydarzyło się w przeciągu tych dwóch dekad. Kolejnym rozdziałom towarzyszy też adekwatny do tematyki tytuł metalowego kawałka. Kalejdoskop się kręci, być może dla kogoś za szybko, ale książka ta nie ma ambicji wyczerpującego ujęcia wszystkich fenomenów tamtych lat. Niektórzy już na tym polegli.

Pomimo licznych ciekawostek historycznych, publikacja Szubrychta ma charakter przede wszystkim osobisty, by odwołać się do podtytułu – Moja historia metalu. Podobnie jak u Marcela Prousta codzienne bodźce prowadzą autora Skóry i ćwieków do reliktów utraconego czasu. W opowieściach, które niosą czytelnika od pierwszego kontaktu z TSA po lata wydawania własnego zina i artystyczną działalność z Lux Occultą, odbija się wprawdzie historia metalu, jednak jest to przedstawienie mocno refleksyjne i swoiste, czasem nieostre. Ale taki był zamysł.

Swoboda ujęcia tematu w Skórze i ćwiekach… wydaje się oczyszczająca, stojąc w opozycji do przeróżnych monografii. Pewnie nie wszystkim taka forma musi przypaść do gustu. Z pewnością odbiega ona od standardów, które królowały na rynku muzycznych książek. Ktoś może stwierdzić, że właściwie to nikomu niepotrzebne, bo nasłuchał się takich historii bez liku. Inni oczekują być może ostrzejszych sądów, przewrotów w sposobie myślenia o pewnych zjawiskach czy wyjątkowo pieprznych anegdot. Cóż, fajerwerków tu brak, ale to nie wada.

Dla starszych książka Szubrychta będzie konfrontacją z własnymi wspomnieniami. Niektórzy pamiętają tamten okres całkiem inaczej, nie zgodzą się z pewnymi spostrzeżeniami, będą polemizować – i dobrze! Młodsi odczytają być może Skórę i ćwieki… jako pamiętnik z epoki, albo i coś na pozór muzycznego urban fantasy, nie do końca dając temu wiarę. W dobie szerokiego dostępu do informacji pewnie nie wszystko ich zaskoczy, ale sądzę, że niejednokrotnie się zdziwią. Mnie najbardziej podobały się wątki autobiograficzne: pocięte dżinsy, oglądanie się na ulicy za t-shirtami kapel, korespondencja ze znajdującym się za kratami fanem gatunku, szkolny wychowawca czytający z pewnym przerażaniem zina swojego ucznia, wyprawa na Dzień Metalowca… Oto właśnie prawdziwa historia metalu, która rozgrywa się nie tylko na wielkich festiwalach i w blasku flaszy, ale też i w bardziej prozaicznych sytuacjach.

Wydawnictwo Czarne celuje w interesujących i niebanalnych książkach faktograficznych, także tych muzycznych. Skóra i ćwieki na wieki. Moja historia metalu dołącza do bogatego katalogu, w którym można przebierać jak w ulęgałkach. Równocześnie cieszyłbym się, gdyby takich pozycji powstawało więcej. Mam nadzieję, że Jarosław Szubrycht zachęci innych uczestników społeczności do wypełnienia tej luki wydawniczej. Nie każdy posiadł arkana dziennikarskiego rzemiosła, ale wiele ikon sceny ma do opowiedzenia fascynujące historie. Przede wszystkim te kryjące się w zwykłych M3 , zapyziałych klubach, niepozornych domach kultury, zamkniętych już sklepach z kasetami, garażach i piwnicach. Pora je opowiedzieć. Metal rzadko nurza się w blichtrze. Jest nasz, oswojony, bliski.

Wydawnictwo Czarne na Facebooku

Artykuł JAREK SZUBRYCHT – „Skóra i ćwieki na wieki” (2022) pochodzi z serwisu KVLT.

Na czterdziestolecie ukazania się drugiej płyty grupy, ikonicznego albumu Black Metal, dostajemy od zespołu i BMG dwa prezenty. Pierwszym było jubileuszowe wydanie Czarnego Metalu na winylu, które pokrótce już omawiałem. Drugi stanowi retrospektywny box In Nomine Satanas, zawierający 6 CD i DVD. W 2019 roku pierwsze płyty grupy doczekały się wznowień w podobnej formie na winylach, teraz przyszła pora na srebrne krążki. Wydawnictwo zawiera albumy najistotniejsze dla Venom, a zatem te, które zapisały się czarnymi zgłoskami w piekle, ugruntowując pozycję grupy na mapie najważniejszych metalowych formacji wszech czasów. Na uczczenie rocznicy dostajemy dzieła stworzone w klasycznym składzie przez trio Cronos, Mantas i Abaddon: Welcome to Hell (1981), Black Metal (1982), At War with Satan (1984) i Possessed (1985). Do tego dochodzi klasyczna koncertówka Eine kleine Nachtmusik (1986).

Zestawu dopełnia składanka Sons of Satan zawierająca wczesne nagrania z demówek, które nie znalazły się na regularnych wydawnictwach. Kto jeszcze nie zna tego materiału, będzie mógł uważniej prześledzić, jak kształtował się styl Venom. Towarzysząca wydaniu informacja sugeruje, że mamy do czynienia z nieznaną wcześniej twórczością, jednak wyszła ona już swego czasu na światło dzienne, zresztą pod tym właśnie tytułem. Najciekawsze wydaje mi się tu surowe i ponure, jakby profetyczne dla późniejszego rozwoju black metalu, wykonanie Buried Alive.

Największą zaś gratkę stanowi DVD 7th Date of Hell – Live at Hammersmith Odeon. Piękny to był czas dla Venom – grupa już okrzepła na scenach, wypuściła parę miażdżących albumów, a jednocześnie zachowywała podczas występów na żywo młodzieńczą pasję i złowieszczą aurę. Diaboliczna prezencja muzyków, pirotechnika, klimat, a także wykonanie, nie zawsze technicznie idealne, ale za to napędzane szczerą pasją i wielką mocą – oto odpowiedzi na pytanie, dlaczego styl zespołu okazał się tak bardzo inspirujący. Venom na żywo hipnotyzował oraz rozbudzał mokre i mroczne sny metalowej gawiedzi. Do dziś ogląda się tamten pamiętny koncert z dużą satysfakcją.

Skupię się na moment na samym wydaniu. Box nie prezentuje się jakoś wyjątkowo – ot, płyty CD w kopertach, zamknięte w lśniącym, kartonowym pudełku wraz z książeczką zawierającą kilka zdjęć z epoki, a także garść ciekawostek i wypowiedzi samych muzyków. Jest to jednak doskonałe wprowadzenie w temat. Jeśli ktoś chciałby sprawić prezent wchodzącemu w świat hałasu chrześniakowi – i sprowadzić go na złą drogę – In Nomine Satanas sprawdzi się znakomicie. A może wasz dziadek, który schował już gramofon w pawlaczu, ale wciąż lubi wspomnieć czasy, gdy był pierwszym, ściganym przez milicję metalem na osiedlu, chciałby mieć klasykę Venom na półce? Zróbcie staruszkowi tę przyjemność!

In Nomine Satanas to opcja całkiem rozsądna – zwłaszcza cenowo. Zakupienie wcześniejszych wydań wymagałoby pozbycia się okrągłej sumki, a tak dostajemy minimalistyczną wersję budżetową. Muszę się przyznać, że sam nie potrafię oprzeć się ostatnio czarnej magii Venom i raz po raz sięgam do pudełeczka, przypominając sobie klasykę z rozkoszą, jaka towarzyszyła hrabinie Batory podczas jej osławionych kąpieli.

Muzyka: 9/10
Wydanie: 6/10

Artykuł VENOM – „In Nomine Satanas” CD BOX (2022) pochodzi z serwisu KVLT.

Właśnie mija czterdziestolecie ukazania się drugiego albumu Venom. Z tej okazji zespół wraz z wytwórnią BMG przygotował wznowienie płyty Black Metal na winylu. Nie ma sensu omawiać szczegółowo muzycznej zawartości – każdy zna na pamięć takie numery, jak ten tytułowy, złowieszczy Buried Alive czy pełen mocy i majestatu Countess Bathory. Mnożą się w tekstach trzy szóstki, pentagramy i klątwy, a diabeł tańczy z węgierską hrabiną na grobach nieszczęśników pogrzebanych żywcem, co nie przeszkadza snuć podmiotowi lirycznemu erotycznych fantazji o nauczycielkach. Jak na owe lata, to płyta godna stosu. Wszystko zdaje się tu prawdziwie kultowe: niepokorne, proste, nośne riffy, teksty pełne diabolicznych odniesień, ikoniczna okładka i logo, zdjęcia wewnątrz, użyte w druku czcionki, a nawet sam tytuł, który przecież określił nazwę rozwijanego przez epigonów stylu.

Z czarnego ziarna wkrótce miał wykiełkować przeklęty las. Wystarczyło potem nasiąkać, inspirować się i rozwijać te pomysły, zresztą wielu tak czyniło. Venom od razu czarcim pazurem oraz utoczoną z niewinnych krwią zapisywał się w annałach metalu i nakazywał podążać ścieżką zniszczenia. Najlepsza płyta grupy? Na pewno kompletna. Nic już więcej zespół nie wymyślił ponad to, co objawił na Czarnym Metalu. I ów Metal wciąż żre, porusza, zaciekawia, mimo upływu dziesięcioleci.

Z okazji jego rocznicy do wyboru są dwa placki: klasyczny czarny i srebrny rozstrzelony swirl winyl. Otrzymałem do recenzji tę drugą wersję i muszę przyznać, że prezentuje się świetnie! Okładka zachowuje surowy charakter – na szczęście nikt nie próbował jej odświeżać i retuszować rogatej postaci. Tytuł został wytłoczony w głębokiej czerni, krojem pisma, który budzi przyjemny dreszcz. Koperta w środku, zadrukowana na modłę średniowiecznego manuskryptu, objawia wersety czarnej magii, wycharczane zresztą w utworach z płyty przez Cronosa. Tył z enigmatycznymi zdjęciami złowieszczo wyglądających muzyków również przenosi nas do magicznych lat 80.. Rozkładana wkładka niewątpliwie wytyczyła w swych czasach pewne estetyczne trendy. Wszystkie elementy wyglądają jak żywcem wzięte z 1982 roku i odwzorowują oryginalne wydanie, co powinno ucieszyć maniaków. Szlachetna prostota musi się podobać. Nawet jeśli Venom mrugał wtedy okiem, to pewne rozwiązania stały się obowiązującą konwencją. Do tego winyl brzmi dobrze, więc nie można się do niczego przyczepić.

Wobec tego wydawnictwa nie wypada zatem przejść obojętnie. Nie zaspokoi ono wielbicieli masy dodatków, jednak prostota rozwiązań, którą zasłynęła kapela z Newcastle, zyskała w 2022 odpowiednią i godną celebrację. Miłośnikom klasyki powiem więc: sięgajcie po winyl z dziką radością! A zatem „Lay down your souls to the gods rock 'n roll!”.

Artykuł VENOM – „Black Metal (40th Anniversary)” (1982/2022) pochodzi z serwisu KVLT.

Skoro już wiemy, że z pozycją tą należy się zapoznać z przyczyn oczywistych, to wypada, tak bezczelnie, na wstępie zadać pytanie, czy jest to dobra biografia? Niestety nie, przynajmniej porównując ją do szeregu podobnych książek i jakichś prawideł sztuki pisania porównywalnych pozycji. Mniej istotne sprawy ustępują tu miejsca dywagacjom Dave’a, poznajemy trochę zakulisowego życia najbardziej rozpoznawalnego, death metalowego zespołu i innych projektów (aż się prosi ciut więcej o Terrorizer!), ale można mieć wątpliwości, czy akurat te a nie inne wątki, z punktu widzenia czytelnika, zasługują na pogłębienie. To jednak nie musi być wada. I dla mnie osobiście nie jest. Bo ja lubię takie luźne wynurzenia muzyków. Czuć, że sprawujący pieczę literacko-redakcyjną John McIver nie skrępował naszego bohatera. Biorąc pod uwagę jego trudny, czasem apodyktyczny charakter, pewnie nie byłby w stanie.

Wystarczy zresztą odwołać się do cytatu z ostatniej strony (spokojnie, bez spojlerów, nie zdradzam kto zabił, to nie kryminał): „Gdybym umarł jutro, umarłbym spełniony. Czuję, że widziałem więcej, robiłem więcej i doświadczyłem więcej niż ponad dziewięćdziesiąt dziewięć procent ludzkości, za co jestem naprawdę wdzięczny. Wierzę również, że nieśmiertelność jest czymś pewnym. Bach, Wagner, Elvis – ci ludzie wciąż żyją, bo pozostawili niezatarty ślad w historii, o czym nie można zapomnieć. To, wraz z ich linią genetyczną, przekazywaną potomstwu tworzy zręby nieśmiertelności. Ich dokonania mają charakter namacalny, któremu nie można zaprzeczyć…”.

Vincent nie jest człowiekiem, któremu brakowałoby poczucia własnej wartości. Czy jest zarozumiały? Bywa, ale powiedzmy, że ma do tego prawo, jeśli wziąć pod uwagę osiągnięcia. Nastawcie się zatem na ton opowieści bliski kaznodziejstwu, przynajmniej momentami. Ale taki urok tej pozycji. Sam Dave zresztą nie wznosi usilnie spiżowego pomnika, mówi też wprost o wadach swego charakteru, błędach młodości, wypaczeniach, zmaganiach ze słabościami. Nie był wszak łatwym we współżyciu gościem, potrafił choćby rzucać tacą z kanapkami w organizatorów koncertów.

Kto już dobrze zna pewne tematy, a chciałby najzwyczajniej bliżej poznać opinie Vincenta na różne sprawy – muzyczne, życiowe, błahe… – to narrator w tym swoim gawędzeniu bywa ciekawy. I cieszę się, że mogłem dowiedzieć się co nieco o jego pierwszych fascynacjach muzycznych (nie zawsze oczywistych), o tym, co sądzi o H.P. Lovecrafcie (a to dość trafne uwagi), trochę o jego spotkaniach z różnymi muzykami et cetera. I choć chciałbym dowiedzieć się więcej niekoniecznie o samej działalności w Morbid Angel, to jednocześnie rozumiem, że w centrum uwagi jest tu jednak postać narratora. Gdyby Dave rzucił więcej światła na przykład na początki sceny death metalowej w USA widzianej jego oczyma, byłoby ciekawiej. Z drugiej strony każdy pewnie mógłby stworzyć własną listę skarg i zażaleń. Tylko po co?

A nie o życzenia tu chodzi, tylko o Vincenta. Jest zatem sporo o życiu i poglądach na różne tematy autora, nawet dużo, choć nie przesadnie, o muzycznych przygodach wokalisty i basisty Morbidów, skąpo jednak o relacjach prywatnych. Fani znajdą trochę interesujących szczegółów zakulisowych rozgrywek, ale też raczej nic wstrząsającego. Nie sądzę jednak, by to akurat miało przeszkadzać fanom metalu.

Warto dodać, że pozycję uzupełniają obszerne omówienia niektórych tekstów napisanych przez Dave’a, co należy wpisać po stronie plusów. Zawsze to ciekawie dowiedzieć się „co poeta miał na myśli”. Trochę archiwalnych fotek wieńczy dzieło, to już standard. Jak zawsze wydawnictwo In Rock zadbało o porządne wydanie, z twardą okładką, na dobrym papierze – tu nie ma do czego się przyczepić. Książkę wypada mieć w swoich zbiorach, ale też warto pamiętać, że pozycja ta ma pewne mankamenty. Ostatecznie nie mogę powiedzieć, bym czytał ją bez przyjemności, a przecież zdarzało mi się to przy autobiografiach niby skrojonych lepiej.

Wydawnictwo InRock/Vesper na Facebooku

Artykuł DAVID VINCENT, JOEL MCIVER – „Uwolnić furię. I Am Morbid” (2021) pochodzi z serwisu KVLT.

Po niezwykle udanej trasie koncertowej w 2019 roku pod szyldem Legendy Metalu i po koncertowej przerwie wymuszonej przez pandemię koronawirusa powracamy z jednym, wyjątkowym koncertem w stolicy Dolnego Śląska.

Jedyny koncert odbędzie się we Wrocławiu.

Tak jak poprzednio, gwiazdami wieczoru będzie jedna z największych legend polskiej sceny metalowej, olsztyński Vader (death/thrash) oraz Kat&Roman Kostrzewski (powstały po odejściu wokalisty i perkusisty z grupy Kat). Do składu legend dołącza ikona heavy metalu – poznańskie Turbo. Gośćmi specjalnymi będą punk rockowy Proletaryat z niezmordowanym Oleyem na czele oraz szczeciński Quo Vadis!

21.08.2021 – Wrocław, Park na Wyspie (wydarzenie)

Bilety w cenach 
I pula – 99 zł
II pula – 129 zł
III pula – 139 zł
W dniu koncertu – 170 zł
do nabycia na ebilet.pl od 28 maja br (od godziny 12:00)

Artykuł Legendy Metalu powracają! Vader i Proletaryat na jednej scenie pochodzi z serwisu KVLT.

Koncertówka ta sprawia, że wspomnienia wracają, a wszyscy cierpiący z powodu pandemicznego zawieszenia wszelkich koncertów mogą poczuć choć odrobinę tamtego klimatu. Spora w tym zasługa brzmienia całości, która początkowo nie była w żaden sposób nastawiona na wydanie jej na CD (to miało nastąpić na grudniowych koncertach, które się nie odbyły). Mimo niewątpliwie dobrej roboty odwalonej przez Kostrzewskiego w kwestiach miksu (bo jak na „nieprzygotowany” materiał całość brzmi dobrze), nie brak tu surowości dodającej Live 2019 autentyzmu. Na plus na pewno można też zaliczyć właściwie brak studyjnych dogrywek, czego efektem jest między innymi mały babol Jacka Nowaka w Porwanym obłędem. Jedynym wyjątkiem od tej reguły są utwory Bastard i Diabelski dom cz II, do których Kostrzewski dograł wokale – kto był w A2 pewnie pamięta, że podczas pierwszego z nich legendarny frontman kapeli niespodziewanie zszedł ze sceny. Powód tajemniczego zniknięcia zostaje wyjawiony w booklecie, a sam efekt tego drobnego usprawnienia materiału źródłowego wypada na tyle dobrze, że można to drobne oszukaństwo wybaczyć.

W relacji z rzeczonego koncertu wspominałem o doskonałej formie zespołu oraz dotrzymującym mu tempa wokaliście. Live 2019 potwierdza te słowa, choć oczywiście wszelkie niedociągnięcia, szczególnie te wokalne, słychać tu bardziej. Ogółem występ kapeli może się podobać, a setlista zahaczająca o prawie każdy album zespołu nagrany z charyzmatycznym wokalistą (brakuje jedynie przedstawiciela Szyderczego Zwierciadła) zadowoli również fanów „starego” Kata. Trochę jednak szkoda, że nie pojawiają się tu anegdoty rzucane ze sceny oraz inne interakcje Romana Kostrzewskiego z publiką – Live 2019 ogranicza się tylko do zapowiedzi kilku utworów, a przecież we Wrocławiu było tego więcej.

Pierwsza koncertówka drugiego KATowskiego obozu w ogólnym rozrachunku wypada nieźle i na pewno będzie stanowić fajną pamiątkę dla tych, którzy uczestniczyli w Legendach Metalu. Największym jej sukcesem może być jednak to, że powinna przekonać wszystkich tych, którzy do działalności brygady Romana byli z jakiegoś powodu nastawieni sceptycznie. Personalia może i są w przeważającej większości inne, jednak do wykonania starszych numerów nie można się przyczepić, zaś te nowe w żadnym wypadku nie stanowią słabych punktów repertuaru. Ja polecam, nawet może nie tyle kupno Live 2019, co po prostu skorzystanie z najbliższej okazji do zobaczenia zespołu na żywo.

Artykuł KAT & ROMAN KOSTRZEWSKI – „Live 2019” (2020) pochodzi z serwisu KVLT.

Krążek powstał dzięki przypadkowi.  Organizatorzy trasy nosili się z zamiarem utrwalenia dźwięku i obrazu wszystkich zespołów uczestniczących na koncertach, które zaplanowano na grudzień 2019 r.  Te występy jednak się nie odbyły.
Pozostały jedynie robocze ślady jakie dokonał akustyk Tomasz „Owca” Nowacki, zarejestrowane podczas występu we Wrocławiu. O ich istnieniu zespół dowiedział się wiosną, gdy w wyniku decyzji Rządu, wszystkie planowane występy zostały odwołane.
Chociaż nagrań nie dokonano w sposób idealny, mają swój niezaprzeczalny urok i energię charakterystyczną dla żywych wykonań.
Stanowią miłą pamiątkę jaką zespół pragnie zaoferować swojej publiczności.

Wydawnictwo będzie dostępne w sprzedaży na https://shop.kat-rk.pl  i  https://katromankostrzewski.bandcamp.com/

źródło: Kat & Roman Kostrzewski

Artykuł KAT & Roman Kostrzewski wyda koncertowy album pochodzi z serwisu KVLT.