Cześć, Bismu! Zacznę od pytania o najnowsze wydarzenia – za sobą masz już rozkręcanie aftera po wrocławskim koncercie Closterkeller, jak również szesnastą już odsłonę Twojej imprezy Noc Mroku w Lublinie. Jak poszły oba eventy? Jakie były nastroje i czy frekwencja dopisała?

Closterkeller to było coś niesamowitego. Kiedy słyszysz ze sceny, że ludzie są zapraszani na Twoją imprezę, to wtedy wiesz, że robisz coś dobrze.

To w takich momentach zdajesz sobie sprawę, że robisz coś dla kogoś, coś ważnego. Wiesz, że jest to należycie docenione.

Impreza wyszła tam świetnie, ludzie naprawdę się bawili i wręcz chcieli jeszcze więcej, ale klub poinformował ich, że trzeba kończyć! Jestem za ten entuzjazm bardzo wdzięczny.

Jeśli chodzi o Noc Mroku, to wypadła naprawdę w porządku. Nie stawiło się aż tyle ludzi, co ostatnio, ze względu na okoliczności, jakimi były inne koncerty  w tym samym czasie. Stali bywalcy się pojawili, a to najważniejsze.

To bardzo ważne, zwłaszcza że paręnaście odsłon tej imprezy już za Tobą, a to naprawdę dobre osiągnięcie.

Na pewno świadczy to o tym, że ludziom się podoba i że warto to dalej ciągnąć.

Jak najbardziej. Ciekawi mnie, jak w Lublinie wygląda scena gotycka? Jak ogólnie określiłbyś lubelską scenę alternatywną?

Biorąc pod uwagę, że jest pewne rozdroże między Lublinem a zachodnią częścią Polski, to jest zauważalna różnica. Myślę, że Lublin dopiero kiełkuje pod tym względem i cały czas nowe osoby interesują się subkulturą – przychodzą na imprezy i ciekawią się, jak gotyk wygląda od podstaw, z całą historią. Nie tylko zresztą gotyk, bo to też o punk czy metal tu chodzi.
I to ma swój plus, bo można powiedzieć, że tworzy się jedna większa kolebka alternatywnej rodziny.

Też tak myślę. To świetna sprawa, że w polskiej subkulturze gotyckiej tak często widzi się studentów, osoby nastoletnie… bardzo młodych ludzi, którzy zaczynają swoją przygodę z subkulturą i którzy, z tego, co mówisz, w Lublinie również stanowią liczną grupę.

Tak, w Lublinie jak najbardziej takie osoby są i uważam to za duży atut lokalnej sceny. Dzięki temu mam możliwość przekazania wiedzy tym młodszym osobom, a wszystko odbywa się na zasadzie polecania muzyki – skoro pamiętam te czy inne zespoły, to mogę podzielić się z młodszymi od siebie rekomendacją w tym stylu.

Tak więc – jak najbardziej. To bardzo fajne, bo takie osoby zaczynają od tego punktu wyjściowego i mają pojęcie, jak to faktycznie wyglądało.

No właśnie, poza tym Lublin to chyba miasto typowo studenckie, jeśli o Wschód Polski chodzi?

Głównie jest to miasto studenckie, tak. Widać to na przykład na drogach, kiedy podczas roku akademickiego próbuje się gdzieś dojechać samochodem… to zdecydowanie widać! (śmiech)

Ale to ma swoje plusy, bo kiedy zaczyna się sezon studencki, to część tych osób siedzi w alternatywie i w podobnych klimatach, można więc się ich spodziewać na imprezach i na parkiecie, to na pewno.

Super! To rzeczywiście spora zaleta.

Zresztą tu na uczelni, na kilku wydziałach u siebie sam wieszam plakaty ze swoimi imprezami.

Chciałabym pociągnąć jeszcze temat Wrocławia. Był tam oczywiście Kacper Rice, z którym nagrałeś utwór Resonance. Kacper prowadzi podcast Dark Side of the Earth, Ty również nagrywasz swoją muzykę i organizujesz imprezy. Jak zatem Resonance doszło do skutku? Czyj to był pomysł, kto pierwszy zaproponował współpracę?

To jest bardzo ciekawa historia, bo z Kacprem poznaliśmy się na Castle Party w zeszłym roku. Patrzyłem na niego i zauważyłem, że nosi naszywkę z logo gotyckiego podcastu, na co on odpowiedział, że to właśnie on nagrywa wspomniany podcast.
Wtedy poszło już z górki: z koleżeńskim „cześć” i „siema”! (śmiech)

Dałem mu znać, jak bardzo doceniam jego podcast i świetną robotę, jaką wykonuje. Kacper nie tylko podziękował, zaproponował też zrobienie jakiegoś wywiadu, na co chętnie przystałem.

Przed wywiadem, właśnie na Castle Party, poznałem też grupę muzyczną Darkways, która oryginalnie nagrała utwór Resonance.

Zakochałem się w ich brzmieniach, to teraz jeden z moich ulubionych zespołów, które katuję, i zaproponowałem, że zrobię remix ich utworu.

Dystrybutor Darkways nie był zbyt chętny do wyrażenia zgody, ale postawiłem na swoim i zaproponowałem cover. Zespół się zgodził, a ja wcisnąłem w to Kacpra oraz koleżankę Agatę, a sam zespół później udostępnił ten cover na swoich mediach społecznościowych.

Jestem z tego powodu bardzo zadowolony, bo wyszedł nam fajny utwór.
Ma awangardowe, nowatorskie brzmienie, a jednocześnie wydaje mi się, że domyka strukturę gotyku.

Jak najbardziej! W nawiązaniu do naszej wcześniejszej rozmowy, czy to właśnie Darkways przyjadą do Polski? Wspominałeś o pewnym hiszpańskim zespole, który ma nas odwiedzić…

Nie, to inny zespół… Ale oczywiście nie narzekałbym, gdyby Darkways również przyjechali!

Poza tym, czy niedawno przypadkiem nie było ich w Poznaniu?

Byli, i to chyba właśnie na Shadow Dance Party [cyklicznym evencie gotyckim w poznańskim klubie Pod Minogą].

Tak, pamiętam, a to również jest ciekawe, jak te zespoły działają. To było chyba wtedy, kiedy grali również Twin Noir?

Tak, a oni z kolei… oni swoją energią po prostu wszystko trochę przyćmili. (śmiech)

Czasem tak jest! Wtedy jeden z uczestników imprezy bardzo dobrze ocenia event, a drugi z tego samego powodu odbierze koncert nieco gorzej, być może z nie do końca spełnionymi oczekiwaniami.

Tak, poza tym to zawsze kwestia mocno subiektywna jeśli chodzi o odbiór muzyki.
Wiem, że pewnie ciężko zdecydować, ale gdybyś miał wybrać, to wolisz grać imprezy, na których jesteś DJ-em, czy grać swoją muzykę?

To ciężkie pytanie! (śmiech) To bardzo ciężkie pytanie, bo to i to ma swoje plusy i minusy. Hm… Jednak chciałbym mimo wszystko spróbować grania na żywo, bo w robieniu imprez już siedzę długo, mam w tym doświadczenie, a jak akurat skończę jakiś materiał muzyczny, to chciałbym go zaprezentować. Chciałbym po prostu zobaczyć, jak od tej strony to wygląda i jak występuje się na żywo.

W takim razie czy są szanse na koncerty w następnym roku?

Wszystko jest w realizacji i skończone w siedemdziesięciu procentach, więc ma się raczej ku końcowi.

Super! Już na tym etapie powiedziałabym „gratulacje”, bo muszę przyznać, że mimo, że scena gotycka jest otwarta na różne współprace, na wsparcie i generalnie ma dużą otwartość w sobie, to jednak nie jest to oczywiste, że uda się coś zorganizować.
Nie ma gwarancji że, mówiąc potocznie, coś faktycznie „styknie”.
Moim zdaniem jest to też dosyć wyjątkowe, ponieważ, dla porównania, wiem trochę więcej o scenie metalowej, i odnoszę wrażenie, że tam ludzie mają większe tendencje do gatekeepingu czy upartego wręcz obstawania przy swoim… 

Zastanawiało mnie też, z jakimi artystami chciałbyś jeszcze współpracować – gdybyś mógł wymienić kogoś, kto jest realistyczną opcją i do kogo być może trafi ten wywiad, a kto jest bardziej odległym marzeniem?

Największym marzeniem, nie będę ukrywał, jest zespół, który zresztą widziałem na żywo, Molchat Doma.
Uwielbiam ich całym sercem i chciałbym z nimi współpracować.
Tak, jak już wcześniej wspominałem, wymieniłbym również zespół Darkways.
Z kolei realnym celem jest możliwość współpracy z Twin Tribes, gdyż na bieżąco jestem w kontakcie z wokalistą.

A Twin Tribes mają przecież na swoim koncie dużo remixów…

Mają, więc nie ukrywam, że kiedyś chciałbym się tym zająć. Jeśli chodzi o scenę polską, to kiedyś bardzo chciałbym coś wydać wspólnie z Hiroszymą.
Graliśmy kilka imprez, ma świetny styl muzyczny i wiele lat siedzi w tym biznesie.

Idealnie byście do siebie pasowali.

Tak, on mnie też pod tym względem inspiruje, swoim zaparciem w tym, pracą… mam w jego osobie mentora pod tym względem.

A gra też naprawdę dużo, ostatnio na wydarzeniu typu fashion week, w teatrze…

Tak! I to takie eventy, że… wow, nawet nie wiedziałem, że można to rozprzestrzeniać na tyle różnych dziedzin kulturowych.

Tak, i jest to naprawdę super, to bardzo interdyscyplinarne.
Czy sam miałbyś zajawkę również na fotografię, modę, sztukę wizualną? Czy jesteś jednak zakorzeniony głównie w muzyce?

Inspirując się Hiroszymą i tym, co robi, skontaktowałem się z pokazem mody alternatywnej w Toruniu z pytaniem, czy dałoby radę zagrać jako DJ, ewentualnie na jakiejś burlesce.

To fantastyczne, że kiedy patrzę na ludzi na scenie gotyckiej, to wielokrotnie myślę, jacy oni są kreatywni, mają tyle pomysłów, tyle różnych wpływów.
Nawet u Ciebie utwory A Warrior is Born czy najnowszy Sun Eater mają wręcz metalowy sound.

Byłem na takim etapie, że nie chciałem się skupiać na jednym gatunku, aczkolwiek teraz wiem, że trzeba się przekonwertować na coś bardziej konkretnego.
Mimo wszystko Sun Eater powstało prawie dwa lata temu, jeśli o sam podkład muzyczny chodzi, tak samo A Warrior is Born – na początku tego roku.
I to było celowe odejście od gotyku po to, żeby przerzucić się na coś mroczniejszego, spróbować czegoś nowego.

Masz swój styl, który ewidentnie jest mocno darkwave’owy, ale też jest przełamywany metalem. Zaryzykuję tutaj stwierdzenie, że wielu gotom również metal jest bliski.

Tak, i trochę też house, ale to już w zasadzie dla koneserów. A że sam jestem gotem, to też lubię słuchać metalu, najbardziej death metalu.

To zrozumiałe i wręcz oczywiste, że ma się tak różne wpływy. Na razie wydałeś EPkę oraz single, ale czy album również jest w planach?

Tak, jak najbardziej jest w planach. I nawet myślę, że nie tylko jeden. Zobaczymy, jak życie się potoczy.

Zresztą już sama EPka Oddments, która wyszła dwa lata temu, była sporym osiągnięciem. Zastanawiam się, jak wyglądał cały proces twórczy. Czy przebiegał tak, jak oczekiwałeś, czy może były jakieś niespodzianki po drodze?

Działo się to w dość ciekawy sposób. Na pewno określiłbym go jako dynamiczny, gdyż EPka powstawała głównie w domu, ale też w różnych innych miejscach, gdzie miałem wenę i gdzie tworzyłem.

Pamiętam na przykład, że w utworze Fog, który skomponowałem, wszystko się zaczęło od charakterystycznego brzmienia syntezatora, które miałem w głowie. Miałem wtedy poczucie, że to jest na tyle dobre, że chcę z tego zrobić coś więcej.

Koncepcja płyty naprawdę była ciekawa, a sama nazwa Oddments w kontekście tej płyty odnosi się do tego, że z angielskiego „oddments” oznacza graty, bibeloty. Tak właśnie traktuję tę płytę. Nie w sposób umniejszający, ale jako pewną formę pudełka, właśnie takiego zbioru rzeczy, które znajdujemy na strychu, do których można cały czas wracać i znajdować w tym jakąś nostalgię czy po prostu sentyment.

Nawet okładka zrobiona z Lego bardzo tutaj pasuje.

Została zrobiona amatorsko, ale chciałem tak ją wykonać i miałem po prostu taką koncepcję.

Ale to bardzo ciekawy i mega niesandardowy pomysł. Nie widziałam tego na żadnej innej gotyckiej okładce.

To właśnie jest ciekawe. Miałem podobną sytuację, gdy gotyckiemu zespołowi Last Grasp wysłałem swoją płytę i jeden z członków bandu skomentował to słowami „yo, ale świetna okładka”! (Śmiech)

Te różne muzyczne polecajki wydają się być niewyczerpanym tematem. Chociaż o Molchat Doma słyszał chyba każdy, to jest również bardzo wielu artystów, takich dużo mniej znanych, których brzmienie naprawdę potrafi urzec.

Tak, to prawda. Można, że tak powiem, znaleźć jakąś nową inspirację i zanurzyć się w danym nurcie.

No właśnie, do odkrywania nowości muzycznych służą też Twoje imprezy.

Tak! Właśnie po to są, żeby odkrywać na nich za każdym razem coś innego, nowatorskiego.

Zwłaszcza, że DJ powinien grać różnorodny repertuar. Taki z nowszymi, mniej znanymi utworami, ale też klasykami czy znanym, ejtisowym brzmieniem, wraz z tymi hitami, które rozpoznaje każdy – niezależnie od tego, czy jest gotem, czy nie…

Tak, to kawałki, do których pobawi się właśnie got, pobawi się metalowiec, może nawet czyjaś mama czy babcia. (śmiech)

Zdecydowanie! Jest to bardzo fajne wyczucie parkietu i tego, czego ludzie potrzebują. To także dopilnowanie, żeby ludzie się bawili do końca.

Tak, na przykład mój ulubiony moment à propos klasyków ejtisowych to puszczane, zwykle pod sam koniec, Forever Young od Alphaville. To po prostu czysta nostalgia!

Tak, ciężko się nie uśmiechnąć, kiedy gdzieś ktoś wywija na parkiecie, ktoś inny po prostu jeszcze gdzieś się trzyma, ludzie zaczynają śpiewać… jest w tym klimat.

Tak, mam wtedy takie poczucie spełnienia.

Czy poza przekazaniem wartości i zachęceniem nowych, młodszych ludzi do sceny i utrzymaniem subkultury wiecznie żywej, są jeszcze jakieś główne cele, które Ci przyświecają?

Jeśli chodzi o gotyk, to byłoby tym dla mnie stworzenie bezpiecznej przestrzeni – w Lublinie czy gdziekolwiek indziej. Przestrzeni, w której ludzie mogą przede wszystkim poczuć się sobą.

Nie oszukujmy się, gotyk to forma ekspresji – nihilizmu, bólu, po prostu, który często w ludziach tkwi. A jak się stworzy bezpieczną przestrzeń, ludzie mogą o tym bezgranicznie mówić, poczuć to. Mogą poczuć, że to nic złego dzielić się swoimi uczuciami ze światem.

Pięknie powiedziane. Bardzo doceniam te słowa i też podpisuję się pod nimi. Cieszę się, że tak trafnie to opisałeś, bo zbliżam się już do ostatniego pytania…
Czy podzielasz moje wrażenie, że scena gotycka w Polsce coraz bardziej się rozrasta? I to nie tylko w Lublinie czy u mnie w Katowicach.

Tak. To na pewno też dlatego, że jest do tego dzisiaj łatwiejszy dostęp. Kiedyś dostęp do muzyki zapewniały koncerty i płyty, a dzisiaj, kiedy już jest internet, znacznie łatwiej sobie przekazać różne muzyczne polecajki. Algorytmy czy najzwyczajniej w świecie takie aplikacje jak Tiktok, Instagram czy Facebook również robią robotę.

To na pewno pomaga subkulturze się rozwinąć.

To też jest bardzo istotne – że w dobie internetu można łatwiej dotrzeć do tych wszystkich ludzi ze swoją muzyką, prawda?

Powiem tak: jeśli ktoś będzie tak jak ja kupować płyty, to dalej będzie to robił dla sceny alternatywnej. To dzieje się niezależnie od tego, czy żyjemy w dobie internetu, czy nie – to jest po prostu zależne od ludzi. Jeśli o odkrywanie zespołów przez Spotify chodzi, to… jeśli ma to pomóc ludziom w odkrywaniu nowej muzyki, to jest słuszna opcja.

Miejmy nadzieję, że tak zostanie i że zarówno Spotify, jak i eventy, pozwolą ludziom odkrywać nową muzykę.

Myślę, że ludzie trochę kopiują swoją energię od innych. Chodzi mi o to, że słuchacze kopiują trochę energię od samego DJa właśnie, bo jeśli sam DJ się świetnie bawi, to ludzie też się doskonale bawią. To jest jedna z zasad, jeden z warunków, żeby impreza dobrze się udała.

Dobrnęliśmy do końca wywiadu i na chwilę obecną mogę po prostu podziękować Ci za dzisiejszą rozmowę.

Ja również dziękuję.

Artykuł BISMU: „Ludzie mogą poczuć, że to nic złego dzielić się swoimi uczuciami” pochodzi z serwisu KVLT.

Na początek cofnijmy się do 2005 roku. Jakie towarzyszyło wam wtedy nastawienie, gdy decydowaliście o zawieszeniu działalności? Czy myśleliście: „My tu jeszcze wrócimy!”, czy raczej: „Okej, to by było na tyle, historia zespołu dobiegła końca”?

Trond: To nigdy nie było definitywne zakończenie. Po prostu życie zweryfikowało nasze plany. Zaczęliśmy zakładać rodziny, iść na studia, rozchodzić się w różnych kierunkach. Mimo to wciąż się przyjaźniliśmy i współpracowaliśmy, ale wszystko po prostu zwolniło. Uznaliśmy, że poczekamy i zobaczymy, co przyniesie życie. To była naturalna kolej rzeczy.

Rune: Dokładnie, to przyszło naturalnie. Nigdy nie usiedliśmy i nie powiedzieliśmy: „Okej, to koniec, zamykamy ten rozdział”. Jak wspomniał Trond, część z nas zajęła się innymi projektami. Po jakichś 10-12 latach bardzo intensywnego grania i ścisłej współpracy odpuszczenie na jakiś czas było czymś oczywistym. Pracowaliśmy razem przez tyle lat i układało się to świetnie, ale pojawiły się obowiązki: rodziny, praca i cała reszta.

Trond: Żyliśmy w tej bańce mnóstwo czasu, bo graliśmy ze sobą od wczesnych lat nastoletnich. Zespół był dla nas najważniejszą rzeczą w życiu, odkładaliśmy wszystko inne na bok. Muzyka i zespół miały zawsze absolutny priorytet. Kiedy jednak zaczynasz dorastać, w życiu pojawiają się inne sprawy i priorytety naturalnie się przesuwają. Wspólna ostrość widzenia trochę się rozmyła, w tamtym momencie każdy z nas skupiał się już na czymś innym.

Chciałem właśnie zapytać, czy stały za tym jakieś konkretne powody, ale w zasadzie już odpowiedzieliście, to po prostu tak zwane samo życie. Zastanawiałem się jednak, czy nie było w tym też kwestii branżowych? Pamiętam jeden z wywiadów, którego udzieliliście niedługo po wydaniu In This Room (trzeci album zespołu, z 1997 roku – red.). Mówiliście wtedy, że nie jesteście do końca zadowoleni ze współpracy z Voices of Wonder i myślicie, że wydanie czwartej płyty w innej wytwórni pomogłoby wam zagrać więcej koncertów lub zyskać większy rozgłos. Ostatecznie jednak ten czwarty album również ukazał się nakładem Voices of Wonder. Czy z perspektywy czasu nie żałujecie, że nie przycisnęliście wtedy mocniej lub że nie zrobiliście czegoś inaczej?

Trond: Nie, przynajmniej ja niczego nie żałuję. Kiedy w 1997 roku wydawaliśmy In This Room, był to ostatni album wypełniający nasz ówczesny kontrakt z Voices of Wonder. Mieliśmy więc otwartą drogę i możliwość przejścia do kogoś innego. Kontaktowały się z nami różne wytwórnie, prowadziliśmy rozmowy, ale jednocześnie był to początek końca w tym sensie, że wyeksploatowaliśmy całą naszą energię. Przez tyle lat próbowaliśmy budować pozycję zespołu, eksperymentowaliśmy, po In This Room pojechaliśmy na trasę po Europie. I po raz pierwszy w historii zespołu po powrocie z trasy nie znieśliśmy sprzętu z powrotem do sali prób. To był jasny sygnał, ile energii w nas zostało. Naszym celem nigdy nie był sukces finansowy, napędzała nas ciekawość, chęć tworzenia muzyki, która interesowałaby przede wszystkim nas samych. Ale w 1997 roku zorientowaliśmy się, że trzeba też mieć z czego żyć. To wywołało pewien konflikt wewnętrzny, bo do tej pory skupialiśmy się wyłącznie na graniu. Prowadziliśmy rozmowy z innymi wytwórniami, mieliśmy opcje na kolejne trasy, ale gdybyśmy od razu w to poszli, mogłoby się to skończyć definitywnym rozpadem zespołu.

Rune: Myślę, że potrzebowaliśmy wtedy takiej przerwy. Na szczęście odbyło się to w dobrej atmosferze, bez żadnych wewnętrznych kłótni. Decyzja o odpuszczeniu wydawała się po prostu naturalna. Kilka lat później zresztą znów zagraliśmy trasę.

Trond: I kiedy po tej kolejnej trasie wróciliśmy do tworzenia, komponowanie zajmowało nam znacznie więcej czasu. Chcieliśmy znaleźć nowe środki wyrazu, a przy okazji uczyliśmy się obsługi nowych technologii. To był naprawdę długi proces, praca nad czwartym albumem trwała wieki. I ostatecznie wróciliśmy do Voices of Wonder.

Rune: A koniec końców kilka lat po wydaniu Memoirs (album z 2002 roku – red.) zamilkliśmy na wiele lat.

W grudniu 2024 roku ogłosiliście powrót i chęć świętowania rocznicy pierwszej EP-ki oraz debiutanckiego albumu. Czy moglibyście rzucić nieco światła na kulisy tej reaktywacji? Kto do kogo zadzwonił? Jak do tego doszło?

Rune: Przez lata rozmawialiśmy o tym w bardzo luźny sposób. Mieliśmy z tyłu głowy pomysł, aby wrócić, ale przełom nastąpił wtedy, gdy udało nam się zdobyć salę prób. Mogliśmy w końcu wstawić tam część instrumentów i zyskać własne miejsce do grania. Przez wiele lat go nie mieliśmy, bo każdy z nas pracował tylko we własnym domowym studiu. Zaczęliśmy więc po prostu jamować, grać.

Trond: Przez cały ten czas mieliśmy ze sobą stały kontakt. Spotykaliśmy się na grillu jako przyjaciele. Część z nas grała wspólnie w innych projektach. Niektórzy członkowie zespołu, wcześniej mieszkający w innych miastach Norwegii, w tym okresie przeprowadzili się z powrotem do Trondheim. Wszystko to połączyło się w całość. Zaczęliśmy grać i zobaczyliśmy, że daje nam to ogromną frajdę. Niezwykłe było też to, że ludzie, którzy słuchali naszej muzyki dekady temu, wciąż o nas pamiętają. To coś niesamowitego. Przez te wszystkie lata dostawaliśmy wiadomości z pytaniami, czy nie chcielibyśmy czegoś zrobić. Więc ten pomysł dojrzewał gdzieś obok naszych prywatnych spraw, aż w końcu wszystkie elementy wskoczyły na swoje miejsce.

Wielu fanów było bardzo pozytywnie zaskoczonych, że na pokładzie ponownie pojawiła się Kari. Powiedzieliście, że utrzymywaliście kontakt między sobą, ale czy z Kari również mieliście tak dobre relacje przez te wszystkie lata?

Trond: Tak, jak najbardziej. Kari oczywiście robiła swoje rzeczy muzycznie, my po jej odejściu kontynuowaliśmy The Third and the Mortal przez wiele lat, a potem realizowaliśmy inne projekty. Mieszkamy w tym samym mieście. Trondheim jest małe, więc nasze drogi siłą rzeczy się krzyżowały. Kari bardzo kibicowała temu, co robiliśmy, a my wspieraliśmy ją. Kontakt był zachowany, choć aż do teraz nie było konkretnego pomysłu, by znów stworzyć coś wspólnie. Po prostu w tym momencie życia każdemu to podpasowało. Świętujemy 30-lecie naszych dwóch pierwszych wydawnictw, choć tak naprawdę minęły już 32 lata. Powinniśmy zacząć grać te koncerty dwa lata wcześniej (śmiech), ale przygotowania trochę nam zajęły.

Skoro wspominacie, że wszystko zaczęło się 32 lata temu, skorzystajmy znów z wehikułu czasu i przenieśmy się do roku 1994. Przypomnijmy, jak wyglądała wtedy sytuacja w Norwegii: wychodzi debiut Mayhem, wychodzi pierwszy album Emperor, klasyki Darkthrone także są już znane. Moje, nieco przekorne, pytanie brzmi: jak to się stało, że ta fala blackmetalowej pożogi was nie porwała i postanowiliście iść w stronę muzyki bardziej klimatycznej i atmosferycznej, mimo że gdy zaczynaliście, jeszcze jako Nightfall, graliście mocno i ciężko?

Trond: Wydaje mi się, że etykietki pojawiły się później. Kiedy zaczynaliśmy na przełomie lat 80. i 90., społeczność ludzi grających muzykę metalową cechowała się sporym otwarciem na różne dźwięki. Kwitł tape trading. Mieliśmy kontakt z wieloma muzykami z całej Norwegii i z zagranicy. Słuchaliśmy mnóstwa różnorodnej muzyki i wymienialiśmy się inspiracjami.

Rune: Choć sami nigdy nie graliśmy black metalu, znaliśmy ten gatunek i wielu ludzi z tamtego środowiska. Ta muzyka w jakiś sposób na nas wpływała, ale po prostu nie wybraliśmy tej ścieżki. Złożyły się na to osobowości sześciu osób o bardzo różnych inspiracjach. Wszystko to stopiło się w brzmienie The Third and the Mortal.

Trond: Czerpaliśmy inspirację z ówczesnego metalu, ale fascynowało nas też Pink Floyd, eksperymenty, dłuższe formy progresywne czy post-rockowe, choć nikt tego wtedy tak nie nazywał. Słuchaliśmy King Crimson i tym podobnych rzeczy. Black metal nas nie kusił w kontekście własnej twórczości, mimo że ceniliśmy wiele ówczesnych płyt z tego gatunku. Jednak jako zespół mieliśmy własną drogę, którą chcieliśmy eksplorować.

Byliście bardzo młodzi, gdy ukazały się wasza pierwsza EP-ka i debiutancki album. Mieliście wtedy chyba po 15 lat?

Rune: Byliśmy trochę starsi, powoli zbliżaliśmy się do 20-tki. Z The Third and the Mortal wystartowaliśmy chyba w 1991 lub 1992 roku, wtedy odbyła się pierwsza próba. W 1992 zarejestrowaliśmy pierwsze demo, w 1993 weszliśmy do studia… Zaczynaliśmy jeszcze w ramach zespołu Nightfall, ale ewoluowaliśmy, poznaliśmy pozostałych członków i tak powstał nowy skład.

Jakie to dla was uczucie zanurzyć się z powrotem w utworach, które napisaliście jako nastolatkowie?

Trond: Bardzo dziwne. Wracasz do czegoś, co pamiętasz już tylko jak przez mgłę. Muzyka ma to do siebie, że zamraża dany moment w czasie. Niesie ze sobą konkretny kontekst, wspomnienia, nostalgię. W międzyczasie wydarzyło się przecież całe życie. Ale kiedy znów zaczęliśmy grać te utwory na próbach, powoli przypomnieliśmy sobie, czym ta muzyka dla nas była i dlaczego brzmiała właśnie tak. Na szczęście czujemy, że te kompozycje wciąż się bronią. Nie ma tam niczego, czego musielibyśmy się dzisiaj wstydzić.

Rune: Na próbach, kiedy uczysz się tych kawałków na nowo – bo przecież nie graliśmy ich całe dekady – znów zaczynasz czuć ten sam klimat, co kiedyś. Naprawdę sprawia nam frajdę ponowne ich wykonywanie.

Trond: Pamiętamy emocje i kontekst towarzyszący ich powstawaniu, ale stworzenie czegoś takiego dzisiaj byłoby niemożliwe. Dzisiaj zrobilibyśmy pewne rzeczy inaczej, ale powrót do tego materiału daje dużo satysfakcji. Choć wymagało to od nas ogromu pracy. Samo przypomnienie sobie, kto co grał w gąszczu trzech gitar, było nie lada wyzwaniem.

Rune: Oj tak, wymagało to od nas wielu godzin w sali prób.

Trond: Trzeba było powstrzymać się przed ulepszaniem wszystkiego. Dzisiejsza perspektywa kusi, by wprowadzać zmiany, ale staramy się zachować wierność oryginałowi i zrozumieć intencje, które stały za tymi dźwiękami 30 lat temu. Kiedy słucham tych płyt obecnie, widzę wyraźnie, że nie było tam dróg na skróty, każdy detal był przemyślany i dopracowany. Naprawdę głęboko wierzyliśmy w to, co robimy.

Rune: Spędziliśmy niezliczone godziny w sali prób, dopieszczając te utwory i testując różne rozwiązania. Przeznaczyliśmy na ten album mnóstwo energii.

Celebrujecie teraz debiut oraz pierwszą EP-kę, ale muszę zapytać: skoro nie było was tak długo, czy po reaktywacji nie pojawia się w was pokusa, by zagrać też utwory z późniejszych płyt: Painting on Glass, In This Room czy Memoirs?

Trond: Na ten moment tego nie planujemy. Na razie skupiamy się wyłącznie na materiale z Kari, co było naszym głównym założeniem na ostatnie dwa lata. Oczywiście po jej odejściu graliśmy utwory z późniejszych płyt przez wiele lat i bardzo je lubimy, ale obecnie do nich nie wracaliśmy.

Rune: Zobaczymy, co przyniesie czas. Mamy w dorobku kolejne płyty ze świetnymi utworami, które kiedyś intensywnie graliśmy na żywo. Ale obecnie trzymamy się pierwotnego planu.

Trond: Swoją drogą po reaktywacji zainteresowanie nami przeszło nasze najśmielsze oczekiwania, odzew ludzi i liczba wiadomości są większe niż w czasach, gdy wydawaliśmy te płyty. To niesamowite. Nastawialiśmy się po prostu na parę festiwali, które się do nas odezwały, a tymczasem cała machina ruszyła sama z siebie.

Mówiąc o festiwalach – miałem wielką przyjemność widzieć was na żywo w sierpniu w Czechach na Brutal Assault.

Trond: Naprawdę? To świetnie!

I muszę przyznać, że mimo dość niefortunnej pory – o godzinie 14:00, z 40 minutami na set – udało wam się stworzyć niesamowity klimat. Koncert był znakomity!

Rune: Bardzo dziękujemy! Bawiliśmy się świetnie, scena była naprawdę urokliwa i całe to doświadczenie wspominamy bardzo miło.

Trond: Publiczność była fantastyczna.

Rune: Tak, reakcja ludzi była wspaniała. Zarówno ja, jak i Trond graliśmy na Brutal Assault z innymi zespołami z dziesięć lat temu, ale ta konkretna scena była dla nas nowa.

Trond: Mimo że graliśmy tylko 40 minut, przestrzeń była kameralna i mieliśmy świetny kontakt z ludźmi. Dla nas wszystkich było to bardzo dobre doświadczenie.

Szkoda tylko, że przez ten krótki czas, jaki dali wam organizatorzy, nie mieliście możliwości zagrać całego setu, ale kto wie, może następnym razem. Chciałbym jednak nawiązać do historii, którą Kari opowiedziała ze sceny podczas tego występu. Wspomniała, że gdy graliście w ubiegłym roku w Ameryce Południowej, spotkaliście parę, która wyznała wam, że lata temu utwór Why So Lonely był ich piosenką ślubną. Czy w pamięci utkwiły wam inne tego typu poruszające lub zabawne historie z udziałem fanów?

Trond: Najbardziej zapamiętałem czasy, gdy ludzie przysyłali do nas tradycyjną pocztę. Dostawaliśmy listy i paczki z całej Europy i świata. Otrzymywaliśmy najróżniejsze prezenty. Ale najcenniejsze były osobiste historie ludzi, którzy przechodzili przez trudne momenty w życiu i pisali, że nasza muzyka pomogła im to przetrwać. Trudno o większy komplement niż świadomość, że twoja twórczość znaczy dla kogoś tak wiele. A co do zabawnych historii, kiedyś dostaliśmy w paczce zegarki w zamian za wysłane przez nas płyty CD. Sęk w tym, że te zegarki głośno tykały w skrzynce na listy!

Rune: Ktoś nas bardzo nie lubił! (śmiech)

Trond: Wyglądało to nieco podejrzanie, ale w środku znalazł się też miły list.

Otwieranie takiej paczki musiało być stresujące.

Trond: Oj tak, baliśmy się ją otworzyć! Ale podsumowując, najwspanialszą rzeczą w graniu jest z jednej strony sam proces tworzenia muzyki, a z drugiej ludzie, których spotykamy po drodze, ich historie i wspólny śmiech.

Rune: Dokładnie. Koncerty i stanie na scenie dają ogromną frajdę, ale rozmowy z ludźmi w różnych zakątkach świata, oglądanie starych wydań winylowych, które przynoszą do podpisania, i słuchanie o tym, jak ważny był dla nich ten zespół, to coś niesamowitego.

Przed laty słyszałem pewną plotkę i korzystając z okazji, chciałbym ją zweryfikować. Czy to prawda, że niedługo po wydaniu In This Room nagraliście kolejne dwa albumy, ale nie byliście zadowoleni z efektu i postanowiliście je skasować?

Rune: Nie, pełnych albumów nie było. Siedzieliśmy w studiu i rejestrowaliśmy nowy materiał, część z tych rzeczy rozwijaliśmy później, ale na pewno nie były to gotowe płyty.

Trond: To były raczej fragmenty, pojedyncze utwory i mnóstwo eksperymentów.

Rune: Bardzo dużo eksperymentowaliśmy. Były tam długie sekwencje muzyczne, albo jakieś małe fragmenty, które z czasem przeszły do kolejnych projektów.

Trond: Część z tych rzeczy mocno nas wtedy jarała, ale z czasem okazywało się, że brakowało im tej iskry, która broniłaby się po paru miesiącach. Inne fragmenty rozwinęliśmy dalej, a jeszcze innych nie potrafiliśmy dokończyć. Był to dla nas intensywny czas nauki samodzielnego nagrywania i obsługi technologii. Przejście od klasycznego układu, gdzie wchodzisz do studia z gotowym, ogranym na próbach materiałem, do procesu, w którym sam rejestrujesz i produkujesz wszystko od zera, mocno zmieniło dynamikę w zespole. Wcześniej komponowanie było procesem kolektywnym. Gdy pojawiły się komputery, decyzje zaczęła podejmować jedna osoba siedząca przed monitorem. Zmieniła się funkcja „dyrygenta” w zespole, co w tamtych czasach bywało trudne.

Rune: To była zupełnie inna metoda pracy.

Trond: Z tamtego okresu zostało sporo niewydanych utworów. Może nie na dwa albumy, ale na dwie EP-ki, ze względu na rozstrzał stylistyczny, z pewnością by się uzbierało.

Czyli te nagrania wciąż gdzieś u was leżą?

Rune: Myślę, że zachowaliśmy jakieś taśmy. Część rzeczy pewnie przepadła, ale ogólnie dbaliśmy o robienie kopii zapasowych.

Trond: Warto pamiętać o nośnikach: zaczynaliśmy od taśm szpulowych, które wciąż mamy i da się je odrestaurować. Potem nastała era technologii ADAT. Upraszczając, to taki VHS, ale służący do zapisu dźwięku wielościeżkowego. Sporo na nich nagraliśmy, ale nie mam pojęcia, gdzie one dzisiaj leżą.

Fajnie byłoby kiedyś zanurkować w tych archiwaliach. Przejdźmy jednak do kolejnego wątku z przeszłości. Czy zgodzicie się z twierdzeniem, że zespół nie miał szczęścia do osób stojących za mikrofonem? Nie mam na myśli ich umiejętności, ale fakt, że na przestrzeni czterech albumów przewinęło się aż siedem różnych wokalistek i wokalistów. Nazwalibyście to pechem?

Rune: Nie nazwałbym tego pechem. Kari odeszła, bo chciała skupić się na karierze solowej. Rozstaliśmy się w pełnym szacunku, bez kwasów i żalu. Powiedziałbym, że mieliśmy trzy główne wokalistki, które wniosły najwięcej: Kari, Ann-Mari (Edvardsen, śpiewała w latach 1996-2002 – red.) i Kirsti Huke (wokalistka w latach 2002-2005 – red.). Kiedy dołączyła do nas Ann-Mari, wniosła swój unikalny głos i zupełnie nowe spojrzenie, co naturalnie rozwinęło nasze brzmienie. Pojawił się nowy element w naszej muzyce. To, że skład wokalny się zmieniał przy stałym trzonie instrumentalnym, nie było dla nas pechem. Po prostu wyznaczało nowe etapy w historii zespołu.

Trond: Zawsze chcieliśmy eksperymentować i iść naprzód, zamiast się powtarzać. Po odejściu Kari nie mieliśmy zamiaru zatrudniać jej kopii. Zresztą, gdyby z nami została, kolejny album i tak poszedłby zapewne w zupełnie nowym kierunku. Ann-Mari rzuciła nam nowe wyzwania przy kolejnych wydawnictwach, co pozwoliło nam rozwinąć się muzycznie i warsztatowo. Z kolei płyta Memoirs była najbardziej rozstrzelona stylistycznie. Otworzyliśmy się wtedy na współpracę i zaprosiliśmy do studia wielu cenionych przez nas muzyków, tworząc rodzaj szerokiego kolektywu. Nie było tam sztywno podzielonych ról. Kirsti, mimo niezwykle silnego głosu, była bardziej częścią zespołu eksperymentującego z formą. Pod kątem artystycznym działo się coś wspaniałego, choć komercyjnie czy koncertowo na pewno utrudniało to budowanie stabilnej pozycji. Ale była to świetna lekcja.

Byliśmy w przeszłości, zahaczyliśmy o teraźniejszość, czas porozmawiać o przyszłości. Jakie są wasze dalsze plany? Gdy umawialiśmy się na ten wywiad, nie było jeszcze informacji o koncertach na kolejny rok, a teraz wiemy już o pierwszym ogłoszonym występie w Danii. Co jeszcze planujecie na 2027 rok?

Rune: Pierwotnym założeniem było granie w minionym i bieżącym roku. Teraz spontanicznie doszedł kolejny rok, ale na ten moment nie mamy jednak żadnych konkretnych planów.

Trond: Chciałbym móc Ci zaprezentować jakiś wielki plan, głęboko przemyślany na lata wprzód, ale go nie mamy. Jesteśmy przede wszystkim grupą przyjaciół i to jest najważniejsze. Z szacunku dla fanów wspaniale jest pojechać w różne miejsca – do Czech, Polski czy Danii – i się z nimi przywitać. Ale to nie jest coś, co będziemy robić w nieskończoność.

Rune: Gdybyśmy ciągnęli to bez końca, cała formuła by się rozmyła. Wiele zespołów koncertuje tak latami, ale my podchodzimy do tego inaczej. Zagramy trochę koncertów w przyszłym roku, a potem zobaczymy, jaka będzie reakcja ludzi i jak sami będziemy się z tym czuć, bo nasze własne odczucia są tu kluczowe.

Trond: Do tej pory przyjmowano nas niezwykle ciepło. Ale tak jak wszystko w życiu, to pewien zamknięty etap.

A czy oprócz Danii macie już potwierdzone inne koncerty?

Trond: Na ten moment jeszcze nie wiemy, choć dostajemy różne zapytania. Wiemy na pewno o Danii. Nie graliśmy tam od 1997 roku, od czasu festiwalu Roskilde, więc bardzo czekamy na to spotkanie. Jeśli pojawią się odpowiednie propozycje i miejsca, z przyjemnością pojedziemy. Wolimy grać na kameralnych, undergroundowych festiwalach z klimatem niż na wielkich imprezach dla influencerów. Tam czujemy się jak w domu.

Słuchając tego, co mówicie, boję się, że znam odpowiedź na następne pytanie, ale i tak je zadam: co z nową muzyką? Jest szansa na nowy album z Kari w składzie?

Trond: Nie mamy żadnych konkretnych planów. Stworzenie czegoś nowego byłoby ogromnym wyzwaniem. Włożyliśmy mnóstwo energii, aby z pełnym szacunkiem odtworzyć materiał z dwóch pierwszych wydawnictw i zaprezentować go fanom w odpowiedniej formie. Poza The Third and the Mortal każdy z nas zmierzał w bardzo różnych kierunkach muzycznych. Wszyscy tworzymy muzykę na co dzień, więc napisanie czegoś razem byłoby pewnie możliwe, ale The Third and the Mortal wymaga pełnego zaangażowania. Tu nie ma miejsca na drogi na skróty. Musisz oddać temu całą swoją energię.

Rune: To musiałoby przyjść naturalnie. Gdybyśmy mieli stworzyć coś nowego w przyszłości, musielibyśmy złapać odpowiednią chemię i całkowicie się w to zanurzyć. Nie potrafilibyśmy ustalić arbitralnie: „za rok wydajemy album”. Musielibyśmy kreować coś, co daje nam czystą satysfakcję, bez oglądania się na aspekty biznesowe.

Trond: Całkowicie się zgadzam. Treścią takiego procesu musiałaby być sama ciekawość i poszukiwanie dźwięków, które wywołują gęsią skórkę. Tego nie da się wymusić. Poza tym nie chcielibyśmy kopiować naszych pierwszych płyt. Jedynym powodem, dla którego mogłoby do tego dojść, jest ta czysta ciekawość, gdzie nas to zaprowadzi, spokój i możliwość poświęcenia na to dużej ilości czasu.

Rune: Inaczej by to po prostu nie zadziałało.

Trond: Przepraszam, jeśli to brzmi wymijająco, ale główną motywacją w muzyce jest dla nas szukanie czegoś, co rezonuje w człowieku na głębokim poziomie. Najfajniejszy w tym wszystkim jest sam proces, a musi to być proces dojrzały i wymagający czasu.

Rune: Włączając w to tarcia i twórczy opór. Kiedy próbujesz się z tym zmierzyć, to chociaż bywa trudno, jest to niezwykle wartościowe i piękne.

Artykuł THE THIRD AND THE MORTAL: „Muzyka zamraża dany moment w czasie” pochodzi z serwisu KVLT.

Cześć, Niko! Jak tam życie?

Życie jest piękne! Doskonale jest wrócić do gry, jeśli mogę to tak ująć. Mieliśmy długą przerwę, ale wreszcie wracamy, wydajemy nową muzykę. Do premiery albumu zostało niewiele czasu, tak samo do startu trasy koncertowej. Dzieją się same dobre rzeczy, więc wszystko układa się świetnie.

Skoro o przerwie mowa: w październiku 2024 ogłosiliście, że potrzebujecie przerwy, a w sierpniu 2026 roku mówicie już: „Wracamy z nową płytą!”. Pół żartem, pół serio można powiedzieć, że Blind Channel, nawet będąc w zawieszeniu, wydaje nową muzykę szybciej niż wiele w pełni aktywnych zespołów.

(śmiech) Miło mi to słyszeć i chyba rzeczywiście coś w tym jest! Może po prostu nie potrafimy robić niczego innego, więc siłą rzeczy musimy trzymać się tego, co robimy. Ale masz całkowitą rację. Chciałbym jednak podkreślić, że ta przerwa wynikała głównie z przyczyn muzycznych. Naprawdę potrzebowaliśmy czasu. W pewnym momencie – gdy doszło do przełomu z Dark Side (utwór, z którym Blind Channel reprezentowali Finlandię w konkursie Eurowizji – red.) i wydarzyło się mnóstwo rzeczy – wrzuciliśmy najwyższy bieg. Bardzo tego chcieliśmy, nikt nas do niczego nie zmuszał. To był nasz własny wybór, by iść pełną parą. Ale po jakimś czasie zauważyliśmy, że za każdym razem, gdy wchodzimy do studia, towarzyszy nam uczucie typu: „Napiszmy numer, przecież wiemy, jak to się robi, robiliśmy to setki razy, więc po prostu stwórzmy kolejną piosenkę”. W końcu zdaliśmy sobie sprawę, że nie chcemy tak traktować muzyki. W muzyce nigdy nie powinieneś czuć, że po prostu „wiesz, co robisz”. Chcieliśmy, żeby każda nowa piosenka była próbą odkrywania czegoś nowego, podróżą w głąb sztuki i samego siebie. Aby to odnaleźć i poczuć na nowo, potrzebowaliśmy czasu spędzonego wyłącznie z muzyką. Zero koncertów, zero wywiadów, brak obecności w mediach – po prostu czyste obcowanie z muzyką tak długo, jak to będzie konieczne. Nie mieliśmy żadnych terminów i sami nie wiedzieliśmy, ile ta przerwa potrwa. Myślę, że trwało to dokładnie tyle, ile miało trwać.

Musieliście więc pozwolić sprawom płynąć naturalnym rytmem.

Dokładnie tak. Chodziło o naturalne odnalezienie nowych możliwości i odzyskanie tej dawnej radości z tworzenia. Kiedy goni cię deadline, zawsze pracujesz pod jego dyktando. Nawet gdyby termin wyznaczono za 5 czy 10 lat, sam fakt jego istnienia zniszczyłby cały proces. Musieliśmy mieć pewność, że mamy tyle czasu, ile potrzebujemy. I faktycznie zajęło to sporo czasu, przerwa trwała ostatecznie 20 miesięcy. Ale to nie były 20-miesięczne wakacje! Cały ten czas spędziliśmy w studiu. Przez większość tego okresu nie mieliśmy pojęcia, dokąd zmierzamy, aż wreszcie zaczęły pojawiać się pierwsze przebłyski, zrozumieliśmy, jaką muzykę chcemy tworzyć i kim chcemy być jako artyści. I te najważniejsze rzeczy zaczęły się powoli krystalizować.

Czy można powiedzieć, że Painstream jest jak lustro odbijające te wszystkie wzloty, upadki i problemy, z którymi mierzyliście się w ostatnich latach?

Tak, zdecydowanie. Lubię myśleć o naszej karierze i płytach w kategoriach trylogii. Dla mnie to zwieńczenie drugiej trylogii, bo to w końcu nasz szósty album. Najnowsza trójka zaczęła się od Lifestyles of the Sick and Dangerous, czyli naszej przełomowej płyty. Nagle staliśmy się więksi niż kiedykolwiek wcześniej. Przyniosło to całą gamę emocji, od dobrych, przez złe, aż po mocno mieszane. Nasz kolejny album, Exit Emotions, był formą ucieczki. Nie chcieliśmy mierzyć się z tym wszystkim, co się wokół działo, niezależnie od tego, czy było to dobre, czy złe. Chcieliśmy po prostu przeć naprzód na pełnych obrotach. A nowy album to analiza. Powstawał już po tym, jak opadł kurz. To zabawne, bo przez tyle lat po prostu goniliśmy przed siebie. Teraz, przy podsumowaniu tej trylogii, dochodzimy do punktu, w którym – gdyby album nie nazywał się Painstream – mógłby nosić tytuł Face Reality. Chodzi o to, by spojrzeć prosto w oczy wszystkiemu, co dzieje się w twojej głowie. O tym właśnie jest ten krążek. Spoglądamy wstecz na wszystko, co się wydarzyło i w końcu się z tym mierzymy. To ładne zamknięcie pewnego etapu. Nie wiem, co będzie dalej, ale wiem, że po tej płycie nadejdzie coś absolutnie nowego.

Cieszę się, że nawiązujesz do tytułu. Zapytam tak: jako ludzie z natury nie przepadamy za bólem. Gdy boli nas głowa, bierzemy tabletki przeciwbólowe. Gdy cierpimy emocjonalnie, idziemy na terapię albo uciekamy w złe nawyki, takie jak alkohol czy narkotyki. Co więc jest tak wyjątkowego w samym bólu, że (nawiązując do notki prasowej) dostrzegasz w nim jakieś pozytywy?

Doskonale rozumiem twój tok myślenia. Dojście do tytułu Painstream samo w sobie było długą drogą. Przełomowy moment nastąpił, gdy słuchając demówek nagranych podczas przerwy, zorientowaliśmy się, że wszystkie te utwory w jakiś sposób krążą wokół tematu bólu. To w sumie naturalne, pisanie piosenek jest dla nas formą terapii. Robimy to, bo czujemy wewnętrzną konieczność; w ten sposób przetwarzamy własne emocje. Dlatego dla nas muzyka jest środkiem przeciwbólowym i naszym narkotykiem. Piosenki, w które wkładamy ten ból, pomagają nam i mamy nadzieję, że pomogą też innym. Nikt raczej nie mówi, że ból może być czymś dobrym, ale ten album stawia pytanie: skoro ból jest uczuciem tak uniwersalnym i dotyka każdego człowieka na świecie, to czy – mimo że obecnie widzimy, jak rozrywa ludzi na kawałki – nie mógłby stać się czymś, co nas połączy? Płyta stawia to pytanie, ale niekoniecznie daje odpowiedź, bo sam jej nie znam. Jest w tym chyba pewna doza naiwności, ale uważam, że obecność tego pytania jest niezwykle ważna. Ono unosi się nad każdym utworem na tej płycie: skoro wszyscy czujemy się źle, to czy zamiast nas dzielić, ból może nas do siebie zbliżyć?

We wspomnianym komunikacie prasowym podano, że Painstream to połączenie dwóch słów: Pain oraz Mainstream. Pomóż mi umieścić ten mainstream we właściwym kontekście. Jak powinniśmy go rozumieć?

To pojęcie narodziło się przed laty w formie żartu. Był taki czas w Finlandii, gdy wielu ludzi określało muzykę Blind Channel jako „mainstream”. Mieliśmy to za obelgę, bo uważaliśmy się za zespół metalowy, a ludzie powtarzali: „Nie gracie prawdziwego metalu, jesteście mainstreamem”. Wtedy odpowiedziałem komuś: „Wiecie co, robimy muzykę painstream”. Wtedy był to tylko zabawny żart, który zapisałem sobie w notatkach. I w tych notatkach to słowo leżało, aż w pewnym momencie nabrało znacznie głębszego sensu. Zrozumieliśmy, że chodzi o przesyłanie (streaming) swojego bólu do piosenek. Nagle ten termin zaczął znaczyć dla nas tak wiele. Wszystko wydawało się być painstreamem – sport, narkotyki, cokolwiek ludzie robią, by przetworzyć ból lub się go pozbyć. Albo przekuć go w sztukę. Słowo stało się tak pojemne, że poszliśmy za nim i wokół niego zbudowaliśmy cały świat ludzkiej wrażliwości.

Jako fani wiedzieliśmy, że któregoś dnia nadejdzie wasza nowa płyta i trasa, ale w okresie waszej nieobecności zastanawiałem się, czy ogłosicie też dołączenie do zespołu kogoś nowego. Nawiązuję oczywiście do faktu, że Joel (Hokka, drugi wokalista – red.) jakiś czas temu opuścił zespół. Nie chcieliście nikogo nowego na jego miejsce?

Nigdy nie powiedzieliśmy stanowczego „nie”, wciąż na nic się nie zamykamy. Gdyby właściwa osoba spadła nam prosto z nieba, to jasne, czemu nie. Ale tak naprawdę nigdy tego na poważnie nie rozważaliśmy. Przez te wszystkie lata bardzo się do siebie zbliżyliśmy, powstała między nami wyjątkowa chemia. Odejście z zespołu jest trudne, ale dołączenie do niego jako nowa osoba chyba jeszcze trudniejsze. Zanim wpuścimy tu kogoś obcego, musieliśmy poukładać wszystko we własnym gronie, w naszej piątce. I to właśnie zrobiliśmy. Po prostu zamknęliśmy się w studiu i odbyliśmy długie rozmowy o muzyce, życiu i o wszystkim innym, tworząc jednocześnie nowe utwory. Te trudne chwile sprawiły, że zbliżyliśmy się do siebie jako przyjaciele mocniej niż kiedykolwiek. Jesteśmy teraz w świetnym miejscu, nie tylko jako zespół, ale jako grupa przyjaciół, co uważam za jeszcze ważniejsze. Dlatego temat nowego członka tak naprawdę nigdy nie był brany pod uwagę.

Jak dużym wyzwaniem będzie dla ciebie podczas koncertów bycie jedynym wokalistą?

Na początku mocno się tym martwiłem. Sama myśl o tym była przerażająca. Ale gdy weszliśmy do sali prób i zaczęliśmy grać nowe i stare utwory, spotkało mnie ogromne zaskoczenie – wcale nie czułem, że jestem w tym sam. Od pierwszego koncertu Blind Channel 13 lat temu chłopaki też mieli mikrofony. Jonas (Porko – red.), nasz gitarzysta, śpiewa, Ollie (Matela, basista – red.) ma mikrofon, Alex (Mattson, klawiszowiec – red.) tak samo. Przez lata stawali się w tym coraz lepsi. Świetnie radzą sobie chociażby z krzykiem i wnoszą niesamowitą energię. Kiedy zaczęliśmy grać, nagle okazało się, że różnica wcale nie jest tak duża, a ja nie jestem na scenie sam. To była wielka niespodzianka i ogromna ulga. To nigdy nie był i nigdy nie będzie mój solowy występ. Na scenie stoi Blind Channel jako całość. To niezwykle ważne zarówno dla mnie, jak i dla całego zespołu.

Skoro mowa o koncertach: chodzę na nie od ponad 30 lat i często, nawet od zespołów, które szalenie lubię, dostaję po prostu bardzo profesjonalne show – i tyle. Dlaczego Ci o tym mówię? Bo pamiętam mój pierwszy raz z Blind Channel. Moja córka zapytała mnie, czy z nią pójdę. Zupełnie was wtedy nie znałem, a po koncercie byłem już waszym fanem. Uderzyło mnie to, ile w was było energii. Jak wy to robicie?

Niezwykle miło mi to słyszeć! Pozdrawiam serdecznie twoją córkę! Myślę, że kluczem jest odpowiednie podejście. Wraz ze wzrostem rozpoznawalności, cała produkcja i ekipa stają się coraz większe. Pojawia się mnóstwo planowania, harmonogramów, wszystko zaczyna chodzić jak w szwajcarskim zegarku. My jednak ogromny nacisk kładziemy na elementy, których… planować nie chcemy. Szkielet koncertu musi być dopracowany, żeby ekipa mogła wykonywać swoją pracę i wszystko działo się na czas. Ale obok tego musi istnieć przestrzeń na żywioł. To właśnie tworzy koncert na żywo, inaczej równie dobrze można by obejrzeć występ w telewizji albo na YouTube. Dla nas koncert musi nieść w sobie tę niepewność, że nikt nie wie, co za chwilę się wydarzy. Utrzymujemy ten stan w zespole. Tuż przed wyjściem na scenę nasz gitarzysta potrafi powiedzieć: „Nie macie pojęcia, co dzisiaj zrobię”. Jesteśmy wtedy przerażeni, myślimy: „Mój Boże, co on zaraz wywinie?!”. I o to chodzi! W strukturze koncertu muszą być niespodzianki. Niezależnie od tego, jak dobrze wszystko zaplanujesz, na żywo i tak coś pójdzie inaczej albo się zepsuje. Więc dlaczego by nie uwypuklić tych nieplanowanych, dzikich momentów? Wchodząc na scenę wiemy, że jest na niej wiele momentów, w których może zdarzyć się absolutnie wszystko. Chcemy zaskakiwać samych siebie.

Zostańmy jeszcze chwilę przy koncertach. Na obecnej scenie rockowej dla wielu zespołów celebrowanie dawnych klasyków stało się ważniejsze niż wydawanie nowej muzyki. Czy przeraża cię taka wizja? Czy uważasz, że tak może wyglądać przyszłość Blind Channel? Pytam, bo właśnie dziś wasz debiut obchodzi 10-lecie.

O rany, prawda! Revolutions ma już 10 lat!

Jak więc jest w waszym przypadku – w przyszłości ważniejsze będzie dla was granie starych płyt i świętowanie rocznic niż wydawanie nowych?

Nie wydaje mi się. Zawsze będziemy pisać nową muzykę. Jak już mówiłem, to dla nas terapia. Musimy to robić, bo inaczej postradalibyśmy zmysły. Nie mamy wyjścia. Zawsze będziemy tworzyć nowe rzeczy i rozwijać się. Jeśli posłuchasz naszych albumów po kolei, wyraźnie słychać naszą ewolucję, choć staramy się zachować to, co stanowi nasze serce i tożsamość. Myślę, że są dwa typy artystów i kompozytorów. Pierwsza grupa to tacy, którzy odnajdują brzmienie, w którym czują się dobrze, wiedzą, co potrafią i robią to samo przez całą karierę. Nie ma w tym nic złego, podziwiam to! Tacy artyści potrafią oddzielić swoją sztukę od siebie samych. U nas tworzenie opiera się na terapii i autorefleksji, więc muzyka zawsze będzie odzwierciedlać to, przez co aktualnie przechodzimy w życiu i o czym myślimy. Piosenki będą brzmieć jak zespoły, którymi w danym momencie się inspirujemy, albo jak filmy, które oglądamy. Nigdy wcześniej nie nagraliśmy takiego albumu jak Painstream i nigdy więcej takiego nie nagramy. To jednorazowa rzecz i to jest dla nas najważniejsze. Odpowiadając na twoje pytanie: zawsze będziemy wydawać nową muzykę. Ale jednocześnie wszystkie nasze stare utwory są dla nas jak wehikuły czasu. Słuchanie ich czy granie na żywo przenosi nas do czasów, gdy powstawały. Nie chcemy o nich zapominać, są dla nas bardzo cenne i będziemy je grać do samego końca. Im więcej masz muzyki, tym większy masz wybór przy układaniu setlisty. Na trasach wciąż zmieniamy utwory, żeby się nie nudzić.

Oglądałem niedawno vloga perkusisty Dimmu Borgir, który pokazał naklejkę na ścianie w backstage’owej toalecie. Było tam napisane: „Trasa koncertowa nie jest łatwa. Jeśli zmagasz się z trudnościami, poproś o pomoc”. To prowadzi mnie do pytania: co jest dla ciebie największym wyzwaniem w byciu muzykiem?

To, że ta praca wymaga ogromnego nakładu sił. Ludzie, którzy zostają w tym zawodzie na dłużej, muszą to robić z właściwych powodów. Zanim zaczniesz z tego zarabiać jakiekolwiek pieniądze, mijają wieki. Odwrócenie tej karty wymaga mnóstwa czasu. Ta praca zabiera ci cały czas, im wyżej chcesz zajść, tym więcej musisz z siebie dać. Trudności jest cała masa. Ale mówiąc w swoim imieniu i całego zespołu: robimy to, bo nakręca nas pasja i ten dziwny wewnętrzny napęd, który każe ci przeć naprzód. Podczas przerwy próbowaliśmy odpowiedzieć sobie na pytanie, dlaczego właściwie to robimy. Siedzieliśmy i zastanawialiśmy się: „Musimy to robić, ale dlaczego?”. To była głęboka autorefleksja. Z jednej strony to chęć zostawienia po sobie jakiegoś śladu na tym świecie. Dlatego chcemy, aby nasze piosenki z biegiem czasu zyskiwały na znaczeniu. Z drugiej strony pisanie i granie na żywo to niekończąca się podróż w głąb siebie i odkrywanie tego, kim naprawdę jesteśmy jako ludzie. To piękne rzeczy, które trzymają nas przy życiu, bo wyzwań jest naprawdę wiele. Lubimy mieć zajęcie, gdybyśmy mieli za dużo wolnego czasu na myślenie, po prostu byśmy zwariowali. Zadałeś trudne, ale niezwykle ważne pytanie.

Nasz czas dobiega końca, więc myślę, że czas na ostatnie z nich. Opowiedziałeś o tym, co trzyma was przy życiu i napędza jako zespół. A czy są jeszcze jakieś cele, których jako Blind Channel nie osiągnęliście, a o których marzyliście od samego początku?

Mimo że zawsze staraliśmy się twardo stąpać po ziemi, jesteśmy też bardzo ambitni. Wciąż jest mnóstwo miejsc, w których nie graliśmy, a chcemy zobaczyć cały świat. Ten zespół jest świetnym pretekstem, by ruszyć w podróż, zabrać ze sobą naszą muzykę i poznawać ludzi. Docieranie z muzyką do miejsc, w których nas jeszcze nie było, to zdecydowanie jeden z celów. Drugim jest robienie tego na coraz wyższym poziomie. Jakość ma dla nas ogromne znaczenie – uwielbiamy wysoką jakość w muzyce, oprawie wizualnej i na koncertach. Chcemy po prostu być coraz lepsi w tym, co robimy i sprawdzić, jak daleko z tym wszystkim zajdziemy. Będziemy wciąż ciężko pracować i rozwijać się, aby przekonać się, jak duży może stać się ten zespół. To są nasze najważniejsze cele na tę chwilę.

Artykuł BLIND CHANNEL: „Muzyka jest naszym środkiem przeciwbólowym” pochodzi z serwisu KVLT.

Pierwsze pytanie miało być inne. Jednak w związku ze śmiercią Cronosa zapytam: czy Cronos był dla Was ważną inspiracją, czy raczej postacią należącą przede wszystkim do historii metalu? Słuchaliście Venom, czy może bliższy jest Wam nieco młodszy metal?

Nikita Kamprad: Śmierć Cronosa to bez wątpienia ogromna strata dla całej sceny metalowej. To postać, której znaczenia nie sposób podważyć.

Jeżeli jednak chodzi o bezpośredni wpływ na moją twórczość, muszę przyznać, że nigdy nie miałem szczególnie silnej więzi z muzyką Venom. Znam oczywiście kilka utworów i doskonale rozumiem miejsce tego zespołu w historii metalu. To właśnie od albumu „Black Metal” swoją nazwę zaczerpnął cały gatunek i do dziś wiele osób uważa Venom za jednego z jego ojców.

W moim przypadku był to jednak raczej zespół o ogromnym znaczeniu historycznym niż bezpośrednie źródło inspiracji przy komponowaniu muzyki dla Der Weg Einer Freiheit.

Jakich więc zespołów współtworzących początki black metalu słuchacie i czerpiecie z nich inspiracje? Czy może raczej inspirują Was nowsze zespoły?

Nikita Kamprad: Muszę to rozdzielić na dwa okresy. Kiedy zaczynałem swoją przygodę z black metalem, ogromny wpływ wywarły na mnie zespoły takie jak Emperor, Dissection czy wczesne Dimmu Borgir. To one ukształtowały moje spojrzenie na muzykę i były ważne przy tworzeniu pierwszych materiałów Der Weg Einer Freiheit.

Pierwsza fala black metalu nigdy nie była mi aż tak bliska. Być może jestem po prostu za młody. Nie doświadczyłem bezpośrednio nawet drugiej fali, ponieważ miałem wtedy około dziesięciu lat. Na początku lat dwutysięcznych odkryłem jednak Emperor, a „Anthems to the Welkin at Dusk” do dziś pozostaje jednym z moich ulubionych albumów wszechczasów.

Obecnie nadal od czasu do czasu wracam do tych płyt, ale znacznie częściej szukam czegoś nowego. Jest dziś tak wiele muzyki do odkrycia, że inspiracja może przyjść z zupełnie nieoczekiwanej strony. Niedawno słuchałem eksperymentalnego albumu elektronicznego jednego z muzyków Daft Punk. Składał się głównie z elektronicznych szumów i kilku melodii, ale natychmiast pobudził mnie do pracy nad własnymi pomysłami. Słuchanie bardzo różnorodnej muzyki zawsze inspiruje mnie w taki czy inny sposób.

Jesteście po sezonie festiwalowym. Zagraliście chyba na dziesięciu festiwalach. Czy to był ciężki okres? Lubicie festiwale? Który z nich był dla Was najlepszy?

Nikita Kamprad: Sprawdziłem to dokładnie na naszej stronie. W tym roku zagraliśmy dziewięć festiwali. Dla nas to mniej więcej średnia liczba: ani szczególnie duża, ani mała.

Wystąpiliśmy na kilku naprawdę dużych imprezach, między innymi na Mystic Festival w Polsce, gdzie zagraliśmy po raz pierwszy. To ogromny festiwal i wspaniale było wreszcie się tam pojawić, zwłaszcza że wcześniej słyszeliśmy wiele opowieści o jego lokalizacji na terenie starej stoczni. Niesamowite wrażenie robią te potężne żurawie stoczniowe, górujące nad terenem festiwalu. Tworzą niepowtarzalną scenerię i nadają temu miejscu wyjątkowy charakter. Zagraliśmy również na Alcatraz Open Air i Brutal Assault.

Jednym z najważniejszych dla mnie momentów był jednak pierwszy występ w Stanach Zjednoczonych, na Maryland Deathfest. Publiczność w tym kraju czekała na nas bardzo długo, a my równie długo staraliśmy się doprowadzić ten wyjazd do skutku.

Wiele osób nie zdaje sobie sprawy, jak skomplikowane jest granie w Stanach Zjednoczonych. Osoby występujące w ramach profesjonalnej działalności koncertowej muszą uzyskać odpowiednie wizy dla artystów, a cały proces może trwać nawet rok. Wiele zespołów decyduje się więc na przyspieszone rozpatrzenie wniosku, co oznacza dodatkową opłatę w wysokości około 2000 dolarów, niezależnie od podstawowych kosztów. Sama wiza kosztuje około 1500 dolarów na osobę, więc w przypadku całego zespołu i ekipy robi się z tego ogromna suma.

Musieliśmy również dokładnie sprawdzić wymagania i przygotować obszerną dokumentację. Amerykańskie urzędy oczekują dowodów potwierdzających status artysty, dorobek i sukces komercyjny. Trzeba więc wykazać, że jest się uznanym wykonawcą i przedstawić uzasadnienie przyjazdu do Stanów Zjednoczonych. Po złożeniu dokumentów i opłaceniu procedury pozostaje jeszcze wysłanie paszportów do ambasady, oczekiwanie na wklejenie wiz i ich terminowy zwrot. To jeden z najtrudniejszych elementów całego przedsięwzięcia, ponieważ loty trzeba zarezerwować, a wyjazd zaplanować, nie mając całkowitej pewności czy dokumenty wrócą na czas.

Być może właśnie dlatego ten koncert był tak szczególny. Miałem wrażenie, że zarówno scena, jak i sala były wypełnione energią. Bardzo dobrze wspominam także pozostałe festiwale. W tym roku cały wysiłek organizacyjny zdecydowanie się opłacił.

W najbliższym czasie rozpoczynacie niemałe tournée, obejmujące aż szesnaście koncertów. Czym takie koncertowanie różni się od festiwali? Który rodzaj kontaktu z widownią wolicie? Czy na koncertach klubowych jest dużo mniej publiczności niż na festiwalach?

Nikita Kamprad: To dwa zupełnie różne światy. Jeżeli nie jesteś główną gwiazdą dużego festiwalu, większość publiczności nie przychodzi wyłącznie dla ciebie. Ludzie chcą przeżyć całe wydarzenie, zobaczyć główne gwiazdy i inne zespoły oraz po prostu dobrze się bawić.

Festiwale pozwalają jednak dotrzeć do nowych odbiorców. Na Mystic Festival pod sceną było około tysiąca osób, a na Summer Breeze nawet około dziesięciu tysięcy. Wielu z nich prawdopodobnie wcześniej nas nie znało. Dla zespołu to szansa na zrobienie dużego kroku naprzód.

Od strony organizacyjnej festiwale są bardziej wymagające. Zmiany na scenie są bardzo krótkie, trzeba szybko rozstawić sprzęt i polegać na ekipie technicznej. Ponieważ większość kwestii technicznych przygotowuję sam w swoim studiu, przed wejściem na dużą scenę zawsze zastanawiam się, czy wszystko zadziała. To bywa stresujące.

Podczas własnej trasy jest zupełnie inaczej. Przyjeżdżamy do klubu wcześnie, spokojnie rozstawiamy sprzęt, robimy próbę dźwięku, jemy kolację, rozmawiamy ze znajomymi, a czasem udaje się nawet zdrzemnąć przed koncertem. Potem wychodzimy na scenę przed ludźmi, którzy kupili bilet specjalnie po to, aby zobaczyć nas.

Właśnie to cenię bardziej. Jeżeli grasz dla dwustu osób, które przyszły posłuchać twoich utworów, czujesz z nimi silniejszą więź. Na dużym festiwalu publiczność może być oddzielona od sceny szeroką fosą dla fotografów, a w małym klubie pierwsza osoba stoi czasem dwadzieścia centymetrów od ciebie. Szczerze mówiąc, wolę tę bliskość.

Czy na któryś z koncertów tej trasy czekacie szczególnie? Jeśli tak, to na który i dlaczego?

Nikita Kamprad: Naprawdę bardzo czekam na koncerty w Polsce i nie mówię tego tylko dlatego, że rozmawiam z polskim dziennikarzem. W ostatnich tygodniach udzielaliśmy wielu wywiadów polskim mediom i spotkaliśmy się z bardzo dużym zainteresowaniem.

Polska nigdy nie była krajem, w którym przyciągaliśmy szczególnie liczną publiczność. Na naszym ostatnim klubowym koncercie w Warszawie było chyba około osiemdziesięciu osób. Mam jednak wrażenie, że teraz sytuacja się zmieniła. Być może pomógł nam występ na Mystic Festival, dzięki któremu dotarliśmy do nowych słuchaczy. Jestem bardzo podekscytowany perspektywą większych koncertów w Polsce.

Nasze pierwsze spotkanie miało miejsce właśnie przy okazji koncertu w Polsce, 28 marca 2016 roku w klubie Garage w Tarnowie. Graliście wtedy z Harakiri for the Sky i The Great Old Ones w ramach Into the Abyss #5. Pamiętasz ten wieczór?

Nikita Kamprad: Oczywiście. To było nasze pierwsze spotkanie i chyba żaden z nas nigdy go nie zapomni. Od tego czasu minęło już ponad dziesięć lat, dlatego tym bardziej wiele dla mnie znaczy, że nadal wspierasz zespół i że znów możemy porozmawiać przy okazji kolejnej polskiej trasy.

Czekamy również na występ w Kolonii. Dla naszego basisty Alana, który tam mieszka, będzie to niemal koncert w rodzinnym mieście, więc przyjdzie wielu jego znajomych.

Śledzę Wasz rozwój od dawna i wydaje mi się, że promocja „Innern” jest największą kampanią promocyjną Waszego albumu w dotychczasowej historii zespołu. Z czego to wynika?

Nikita Kamprad: Myślę, że masz rację. Mam wrażenie, że dzięki „Innern” zespół wszedł na nowy poziom. Wystarczy spojrzeć na koncerty, które zagraliśmy po premierze płyty. Na Mystic Festival, Alcatraz Open Air czy Brutal Assault zdarzało się, że ludzie nie mogli już wejść do namiotu lub sali, ponieważ miejsca były całkowicie wypełnione. Również nasza ubiegłoroczna trasa klubowa była największą, jaką kiedykolwiek zagraliśmy.

Nowy album i towarzyszące mu koncerty wyraźnie zwiększyły naszą rozpoznawalność. Oczywiście właśnie do tego dąży każdy zespół: nie chcesz zrobić kroku wstecz ani przy nowej płycie, ani podczas kolejnej trasy. Jednocześnie nigdy nie wiadomo, czy kolejny materiał trafi w oczekiwania słuchaczy. Nam tym razem się udało. Mam nadzieję, że przy następnym albumie zrobimy kolejny krok naprzód.

„Innern” jest już na rynku od ponad roku. Jaki jest odbiór tej płyty przez publiczność i media? Jak po roku oceniacie swoje dzieło? Czy jest już coś, co chcielibyście na tej płycie zmienić?

Nikita Kamprad: Szczerze mówiąc, nadal jestem z tej płyty bardzo zadowolony. Proces jej powstawania był długi, ale satysfakcjonujący od początku do końca: od komponowania, przez preprodukcję, właściwe nagrania, miks i mastering, aż po promocję i premierę. Tym razem wszystko ułożyło się bardzo dobrze. Nie widzę dziś żadnego elementu muzycznego ani produkcyjnego, który chciałbym zmienić.

Nie o każdym naszym albumie myślę w ten sposób. W przypadku niektórych płyt nie byłem po czasie w pełni zadowolony z miksu, wokali albo gitar. Tak jest na przykład ze „Stellar”, choć to bardzo osobiste odczucie, a wiele osób uwielbia ten album. Nadal jestem z niego dumny, lecz dziś być może zrobiłbym pewne rzeczy inaczej. W przypadku „Innern” jest odwrotnie: obecnie nie zmieniłbym niczego. Może za dziesięć lat spojrzę na niego inaczej.

Reakcje mediów także były bardzo dobre. Nie natknąłem się na wiele negatywnych recenzji, ale jeśli takie się pojawiły, to w porządku. Muzyka jest czymś osobistym, a nasz rodzaj black metalu nie jest dla każdego. Czasem przeszkodą bywa już sama długość utworów.

Fani docenili jednak nasz powrót do dłuższych form. Pierwszy utwór trwa ponad dziewięć minut, drugi ponad dziesięć, a cały album ma tylko sześć kompozycji. Trudno wybrać z niego pojedynczy utwór na singiel. Uważam, że należy słuchać go jako całości. Trzeba usiąść, założyć słuchawki i poświęcić mu około czterdziestu pięciu minut. Bardzo cenię, kiedy słuchacze chcą poświęcić mu ten czas i odkrywać nie tylko muzykę, lecz także teksty. To znaczy, że zrozumieli nasze intencje.

Który utwór lubicie najbardziej?

Nikita Kamprad: To zmienia się cały czas, ale obecnie wskazałbym „Eos”, ponieważ właśnie ten utwór najbardziej lubię grać na żywo.

Według mnie „Innern” to płyta wybitna, a w moim podsumowaniu ubiegłego roku zajęła pierwsze miejsce. Którą z nich polecilibyście komuś, kto nie zna twórczości Der Weg Einer Freiheit?

Nikita Kamprad: Wybrałbym nasz debiutancki album „Der Weg Einer Freiheit”. Kiedy patrzę na całą dyskografię, widzę bardzo liniowy rozwój naszej muzyki: od pierwszej płyty aż po „Innern”. Każde kolejne wydawnictwo wnosiło coś nowego.

Na „Stellar” zaczęły pojawiać się czyste wokale, a na „Finisterre” wprowadziliśmy pierwsze brzmienia i tekstury syntezatorowe. Debiut pokazuje najbardziej surową, podstawową wersję Der Weg Einer Freiheit, taką, jaka istniała w 2009 roku. „Innern” reprezentuje współczesne oblicze zespołu, które nadal zachowuje nasze korzenie: blasty, melodyjne riffy, krzyk oraz inne tradycyjne elementy black metalu.

Jeżeli ktoś pozna debiut i „Innern”, będzie mógł sobie wyobrazić, jak brzmią albumy znajdujące się pomiędzy nimi.

Skąd wziął się pomysł na instrumentalną wersję „Innern”? Planujecie wydać ją fizycznie? Przy okazji: czym różni się „Finisterre III” z albumu oryginalnego od wersji na wydaniu instrumentalnym?

Nikita Kamprad: Pomysł wyszedł od naszego basisty Alana. „Xibalba” była drugim utworem ukończonym instrumentalnie jako demo nowego albumu, ale ostatnim, do którego dodaliśmy wokale. Przez wiele miesięcy istniała więc wyłącznie w wersji instrumentalnej. Alan tak bardzo się do niej przyzwyczaił, że po dodaniu wokali usłyszał właściwie nową kompozycję. Nie lepszą ani gorszą, po prostu inną. Zasugerował więc, abyśmy wydali pierwotną wersję.

Początkowo myśleliśmy o jednym utworze, ale później zdecydowaliśmy się udostępnić cały album w wersji instrumentalnej i sprawdzić, jak zareagują słuchacze, a także jak sami odbierzemy tę muzykę bez wokalu.

Nie ograniczyłem się do wyciszenia ścieżek wokalnych. W nowym miksie mocniej wyeksponowałem poszczególne instrumenty oraz charakterystyczne elementy utworów, między innymi niektóre przejścia perkusyjne. Kiedy znika wokal, zwykle znajdujący się w centrum miksu, wyłania się zupełnie nowy świat instrumentów.

W przypadku „Finisterre III” nie musiałem właściwie niczego zmieniać, ponieważ już na oryginalnym albumie jest to krótki utwór instrumentalny. W obu wydaniach brzmi więc tak samo.

Reakcje były bardzo pozytywne. Ludzie lubią zanurzać się w muzyce bez wokalu. Słyszałem nawet, że niektórzy zasypiają przy tej wersji. To trochę zabawne, ale zrozumiałe: ciągły krzyk raczej nie pomaga zasnąć, a wydanie instrumentalne może działać uspokajająco.

Jeżeli chodzi o wydanie fizyczne, decyzja nie należy do nas. Prawa do „Innern” ma wytwórnia, a ona musi ocenić ryzyko i przewidywaną sprzedaż. Szczególnie w przypadku winyla uznano je za zbyt duże. Sami chętnie przygotowalibyśmy takie wydanie, ale obecnie nie mamy takiej możliwości. Zgodnie z naszą umową dopiero po dziesięciu latach będziemy mogli sami zdecydować o fizycznym wznowieniu.

Jakie są Wasze pozostałe plany wydawnicze na najbliższy czas? Macie już coś w szufladzie?

Nikita Kamprad: W 2017 roku wydaliśmy „Finisterre”, prawdopodobnie jeden z najważniejszych albumów w naszej historii. Dla wielu osób był to pierwszy kontakt z Der Weg Einer Freiheit. W 2027 roku minie dziesięć lat od jego premiery, dlatego album doczeka się wznowienia.

Z jubileuszem będzie jednak związane również wyjątkowe wydawnictwo. Nie mogę jeszcze zdradzić szczegółów, ale przedstawi ono fanom, a także osobom, które jeszcze nas nie znają, nowe wersje utworów z „Finisterre” oraz kompozycji z innych etapów działalności zespołu. Intensywnie pracujemy nad tym, aby projekt ukazał się w przyszłym roku.

Jesienią planujemy także kolejną trasę. Mogę więc zapewnić, że coś nowego na pewno się pojawi.

Dziękuję Ci za rozmowę.

Artykuł DER WEG EINER FREIHEIT: „Szczerze mówiąc wolę tę bliskość” pochodzi z serwisu KVLT.

Interview with Viktor in English (PDF)

Zacznijmy od sprawy podstawowej, czyli nazwy zespołu. Powiedz proszę, co oznacza „Forsmán”?

To słowo wywodzi się od czasownika „að smána”, oznaczającego „hańbić” – „forsmán” to jego wzmocniona forma, to określenie ma bardzo silny ładunek znaczeniowy związany z hańbą. I dobrze koresponduje z wieloma tematami, które poruszamy w naszej muzyce. Przede wszystkim jednak było to słowo łatwe do wymówienia zarówno dla Islandczyków, jak i obcokrajowców. Uważamy, że to piękne islandzkie słowo, a zależało nam na tym, żeby nazwa miała islandzki charakter.

Hmm, łatwe do wymówienia dla obcokrajowców – z wyjątkiem akcentowanego „a”, którego poprawnej wymowy prawie nikt nie zna.

Tak, sorry! [śmiech]

Jak długo już gracie?

Haukur i ja założyliśmy zespół w 2019 roku, choć pomysł na niego narodził się już w 2018 roku, kiedy się zaprzyjaźniliśmy i… wiedzieliśmy, że chcemy grać black metal. Potem dołączył do nas Kári z Múr i zajął się perkusją, a także przyprowadził swojego dawnego znajomego, Oddura – to było mniej więcej we wrześniu 2019 roku. I tak ukształtował się ostateczny skład zespołu.

A potem ukazało się pierwsze wydawnictwo.

W kwietniu 2021 roku, nakładem Ván Records.

Już po pandemii.

Tak, to była trudna sytuacja. Jesteśmy bardzo zadowoleni z tej EP-ki, ale dziś zgodnie uważamy, że nie oddaje ona tego, czym zespół jest obecnie. Kiedy ją tworzyliśmy, miałem 17 lat, Haukur – 18, Kári – około 20, a Oddur – 22. Wszyscy więc byliśmy młodzi i po prostu bardzo chcieliśmy nagrać islandzki blackmetalowy album. W pewnym sensie oddawaliśmy hołd scenie, której byliśmy wtedy wielkimi fanami – i nadal jesteśmy, ale wtedy podchodziliśmy do tego bardziej jako fani niż cokolwiek innego, a to wpłynęło na ostateczny kształt płyty. Ale wszystko jednak fajnie się ułożyło. Kári na przykład nie siedzi w typowym blacku, zajmuje się własnymi projektami, a poznaliśmy się w konserwatorium jazzowym, więc każdy z nas miał inne doświadczenia muzyczne. Kiedy zaczęliśmy wspólnie tworzyć black metal, zaowocowało to właśnie tą EP-ką.

Wszyscy piszecie muzykę?

Tak, na nowym albumie, Brenndar rústir & fuðrandi fjörur, wszyscy mamy swoje riffy i całe utwory. Nawet Kári, który nie grał na tej płycie na perkusji, jest autorem wielu riffów, ma też partie syntezatorów. Spędziliśmy mnóstwo czasu na wspólnych próbach. Utwory pisaliśmy wszyscy – Oddur, Haukur i ja – ale udało nam się stworzyć spójną całość. Nigdy wcześniej o tym tak nie myślałem, ale z perspektywy czasu jestem w sumie pod wrażeniem, że nam się to udało. Często tak bywa, że słyszysz, kiedy dany kawałek na albumie napisany jest przez kogoś innego. Zazwyczaj – przynajmniej na Islandii – w zespole jest jeden główny kompozytor, a reszta gra, ale w przypadku Forsmán jest inaczej i bardzo mnie to cieszy.

Powiem Ci szczerze: widziałam was na żywo trzy razy – na festiwalu Andkristni w 2024 roku…

Tym z Bölzer?

Tak. Potem na Sátanie w 2025 i na zeszłorocznym Andkristni. Za każdym razem wchodziliście na wyższy poziom. Na Sátanie jeszcze zastanawiałam się, czy to po prostu kwestia lepszego nagłośnienia. Ale może to jednak ten proces dojrzewania, o którym mówiłeś podczas panelu?

Hmm, powiedziałbym że… mam dwie odpowiedzi [uśmiech]. Jedna jest bardzo dosłowna i oczywista dla nas wszystkich: dołączył do nas Maggi z Misþyrming. To… bestia na garach. Kiedy znalazł się w zespole, poczuliśmy, że to zupełnie inna jakość – nie tylko w kwestii perkusji, ale tak bardziej ogólnie. Wiesz, perkusista i basista – sekcja rytmiczna – to kręgosłup każdego zespołu. Gdy to się zmienia, zmienia się dynamika całości. A fakt, że pozyskaliśmy Maggiego – muzyka, którego wszyscy podziwialiśmy w czasach Svartidauði i teraz w Misþyrming – sprawił, że powiedzieliśmy sobie: „bierzemy się w garść i robimy to porządnie”. Nie chcieliśmy marnować niczyjego czasu, zwłaszcza takiego kolesia jak Maggi, który przyszedł nam pomóc. Mieliśmy misję: kurwa, nagrywamy ten album i ostro bierzemy się za próby. Wiele było takich spotkań, gdzie ćwiczyliśmy tylko ja i Maggi – sam bas i perkusja – żeby lepiej się zgrać. Nie miało znaczenia, czy reszta na próbę docierała; my i tak ćwiczyliśmy i spędzaliśmy mnóstwo czasu w studiu.

Poza tym, kiedy Maggi dołączył do zespołu, nie wszystkie utwory były gotowe. Powstały też dwa dodatkowe kawałki. Maggi napisał większość partii perkusji do nich wszystkich.

I tak, dla nas jako zespołu ten koncert na Sátanie był punktem zwrotnym. Dzięki niemu dostaliśmy zaproszenie na Inferno – zagraliśmy w John Dee, sala była pełna ludzi, to było spełnienie marzeń. Zabawne, jak przypomina to reakcję łańcuchową, wiesz…

To był wasz pierwszy w historii koncert za granicą, prawda?

Tak! Nigdy wcześniej nie graliśmy poza krajem, a teraz… zaczynamy snuć pewne plany.

Co powiesz na Polskę?

O, bardzo chciałbym zagrać w Polsce!

Z przyjemnością byśmy was tu gościli. Zatem za perkusją zasiadali kolejno Kári i Magnús – którego gra naprawdę przypomina pędzący pociąg czy inny huragan – a teraz jest z wami Kristján, który dołączył do zespołu w tym roku. Jak tak częste zmiany wpływają na spójność grupy, biorąc pod uwagę wspomnianą przez Ciebie dynamikę? I jak to jest pracować z Kristjánem?

Moim zdaniem perkusistów zawsze jest najtrudniej znaleźć. Głównie dlatego, że wielu z nich gra jednocześnie w kilku zespołach. To samo dotyczy basistów – sam mam to na sumieniu [śmiech]. Kristján od dawna jest legendą tutejszej sceny. Grał w takich grupach jak Myrk, Kontinuum czy Momentum, a także w niezliczonych innych projektach, występując gościnnie choćby z Sólstafir. Wszystkie te zespoły to to, co uwielbiamy: black metal, rock progresywny, a nawet death metal. Współpraca z Kristjánem to zaszczyt. Warto też dodać, że jest on nie tylko świetnym perkusistą, ale i wspaniałym gościem. Jego etyka pracy stoi na niesamowitym poziomie, co jest niezwykle inspirujące.

Współpraca z Kárim, Magnúsem, a teraz z Kristjánem nauczyła nas szybkiego przystosowywania się do pracy z różnymi muzykami. Całe też szczęście, że te zmiany zachodziły w sposób naturalny i nigdy nie były wymuszone.

Nie mogę się doczekać zobaczyć go z wami na scenie. Bardzo jestem ciekawa. Na tych ostatnich koncertach byłam pod sporym wrażeniem. Zaś nowy materiał niesamowicie różnił się od muzyki, którą graliście na wcześniejszych występach, jakie widziałam.

Masz na myśli Andkristni 2025?

Mhm, zwłaszcza ten.

Tak, to był pierwszy koncert, na którym zagraliśmy nowy album w całości. Mieliśmy też gości, którzy wystąpili z nami.

A tak, Kári i Dagur?

Tak, Kári i Dagur, a na trąbce zagrał mój ojciec. Tata jest trębaczem i bardzo chciałem to uwiecznić na tej płycie. Wszyscy oni występują na albumie, a na koncert premierowy też planujemy ich zaprosić na scenę. Bardzo się z tego cieszę. Wprowadzenie sekcji dętej, nagranie taty i uwiecznienie tego elementu – to było dla mnie bardzo ważne. Tata nie słucha metalu, ale nauczył mnie mnóstwa rzeczy o muzyce – właściwie wszystkiego, co wiem. Jest muzykiem i kompozytorem, ale działa w zupełnie innym obszarze. Nie jest pewien, czym jest blast beat, ale ja nie potrafię pisać muzyki na orkiestrę [śmiech].

O tak, to piękna współpraca. Kiedy Twój tata wszedł na scenę i rozbrzmiała trąbka, byłam bardzo zaskoczona, a zaraz potem poczułam ciarki. Ten utwór jest zachwycający i prawdopodobnie  stanie się jednym z moich ulubionych na nowej płycie.

Dziękuję, to Svartir svanir – również dla mnie jest jednym z faworytów. Kiedy po raz pierwszy zagraliśmy ten kawałek na żywo tamtego wieczoru, był to dla mnie niezwykle osobisty moment – ​​dzielenie sceny z ojcem i najlepszymi przyjaciółmi.

W obu singlach i – sądząc po tamtym koncercie – na albumie jako całości dzieje się naprawdę wiele. Mamy syntezatory w intrach i outrach, absolutnie piękne riffy, chóry, na przykład w pierwszym singlu, Andvana. Albo żeński wokal i ten niesamowity, dysonansowy riff w drugim singlu. To wszystko wygląda na wejście na zupełnie nowy poziom.

Żeńskie wokale w Andvana wykonuje Þórhildur z zespołu Geðbrigði – jednej z najbardziej ekscytujących grup na tutejszej scenie. Dodam, że jej głos pojawia się w wielu miejscach na płycie, na przykład w Valdníðsla czy Drottinn fyrirgefur allt. A w tym ostatnim słyszymy też Hallę z Dánarfregnir i World Narcosis – legendarnej formacji, która niestety w tym roku zakończyła działalność.

Taa… Drottinn fyrirgefur allt, drugi singiel, otwiera album. Tytuł oznacza „Pan wybacza wszystko”, a cały zamysł opiera się na czystej ironii. Możesz pomyśleć, że to jakaś chrześcijańska pieśń czy coś takiego. Tymczasem ten kawałek mówi o okrucieństwach i koszmarze, jakie ludzie fundują innym ludziom oraz całej planecie – ale przecież „wszystko w porządku, bo Pan Ci wybaczy”. Myślę, że wielu ludzi chowa się za świętymi księgami i hasłami w stylu „po prostu odpuść”, co jest cholernie przerażające. Weźmy choćby systemowy ucisk czy trwające wojny – wszystko to w imię przekonania o własnej racji. Albo dla pieniędzy, czy czegoś w tym guście. Chciwość to motyw, który najczęściej przewija się na tym albumie.

Tytuł albumu oznacza „Spalone ruiny i huczące wybrzeża”, a okładka stanowi wizualne odzwierciedlenie treści zawartych w tekstach. Pełna grafika znajdzie się na wkładce: zobaczysz na niej masowe groby i wiszące ciała, a także klif z białą flagą i dwoma mężczyznami – biała flaga oczywiście symbolizuje kapitulację – którzy zakładają sobie pętle na szyje, skaczą w przepaść i kończą to szaleństwo. Coś jak wspomagane samobójstwo, tyle że w wykonaniu tych 0,1% ludzi, którzy niszczą wszystko nam wszystkim.

Z drugiej strony widać wieżę z kości słoniowej – piękną, nieskazitelną, jasną. To ma obrazować postawę wielu ludzi w dzisiejszym świecie: zamykających się w swoich wieżach, odwracających wzrok od zła dziejącego się wokół i żyjących w nieświadomości. Co tak naprawdę w żaden sposób nie pomaga w naprawie naszych wad.

I tu myślę, że pierwszym krokiem do zmiany czegokolwiek na lepsze – przynajmniej dla samego siebie – jest świadomość tego, co się dzieje, a także refleksja nad własnymi odczuciami i reakcjami organizmu i układu nerwowego na te wszystkie wiadomości i ciągłe przebodźcowanie mózgu. Budzimy się rano i pierwszą czynnością jest sprawdzenie Facebooka, a tam zawsze trafiasz na coś negatywnego.

Ostatnie badania wskazują, że ma to ogromny wpływ nie tylko na nastrój, ale i na funkcjonowanie całego organizmu.

Dokładnie tak. To ogromny stres, a do tego masz wrażenie, że bardzo łatwo się irytujesz. Stres potrafi „wybrać” sobie miejsce w ciele i powoli je niszczyć. Mówię z własnego doświadczenia: dolna część mojego kręgosłupa jest kompletnie rozjebana – z pewnością przez częste granie koncertów i wkładanie całego siebie w każdy występ. Ale myślę też, że to stres objawiający się fizycznie, jakby „czepiał się” konkretnej części ciała; to bardzo realne i dziwne zjawisko, a zarazem fascynujące. Najlepszym sposobem, by coś z tym zrobić, jest rozejrzenie się wokół, ale też przyjrzenie się samemu sobie.

Większa samoświadomość.

Mhm.

Jest jednak druga strona medalu: popularny na Zachodzie trend uważności, mindfulness, który stał się tak modny, że jest nadużywany.

Tak! To coraz bardziej staje się sztuczne, na pokaz: „bądź uważny”, „wstawaj o piątej rano, rób to i tamto” – a ty myślisz sobie: „what the fuck?”. Zwłaszcza w erze sztucznej inteligencji, w naszym dzisiejszym świecie, w którym każdy dosłownie kreuje swój wizerunek na użytek innych. Na Instagramie cały czas posty: „Wstaję o piątej rano, biegam pół godziny – jak każdego ranka”. Jasne, może ci ludzie chcieliby, żeby tak było. Ale każdemu zdarzają się gorsze dni. Łatwo się to zaraz wpisuje w narrację, że nie ma miejsca na porażkę. A przecież jesteśmy niedoskonali, wszyscy popełniamy błędy i robimy kurewsko niefajne rzeczy – bo tylko na to nas stać – ale niektórzy brną w to dalej, a inni nie; większość nie, choć są tacy, którzy nie czują żadnych wyrzutów sumienia, co jest po prostu przerażające.

Newsy o tym, że znajoma wstaje o piątej rano, idzie biegać, pije smoothie i to wszystko w perfekcyjnym pełnym makijażu – albo to tylko Photoshop – a do tego znajduje czas na pracę i dzieci, mogą być dla wielu właśnie tymi negatywnymi informacjami, o których wspomniałeś. Czują, że sami coś w życiu spierdolili, bo robili za mało i nie tak.

Dokładnie. Tymczasem chodzi o to, by żyć po swojemu i robić to, czego naprawdę pragniesz. I w sumie nie trzeba koniecznie prowadzić w pełni takiego życia, ale jeśli chcesz coś zrobić i już wskakujesz do tego pociągu, musisz to zrobić porządnie i dać z siebie wszystko. Jeśli jednak czegoś tak naprawdę nie chcesz, czasem trzeba usiąść i zadać sobie pytanie: „Jak bardzo mi na tym zależy?”… Dla mnie wydanie tego albumu było niezwykle ważne – osobiście. Nie wiem, czy reszta chłopaków z zespołu czuła to samo – wiedzieliśmy po prostu, że „ta płyta musi wyjść, nieważne, ile to potrwa”, ale… Kurczę, zgubiłem wątek, a miałem coś na myśli… [śmiech]

To nie jest album idealny w tradycyjnym sensie. Jest całkowicie autentyczny, a zarazem pełen niedoskonałości – wiesz, nie jest wypolerowany na błysk czy coś w tym stylu. Ale wracając do tego całego syfu z influencerami, który widzisz wszędzie – AI, retuszowanie zdjęć i tak dalej… Dzisiaj to właśnie niedoskonałość jest prawdziwym powodem do dumy. Posiadanie czegoś niedoskonałego, może nieco surowego, albo nagrań wokalu, w których słyszysz, że krzycząc, sprawiam sobie ból [uśmiech] – to właśnie w muzyce stanowi o prawdziwym człowieczeństwie. I myślę, że właśnie tego szuka wielu ludzi, nawet jeśli nie do końca zdają sobie z tego sprawę. Bo kiedy karmisz się tym całym syfem, który wciska ci się wszędzie, po prostu czujesz zmęczenie. Porównywanie się do innych to prawdziwy złodziej radości; jeśli ciągle tylko przeglądasz treści i patrzysz na ludzi wiodących „idealne” życie – które w rzeczywistości wcale tak nie wygląda – zaczynasz nienawidzić samego siebie. To kolejna dawka trucizny w toksycznym społeczeństwie, budowanym w tym kierunku przez lata, a my teraz ponosimy tego konsekwencje.

Wczoraj, podczas panelu Nergala i Dagura, Nergal mówił o naturalnej surowości i niepokorności Misþyrming i o tym, że nie dążą do sztucznej perfekcji. Ty przed chwilą wspomniałeś o czymś podobnym i myślę, że może to być jedna z cech definiujących islandzką muzykę, zwłaszcza black metal. Bo ilekroć słucham czegoś z Islandii – ostatnio było to Carpe Noctem, które już znałam, ale jakimś cudem teraz pierwszy raz słuchałam Vitrun…

To  świetny album.

Tak! No i miałam ciarki podczas tego słuchania – a było to w biurze, podczas pracy, w słuchawkach. Pomyślałam wtedy, że nawet gdybym nie wiedziała, że to muzyka z Islandii, domyśliłabym się tego po samym brzmieniu. Jest w nim coś wyjątkowego… W wywiadach czy podczas dyskusji często powtarzacie: „ludzie twierdzą, że islandzki metal jest tak unikalny, oryginalny i charakterystyczny, ale my sami tego tak nie odbieramy”. A jednak my, ludzie spoza Islandii – spoza waszej bańki (nie w negatywnym sensie) – naprawdę to czujemy i słyszymy.

To bardzo interesująca sprawa. W zeszłym semestrze pisałem o tym pracę licencjacką – o tym, co sprawia, że ​​islandzka scena wygląda tak, a nie inaczej , oraz o tym scaleniu muzyki jako całości. Jak wspominałem na panelu, wszyscy tworzymy jedną scenę: nie ma u nas osobnej sceny deathmetalowej czy blackmetalowej – ludzie po prostu uczestniczą w obu rodzajach wydarzeń. Nie mamy też zbyt wielu klubów. Wszyscy się przyjaźnimy i jesteśmy bardzo zżytą społecznością. Punkowcy chodzą na koncerty blackmetalowe, fani jazzu na występy muzyki elektronicznej – i tak to wygląda w przypadku niemal każdego gatunku, nie tylko metalu.

Podziwiałem na przykład chłopaków z Misþyrming, gdy miałem jakieś 13 czy 14 lat. Kiedy ukazała się Algleymi – miałem wtedy 16 czy 17 lat – pomyślałem: „Ja pierdolę, poprzeczka się podniosła”. Teraz jesteśmy bliskimi przyjaciółmi, spędzamy razem czas, słuchamy tego samego, rozmawiamy o muzyce. Wspieramy się nawzajem – zarówno muzycznie, jak i po prostu jako kumple. To wszystko wchodzi na głębszy poziom, na którym nie chcesz być przeciętny i wypuścić po prostu kolejnego albumu. Chcesz stworzyć coś więcej, coś, co niesie głębszy przekaz, co wykracza poza samą muzykę – coś, co jest swego rodzaju manifestem, a zarazem formą katharsis w życiu. Przynajmniej ja tak to czuję.

Na naszym nowym albumie są w większości dość stare kawałki, pochodzące z lat 2021–2022. Towarzyszyły mi od dawna, więc w pewnym momencie przestałem o nich intensywnie myśleć. Ale kiedy zaczęliśmy nagrywać perkusję, dotarło do mnie: „Dobra, to się dzieje naprawdę”. Wtedy właśnie poczułem, że to jest moja misja i nic innego się nie liczy. Byłem z Dagurem w studiu niemal na każdym etapie prac; obserwowałem, jak edytuje ścieżki perkusji, siedziałem tuż obok i przyglądałem się, jak pracuje w swoim własnym studiu.

Zazdroszczę, chciałabym zobaczyć go przy pracy.

Tak! [uśmiech] Staram się chłonąć jak najwięcej, będąc w tym szczęśliwym momencie życia, w którym czuję, że się teraz znajduję – mogę obserwować przy pracy człowieka, którego od lat podziwiam; on też uczy mnie co nieco w trakcie tego procesu. Współpraca z nim przy produkcji albumu była świetnym doświadczeniem. Efekty tego słyszę teraz wyraźnie, gdy wracam do tej płyty.

W wywiadzie, który przeprowadziłam z Dagurem dwa lata temu, rozmawialiśmy o muzyce jako medium łączącym ludzi, niezależnie od kultury czy narodowości. Podczas panelu z Twoim udziałem mówiłeś o uczuciach i ich wpływie na muzykę. Ale myślę teraz o słuchaczach, którzy – tak jak ja – reagują na nią gęsią skórką, szybszym biciem serca, przyspieszonym oddechem czy nagłym przypływem emocji. Czy uważasz, że muzyka ma też sprawiać, żeby ludzie po prostu zaczęli coś czuć?

Cóż, powiedziałbym, że dla mnie – i nie sądzę, by to się zmieniło – właśnie na tym polega istota muzyki. Tak jak mówisz: nie liczy się narodowość, pochodzenie, wiek ani nic z tych rzeczy. Każde dziecko zna melodię piosenki o kolorach czy alfabecie – nawet te dzieci, które nie mówią po islandzku. Pracowałem kiedyś w przedszkolu: islandzkie dzieci śpiewały, ale polskie – choć nie znały języka – też się przyłączały, bo rozpoznawały melodię. Dla niektórych osób muzyka jest też po prostu świetnym sposobem na zapamiętywanie rzeczy dzięki melodii.

Podobnie jest, gdy przekłada się to, co wewnątrz, na coś zewnętrznego: kiedy tworzy się z czystych emocji, ludzie zazwyczaj to wyczuwają. Choć myślę też, że jest to nieco przerażające – wystawianie własnych emocji na widok publiczny, by inni mogli ich słuchać, wiesz… bo to w końcu bardzo osobista sprawa.

Odkrywasz się.

To trochę tak, jakby wyjść na ulicę… nago [uśmiech]. Każdy może przeczytać tekst i zinterpretować go po swojemu. Trochę w duchu tego, o czym mówił Gísli podczas panelu: kiedy w utworze nie ma słów – żadnego „zabiję cię” czy „hail Satan” – albo jest ich niewiele, to wszystko pozostaje nieco niejasne i otwiera szerokie pole do interpretacji. Ja jednak wiem, o czym są moje teksty, i niekoniecznie czuję potrzebę, by dokładnie tłumaczyć ludziom, o co w nich chodzi. Dla mnie to nie ma większego znaczenia; to jak zamknięcie za sobą drzwi i pójście dalej przez życie. Te utwory odnoszą się do wielu trudnych spraw, z którymi mierzyłem się w przeszłości – a przelanie tego na papier i dopasowanie melodii było moim sposobem, by się z tym wszystkim uporać…

Zazwyczaj, kiedy piszę muzykę i wchodzę w stan flow, czuję się fatalnie. W głowie kłębi mi się mnóstwo myśli – o czymś rozmyślam albo coś mnie mocno trapi – i wtedy udaje mi się to podczas nagrywania przelać na komputer. Kiedy po wszystkim odsłuchuję materiał – a zajmuje to zwykle kilka godzin, choć bywa różnie, bo czasem kończę utwór błyskawicznie – jest to nagle przytłaczające. Czuję ciężar na piersi, jakby leżały na niej kamienie; myślę sobie: „Wow!”. Słucham tego i zastanawiam się: „To powstało z niczego!”. Ale przecież skądś się wzięło. Tylko, kurwa, skąd?

Brzmi to, jakbym był pod wrażeniem własnych umiejętności – absolutnie nie jestem – chodzi raczej o poczucie, że nie miałem pojęcia, że kryje się we mnie coś takiego, że w ogóle wpadnę na taki pomysł; do dziś tak naprawdę nie wiem, skąd to się bierze. Jest taki jeden utwór – czwarty na płycie – zatytułowany Valdníðsla, co oznacza „nadużycie władzy”. To jedyny utwór… nie, jeden z dwóch, które napisałem całkowicie samodzielnie, włącznie z tekstem. Pamiętam tamtą noc – praca nad tym kawałkiem zajęła może ze trzy godziny. Pamiętam, jak słuchałem dema – była druga czy trzecia nad ranem – i pomyślałem: „what the fuck?”. Czułem, jakby w mojej piersi otworzyła się wielka wyrwa.

Rzeczywiście brzmi jak prawdziwy flow.

A jeszcze trzy godziny wcześniej nie miałem nic! W głowie pustka, w komputerze nic – i nagle… powstał cały, czterominutowy utwór. To bardzo melancholijna kompozycja; ciągle zastanawiam się, skąd ona właściwie przyszła. Czy stąd [wskazuje na głowę], czy stąd […i na pierś], a może skądinąd? Nie jestem pewien i nie wiem, czy kiedykolwiek sam to rozwikłam, ale tak to właśnie czuję.

Kiedy nie wiesz, skąd coś płynie, to na pewno pochodzi z serca.

Zgadzam się. Uważam, że to wspaniała sprawa – mieć taki wentyl bezpieczeństwa, gdy wokół tyle się dzieje. Oczywiście nie każdy wybiera właśnie taki; jest w końcu tyle dróg i sposobów, ale ja jestem naprawdę dumny, że muzyka jest obecna w moim życiu.

Według mnie sztuka ogólnie jest niezwykle ważna i pomocna w radzeniu sobie z emocjami.

Absolutnie, zgadzam się z Tobą. To bardzo ważne.

Zatem… czy mówimy tu też o użyciu pewnych substancji, które mogą pomóc wywołać i utrzymać tak silny flow, jaki opisałeś?

Właściwie to nie. Ten stan pojawia się i znika; nie wydaje mi się, żebym miał wpływ na to, kiedy to następuje. Czasami pisanie idzie opornie, a innym razem wszystko szybko wskakuje na właściwe tory. Podchodzę do sztuki bardzo poważnie. Zazwyczaj nie komponuję pod wpływem żadnych używek.

Jeszcze jedno pytanie a propos Forsmán. Zawsze zaskakuje mnie, jak bardzo inaczej wyglądasz na scenie.

Já, często to słyszę [śmiech].

Teraz wyglądasz jak zwykły chłopak – przyjacielski i uroczy…

Dziękuję!

Ale na scenie zmieniasz się w demona. I nie chodzi tylko o corpsepaint czy brak okularów – musi kryć się za tym coś więcej. Dla mnie taka transformacja jest czymś normalnym – i fascynującym – ale siła twojej przemiany jest wręcz szokująca. Który więc – ten tutaj, czy ten na scenie – jest prawdziwym Viktorem?

O, to trudne pytanie. W sumie… miałem sporo czasu, by się nad tym zastanowić. Wiele osób mi to mówiło – zwłaszcza znajomi, którzy znają mnie prywatnie i nie słuchają metalu, a potem przychodzą na koncert i reagują w stylu: „co do ch**a?” [śmiech]. Rzecz w tym, że wyjście na scenę budzi we mnie cząstkę, która jest niezwykle żywa i zawsze we mnie tkwi. Myślę, że każdy nosi w sobie taką wersję siebie, kogoś, kto jest szalony… albo ma po prostu wiele do powiedzenia. Ja mam okazję dać temu upust podczas tych czterdziestu minut grania i… nie mam wtedy żadnych hamulców.

Ważne dla mnie jest, że każdy mój ruch na scenie, wszystko, co robię, wynika z konkretnego zamysłu – ale też wkładam w to naprawdę całe serce. Nieraz już doznawałem kontuzji na scenie; włącznie z takimi, że nikt nie mógłby powiedzieć: „o, zrobił to specjalnie”. Mam tu bliznę na twarzy – założyli mi 12 szwów, kiedy rozbiłem sobie czoło o statyw mikrofonu [śmiech].

Sam nie wiem… po prostu wyrzucam z siebie tę energię, a jednocześnie wydzieram się na trudne tematy, w tym z mojego życia osobistego – to naprawdę przypomina przeżycie religijne.

Bo dla mnie nie liczy się tylko muzyka. Muzyka jest oczywiście ważna, ale liczy się też rock and roll – to jest istota rzeczy: wyjście na scenę, utrata kontroli, totalne szaleństwo,. Nigdy tego nie planuję, to po prostu się dzieje, a muzyka mnie porywa. To jak wejście w trans. Brzmi to banalnie, ale… tak właśnie jest.

I cóż, to, co ludzie sobie o mnie myślą – że to dziwne, czy cokolwiek – mam to gdzieś. Ch*j mnie to nie obchodzi. Dla mnie to po prostu niezwykle ważny element. Nawet jeśli wiąże się z poświęceniem – mam 23 lata i właściwie niszczę sobie organizm. Ale niczego nie żałuję.

Dla mnie to bardzo artystyczne, kiedy twórca na scenie staje się całkiem innym człowiekiem, dlatego się temu nie dziwię. Czy w tym całym szale w ogóle zdajesz sobie sprawę z tego, co dzieje się pod sceną?

Nic nie widzę, kiedy jestem na scenie [śmiech]. Nie noszę na niej soczewek ani nic takiego, więc… Ale dla mnie istotne jest właśnie to, że nie widzę ludzi, nie widzę, kto mnie ogląda – to tworzy swego rodzaju barierę między mną a tym, co poza sceną. Nic nie widzę, więc liczę się tylko ja i muzyka. I to jest to, co uwielbiam. To, co uwielbiam.

Ja zaś bardzo lubię obserwować takie zespolenie artysty z jego muzyką. Z drugiej strony nic dziwnego, że w tym transie wpadasz na statyw, skoro nie masz soczewek. Czy rezygnujesz z nich celowo – po to, żeby zbudować tę barierę?

Występuję na scenie, nie widząc zbyt wiele, właściwie odkąd pamiętam, i na tym etapie stało się to już częścią całości. Nigdy nie planowałem tworzenia tej „bariery” między mną a publicznością. Jest po prostu mniej o jedną rzecz, o której się zwykle myśli podczas występu.

Viktor, jesteś wspaniałym rozmówcą – tak wspaniałym, że zostało nam już tylko 10 minut do koncertu Barnaveiki.

A nie chcemy tego przegapić.

Mam kilka pytań dotyczących festiwalu Andkristni. Jego 26. edycja odbędzie się w Reykjavíku w dniach 17-19 grudnia. Powiedz mi proszę, jaka była pierwotna idea tego festiwalu i w jaki sposób Worship Bookings przejęło jego organizację.

Wszystko zaczęło się od Addiego z Sólstafir i Siggiego z Forgarður Helvítis, a impulsem była tysięczna rocznica przyjęcia chrześcijaństwa na Islandii. Powstał wtedy wielki, zabierający miliony z pieniędzy podatników projekt zorganizowania Kristnihátið [Festiwalu Chrześcijańskiego] w Þingvellir. Okazał się on jednak kompletną klapą. Rząd sfinansował to z pieniędzy obywateli, a nikomu się to nie podobało. Dlatego ci dwaj postanowili zorganizować Andkristnihátið [Festiwal Antychrześcijański]. Od początku miało to więc wymiar polityczny, w duchu: „nie oddamy wam naszych pieprzonych podatków, pieprzcie się, to wszystko bzdury”.

Czy już wtedy planowali termin grudniowy?

Tak, w okresie przesilenia zimowego. Zawsze odbywa się to w najkrótsze dni roku, to część rytuału. Organizowali to przez kilka lat, potem pałeczkę przejęli inni, a następnie chłopaki z Misþyrming – jako Vánagandr. Gdy zrezygnowali po 2022 roku, przekazali pochodnię mnie i Haukurowi. Mieliśmy trzy miesiące na przygotowanie festu, wtedy odbywał się w klubie Gaukurinn. Dwa wieczory, dziewięć zespołów. Potem odezwała się do nas Francesca. Najpierw pracowała dla „Reykjavík Grapevine” i robiła z nami wywiady o Andkristni, a teraz wyraziła chęć pomocy – więc się zgodziliśmy. Nasza współpraca układała się świetnie. Gdy we trójkę zajęliśmy się wydarzeniem, a Francesca dołączyła do Worship, przenieśliśmy imprezę do Iðnó. A teraz stwierdziliśmy: „wejdźmy na wyższy poziom”. No i Andkristni jest dziś większe niż kiedykolwiek wcześniej.

Zawsze to była tylko jedna czy może dwie noce i występowały głównie lokalne zespoły, a teraz zapraszamy więcej wykonawców z zagranicy i grupy niekoniecznie grające black metal – takie, w które wierzymy. Na przykład Sót, który zagra w tym roku; oni robią stoner/sludge. To młodzi ludzie, tworzą świetną muzykę i chcemy, żeby wystąpili na naszym festiwalu, a jednocześnie pozostajemy wierni temu, o co w tym wszystkim tak naprawdę chodzi. Dla nas ważne jest, że jeśli idziesz na festiwal blackmetalowy – a Andkristni jest znany jako festiwal blackmetalowy – dobrze jest mieć w składzie kilka zespołów spoza tego gatunku. Chodzi o to, żeby dać ludziom chwilę oddechu, ale też o to, że takie kapele robią wtedy znacznie większe wrażenie – uważamy to za bardzo istotną kwestię.

Ciekawy jest też termin tuż przed Bożym Narodzeniem.

Zgadza się!

Ilu gości z zagranicy przyjechało w zeszłym roku? Mówiło się o rekordowej frekwencji.

Tak, padł rekord w liczbie turystów, osób z zagranicy, zwłaszcza w związku z koncertem Forteresse. Mieliśmy sporo szczęścia: byliśmy jednym z pierwszych festiwali, które ogłosiły ich występ – chyba drugim po brytyjskim Fortress Festival, który jako pierwszy zapowiedział ich powrót na scenę. Podobnie wygląda sytuacja w tym roku z Agalloch, o ile dobrze pamiętam. Wygląda na to, że będzie to ich jedyny koncert w Europie w tym roku. Grają głównie w Stanach – w końcu stamtąd pochodzą. Pewnie dzięki temu ponownie będziemy mieli wiele gości z zagranicy. Kiedy zobaczyłem ogłoszenie o występie Agalloch, pomyślałem: „Dobra, jedziemy z tym”.

Poza zajebistym lineupem – jak zachęciłbyś ludzi do przyjazdu na Andkristni?

Andkristni nie przypomina większych islandzkich festiwali, takich jak Eistnaflug czy Sátan… To tak naprawdę najlepszy sposób, by poczuć autentyczny lokalny klimat w samym sercu Reykjavíku, bez dystansu typowego dla wielkich imprez, gdzie nie sposób zbliżyć się do artystów. Wszyscy bywaliśmy na festiwalach, gdzie zespoły dają zajebisty koncert, a potem znikają i tyle ich widziałaś – tutaj wszyscy spędzamy czas razem.

To po prostu znów – nasza zunifikowana scena; zapraszamy kilku headlinerów, przyjeżdżają ludzie z zagranicy, obserwują, jak to robią Islandczycy, i doceniają undergroundową atmosferę. Weźmy choćby Misþyrming: dają piekielnie dobry występ, jak w zeszłym roku, a potem wszyscy po prostu siedzimy przy barze i rozmawiamy; nikogo się nie izoluje, nikt nie mówi „nie, nie mogę teraz rozmawiać” czy coś w tym stylu. Ze wszystkimi zespołami – nawet tymi zagranicznymi – po prostu spędzaliśmy czas; atmosfera jest kameralna i zżyta. W sumie jak spotkanie z kumplami. Tak się też oczywiście często czuję na festiwalach za granicą – kiedy mam poczucie, że to moje miejsce. Sposób funkcjonowania islandzkiej sceny i to, jacy my jesteśmy dla siebie nawzajem, jest dość wyjątkowy. Patrząc na to w ten sposób, Andkristni to najlepszy sposób, by tego doświadczyć.

Tak, dla mnie też ważna jest ta swojska, przemiła atmosfera. Wygląda na to, że jest to typowe dla islandzkich festiwali metalowych, bo czuję to również na Sátanie czy na pierwszym Hellfoss. Jednak w grudniowym Reykjavíku nabiera to jeszcze dodatkowego wymiaru – ale o tym może innym razem. Czy chciałbyś coś jeszcze dodać albo powiedzieć więcej o Forsmán lub Andkristni na koniec naszej rozmowy?

Já. Nasz pierwszy pełniak ukaże się 26 czerwca [rozmowa odbyła się pół miesiąca przed premierą] nakładem Vesperian Records, a koncert premierowy odbędzie się 17 lipca w Iðnó – tym samym miejscu, w którym robimy Andkristni. To piątkowy wieczór – serdecznie wszystkich zapraszamy.

Bardzo dziękuję za Twój czas, to była świetna rozmowa.

Bardzo dziękuję! Zatem teraz chodźmy na koncert.

Artykuł FORSMÁN: „Niedoskonałość to w muzyce prawdziwe człowieczeństwo” pochodzi z serwisu KVLT.

Aleksandra: Cześć, Peter, God Kväll. Jak samopoczucie? 

Peter Tägtgren: Cześć, dobry wieczór. Całkiem w porządku, dzięki!

A: Niebawem wyruszacie w drogę. Pewnie macie już wszystko dopięte na ostatni guzik przed „Mass Hallucination Tour 2026”?

P.T.: Przerabiamy aktualnie z zespołem różne wersje setlisty, która pojawi się na koncertach. Sprawdzamy wszystko i ustalamy między sobą. W ciągu ostatniego miesiąca pracowałem nad produkcją sceniczną. Myślę, że wszystko pójdzie bardzo dobrze! Planujemy zwieźć wszystko do Niemiec, żeby zrobić próbę generalną. Nasza trasa startuje w Berlinie na początku kwietnia. Mamy nadzieję, że cały sprzęt zadziała poprawnie i wszystko wypali. Jeśli chociaż jedna rzecz się wysypie, to zrujnuje nam całą zabawę.

A: Jak to możliwe, że cztery zespoły są w stanie zagrać 27 koncertów w 16 krajach w ciągu jednego miesiąca? Gracie dzień po dniu, nie oszczędzacie się. Jak znajdujesz na to wszystko siły? Choć z drugiej strony, doskonale wiem, że masz doświadczenie w tym środowisku. Czy to nie czasami ten słynny skandynawski styl życia?

P.T.: W zasadzie nie mam pojęcia. Jedyne co wiem, to, że zajmuję się muzyką na pełen etat. To już jest dla mnie pewien styl życia. I w zasadzie tyle (śmiech).

A: Z mapy wynika, że będziecie się chyba poruszać z prędkością światła! Ja to mam dość podróży, jak pojadę do roboty.

P.T.: Teraz jest o wiele łatwiej. Mamy autobusy z łóżkami i inne udogodnienia. Wiesz, idziesz spać i budzisz się w kompletnie innym miejscu.

A: Rozumiem, że macie już zarys setlisty, która pojawi się na koncertach. Czy możemy spodziewać się niespodzianek?

P.T.: Przygotowaliśmy parę rzeczy. Przejrzeliśmy nasz materiał i zdecydowaliśmy, że znajdą się na liście zarówno nasze najbardziej znane kawałki, jak i parę takich, które nigdy nie były wykonywane na żywo. Spróbujemy je dla Was zagrać i zobaczymy, jak to nam wyjdzie. Niestety, nic z nowego materiału się nie pojawi, ponieważ nie mamy nic gotowego. Ale myślę, że te nigdy wcześniej nieodgrywane na żywo kawałki będą najbardziej interesujące.

A: Ostatni Wasz studyjny album „Worship” pojawił się pięć lat temu. Oczywiście ukazały się od tego czasu również re-masteringi. Jaka jest szansa na usłyszenie nowego materiału w niedalekiej przyszłości? Czy pracujecie nad czymś świeżym?   

P.T.: Mam napisanych trochę nowych riffów, które kolekcjonuję w jednym miejscu. Wiesz, jest jeszcze wiele do napisania. Trochę czasu minie, zanim do tego przysiądziemy. Uwierz mi, musimy napisać jeszcze wiele rzeczy, naprawdę wiele! No i trzeba też spróbować być w tym wszystkim wybrednym. Wiesz, to też jest swoisty proces, który odbywa się pomiędzy nami w zespole. To nie jest tak, że siedzimy po sześć czy siedem lat, myśląc, co powinniśmy napisać, czy wręcz pisząc te utwory na bieżąco. To po prostu jeden z tych momentów, które potrzebujesz do tworzenia. Raz budzisz się z inspiracją i pomysłem, a następnego dnia wręcz potrzebujesz sobie zrobić przerwę w tym wszystkim, żeby znów poczuć głód tworzenia.

A: Nie ma sprawy, jestem cierpliwa, poczekam na nowy materiał. Wspomniałeś, że trzeba być w tym wszystkim wybrednym. Jak to się odnosi do Twojej całej pracy? Jak wygląda Twój proces twórczy?

P.T.: Wszystko zaczyna się tu – w głowie. Ja po prostu piszę muzykę w mojej głowie. Potem dopiero sięgam po gitarę i wyciągam wszystko na wierzch. Często bawię się, rozbudowując pomysł przy użyciu innych instrumentów. Czasami zdarza się, że pomysł, który znajdował się w mojej głowie, poza nią nie brzmi zbyt dobrze (śmiech), więc go wyrzucam. Wiesz, 99% wszystkiego, co napiszę, pochodzi z mojej głowy. Wszystko zależy od tego, jak przełożę pomysł z mojego mózgu do komputera. Czyli zapisuję to tak, jak starałem się zapamiętać. Jeśli mam pustkę w głowie, nie mogę po prostu wziąć gitary i zacząć szukać odpowiednich riffów. Potrzebuję najpierw ułożyć je sobie w głowie, żeby móc dalej nad nimi pracować.

A.: Jesteś prawdziwym przykładem „Człowieka Renesansu”, pokusiłabym się nawet o stwierdzenie „Ojciec Chrzestny szwedzkiego metalu”. Jesteś multiinstrumentalistą, sam nagrałeś pierwsze płyty Pain. Znalazłam informację, że zacząłeś grać na perkusji, mając 9 lat (!).

P.T: Nie było wtedy tak dużo ludzi dookoła. Wcześniej sam więc zacząłem coś tworzyć na gitarze akustycznej. Kiedy siadałem za perkusją, było mi ciężko wytłumaczyć gitarzyście, co ma grać, więc trzymałem obok siebie tę gitarę, żeby móc to jemu na niej zagrać. Oczywiście potem wracałem do perkusji. Trwało to jakiś czas, aż w końcu stwierdziłem, pieprzyć to, nie będę grał na bębnach! Weźmy perkusistę, a ja będę grał na gitarze. Było mi wtedy łatwiej współpracować z ludźmi. Zacząłem pisać wtedy za dużo gówna, które musiałem próbować tłumaczyć kolegom z zespołu. Chwyciłem za gitarę, żeby ułatwić sprawę.

A: Co Cię właściwie pchnęło w stronę metalu?

P.T.: Byłem strasznym gnojkiem za dzieciaka. Potrzebowałem solidnej muzy. To było dla mnie niczym terapia. Ta muzyka pozwalała mi poczuć się dobrze.  

A: Wracając do Hypocrisy i tego, jak zespół zmieniał swój liryczny kierunek, zaczynając od blasfemii, masowej zagłady, przez teorie spiskowe i Illuminati, a kończąc na kosmitach. Zawsze chciałam Cię o to zapytać. Dlaczego kosmici? Nie jest zbyt częsta inspiracja zespołów metalowych.

P.T: W latach 90. niewiele osób podejmowało się tego tematu. Byłem fanem science-fiction na długo przed tym, zanim zacząłem zajmować się muzyką. Ciężko jest mi to wytłumaczyć. Na początku pisałem coś o różnych wymiarach. Potem dużo o tajnych rządowych eksperymentach (black psy-ops). Czytanie wielu rzeczy na ten temat było bardzo interesujące: coś mogło być takie lub zupełnie inne. Potem zacząłem dochodzić do własnych wniosków i pisać własne teksty inspirowane tymi historiami.

A: Dowodzisz w dwóch aktywnych zespołach: Hypocrisy i Pain. Który z nich jest Ci bliższy? W którym bandzie pokazujesz swoją prawdziwą twarz?

P.T:  Powiem tak, weź te dwa zespoły i złącz je razem, wtedy otrzymasz prawdziwego mnie (śmiech).  Wiesz, to jest mieszanka – trochę tego i trochę tamtego. Hypocrisy powstało z naszych prób  eksperymentowania ze sobą. W latach 90. spinaliśmy tyłki, żeby wypracować swoje własne brzmienie, utwory czy styl. Z Pain to zupełnie inna historia. To ciągłe poszukiwanie nowych wrażeń.

A: Osobiście uwielbiam, kiedy artysta powołuje na świat nowy projekt, zupełnie różniący się od tego, w którym aktualnie gra. Wtedy mam wrażenie, że taki człowiek odkrywa siebie na nowo, oddycha świeżym powietrzem.

P.T. Nie chciałem zmieniać Hypocrisy, więc musiałem wymyślić coś nowego i to właśnie był Pain. Chciałem spróbować czegoś świeżego. Dużo zespołów od lat 90. zmieniało swój styl, bo chciało stworzyć coś nowego. I wiesz co?  90% z tego materiału była do dupy. Dlatego nigdy nie chciałem zmieniać Hypocrisy. Nikt w naszym zespole nie chciał. Myślę, że już mamy wypracowane własne, charakterystyczne brzmienie i solidną, bardzo stabilną pozycję, a to są rzeczy, które powinno się w zespole celebrować. Teraz chcemy się skupić na tworzeniu bardziej ekscytujących kawałków.  

A: Jak Twoim zdaniem będzie wyglądać przyszłość metalu? Czy myślisz, że AI jest w stanie zawładnąć przemysłem muzycznym?

P.T.: Wiesz co, nie mam pojęcia, jak AI wpłynie na to wszystko. Dla mnie, jako twórcy, ważne jest żeby przede wszystkim pisać dla siebie. Wszystko, co tworzę, robię dla siebie i wtedy mam pogląd, czy faktycznie jest to dobre. Nie zajmuję się pisaniem muzyki, żeby robić karierę. Dla mnie jest to swoisty rodzaj terapii. Może ci wszyscy ludzie, którzy używają AI, są wkurzeni na własną karierę i próbują jakoś to wszystko przyspieszyć? Nie wiem, nie pytaj mnie, bo ja nie orientuję się w tych wszystkich rzeczach związanych z AI.

A: A co z trendami w muzyce metalowej?   

P.T.: Nie jestem dobry w śledzeniu nowej muzyki, która wychodzi każdego dnia. Jeśli mam być szczery utkwiłem w mojej własnej bańce. Jest na pewno parę świetnych zespołów. Nie muszę się martwić, że metal umrze śmiercią naturalną. Oczywiście mamy teraz trzecią generację death metalu, więc nie spodziewajmy się, że będzie brzmiał tak samo jak w 1989 roku. Dzieciaki mają teraz więcej inspiracji, niż my w latach 80., kiedy tworzyliśmy kawałki. Wszystko zależy od tego, co się słyszało. Albo ci to pomogło, albo cię zabiło. Teraz kiedy tworzysz ekstremalną muzykę, więcej rzeczy wpływa na twoją twórczość. Musisz też znaleźć swoich odbiorców i wypełnić muzyczną niszę, jeśli grasz w nowym zespole.

Kiedyś nie mieliśmy za bardzo w czym wybierać: Iron Maiden i Motörhead byli topowymi zespołami. Oczywiście potem Metallica i Slayer przełamały to brutalniejszym stylem. Tak to wszystko się zaczęło. Później dołączył do tego Venom i wniósł trochę punkowego hałasu. Wszystko się rozwija i zmienia z dnia na dzień. Teraz kiedy, dorastasz, masz te wszystkie katalogi 35-40 lat historii ciężkich brzmień, więc twoje inspiracje będą totalnie inne od tych, które my mieliśmy.  

A: Wśród zespołów, które będą z Wami w trasie, jest między innymi Abbath. Jest to Twój kumpel, współpracowaliście nie raz. Od jakiegoś czasu uczę się szwedzkiego i często gdzieś pojawiają mi się informacje w stylu „Norwegia nie lubi Szwecji, Szwecja nie lubi Danii” itp. Jak to bywa w życiu codziennym?  

P.T.: Neh, gówno prawda (śmiech). Wszyscy kochamy się nawzajem. Jest to pewien rodzaj rywalizacji, które państwo skandynawskie jest najbardziej cool. To i tak bez znaczenia. Kocham tych gości z Norwegii, oni kochają mnie. Wiesz, jak to jest, wszyscy muzycy z tych krajów i tak mają to głęboko w dupie. Myślę, że jest to po prostu głupie powiedzenie, mit często powielany.

A: W Polsce za to mówimy, że nienawidzimy wszystkiego i wszystkich (śmiech). Z tego, co pamiętam, wrócisz do nas jeszcze dwukrotnie w tym roku z zespołem Pain. Będziesz gościł na Mystic Festival w Gdańsku i jako support przed Eluveitie w Warszawie. Skoro już jestem przy festiwalu, nie wiem, czy słyszałeś, ale grupa fanatyków religijnych chce odwołać po raz kolejny Mystic Festival.

P.T.: Czy znowu chodzi o Behemotha?

A: Tak, Behemoth przyciąga takich ludzi. Dla Mystic Festival to już pewnego rodzaju tradycja. Co myślisz o tego typu akcjach?

P.T.: Niektórzy ludzie mają nasrane we łbach. Cóż mogę więcej dodać? Musicie walczyć o swoje.

A: Jasne! Weźmiemy to pod uwagę. Dziękuję Ci bardzo za cierpliwość i poświęcony czas! Była to absolutna przyjemność móc rozmawiać z Tobą! Do zobaczenia na trasie! Hejdå! Vi ses snart (do zobaczenia wkrótce).

P.T.:  Dzięki wielkie i do zobaczenia!

Artykuł PETER TÄGTGREN (Hypocrisy, Pain): „Musicie walczyć o swoje”. pochodzi z serwisu KVLT.

Cześć Peter! Powiedz mi proszę jak i kiedy pojawiła się pierwsza iskra – opowiedz o genezie Doomas: kto był pomysłodawcą i jaki moment uznaliście za „początek” zespołu?

Cześć, Piotrze, dziękuję za możliwość wypowiedzenia się dla kultowego webzinu KVLT – jesteście znani również u nas, na Słowacji.

Doomas w tym roku obchodzi 20-lecie, a ja jestem jego członkiem-założycielem. Muzyką metalową zacząłem interesować się w wieku około 13 lat, kiedy usłyszałem nagrania Slayera – Reign in Blood, i Metalliki – Master of Puppets. Od razu sam też chciałem mieć, jak każdy młody chłopak, swój zespół. Przeszedłem przez wiele kapel, aż w końcu w 2006 roku założyłem Doomas.

Musiałeś więc przejść długą drogę, bowiem stylistycznie Doomas nie leży zbyt blisko Slayera i Metalliki.

Miałem wtedy 13-14 lat i konkretnej wizji swojej kapeli absolutnie jeszcze nie miałem – to przyszło dopiero później.

Jakie były pierwsze trzy wydarzenia, które w twojej ocenie najbardziej ukształtowały zespół w jego początkach?

Ponieważ miałem 10 lat przerwy, w trakcie której zajmowałem się rodziną i biznesem, za te trzy wydarzenia, czy raczej okoliczności, uznałbym głód koncertowania, całą moją wcześniejszą twórczość, którą chciałem przełożyć na muzykę i pokazać fanom, oraz możliwość grania tego, co chcę.

Który z wczesnych koncertów wspominasz do dziś i dlaczego — był tam jakiś epizod, który zmienił wasze podejście do grania?

Byłby to chyba mój pierwszy festiwal Gothoom. Miałem za sobą sporo koncertów jeszcze z poprzednich zespołów i chciałem, żeby wszystko było idealnie, a oczywiście wszystko się popsuło. Stało się to dla mnie impulsem, aby wszystko robić inaczej i bardziej profesjonalnie.

Jeśli mowa o Twoim własnym festiwalu, i to jeszcze jego pierwszej edycji, to tylko można się domyślać, że miałeś sporo na głowie. Powiedziałbym więc, że jesteś trochę usprawiedliwiony. A teraz – chyba każda kolejna edycja festiwalu wiąże się z jakimiś nowymi sprawami do ogarnięcia, prawda? Chyba, że się mylę, i mając 15 edycji za sobą, śpisz już o wiele spokojniej niż 13 lat temu?

To zawsze ogromny stres i wciąż jestem tak samo zdenerwowany, jak za pierwszym razem. Teraz jest jeszcze gorzej, bo grają większe i droższe zespoły, które stawiają większe wymagania scenie, sprzętowi i zapleczu. Ale i tak zawsze dobrze się bawię.

Opowiedz proszę o pierwszych nagraniach i procesie tworzenia materiału – jakie były Wasze największe trudności techniczne i organizacyjne?

Wtedy to były głównie długotrwałe próby w zespole, a potem szybkie nagrania, żeby zaoszczędzić trochę pieniędzy. Tworzyło się na próbach, a później szło się do studia.

Dziś wszystko jest inaczej. Ponieważ naprawdę dużo koncertujemy, a technika poszła do przodu , to prób jest mniej i każdy tworzy muzykę w domu na komputerze . Dzięki temu tworzenie się uprościło i przyspieszyło, ale czasami brakuje mi tego procesu kreacji, tych kłótni, a potem prób, na których odkrywaliśmy, jak to, kurwa, dobrze brzmi.

No właśnie! Ten nowoczesny sposób tworzenia może chyba nawet nieźle utrudniać proces twórczy, kiedy każdy podsyła pomysły w formie pliku audio i potem trzeba z tych pomysłów coś sensownego skleić. Próby na żywo i synergia panująca między muzykami to bardzo istotna sprawa.

W ten sposób nagraliśmy pierwsze albumy, ale wszyscy są teraz bardzo zajęci, gramy też całkiem sporo koncertów i nie mamy już tyle czasu, co kiedyś, więc ta technologia nam pomaga. Jednak nigdy nie wydajemy czegoś, co jest dla nas złe albo co do czego nie mamy pewności.

Czy był ktoś, kogo mógłbyś nazwać mentorem albo kluczowym sprzymierzeńcem dla Doomas? Ktoś, kto w pozytywny sposób wpłynął na faktyczny rozwój zespołu?

Za Doomas stoi troje ludzi i to my stanowimy trzon całego zespołu już od 18 lat. Ja (Peter), jestem odpowiedzialny za marketing, tworzenie muzyki i promocję zespołu. Kalmi jest gitarzystą, programistą i głównym twórcą utworów. Erik, perkusista, jest maszyną i wizualnym magiem całego zespołu.

Ale w kwestii mentorów, zawsze z podziwem patrzyliśmy na wielkie nazwiska słowackiej sceny metalowej, czy to był Pegas (perkusista legendarnych Krabathor/Hypnos), czy też Roland Grapow z Masterplan, albo Bruno (Krabathor/Hypnos). Jest wiele takich osobistości i cieszę się, że możemy nazywać ich przyjaciółmi.

Czy w takim razie to Erik, jako ten wizualny mag, jest pomysłodawcą masek, których całkiem niedawno zaczęliście używać?

Ja to zasugerowałem, a impuls przyszedł za sprawą EP-ki „Portal„, na której postanowiliśmy pójść mistyczną ścieżką Lovecrafta. Cienie i maski wydawały się dobrym pomysłem, który pozwoliłby nam wyróżnić się na tle innych zespołów i dałby nam swobodę skupienia się wyłącznie na muzyce i atmosferze, którą ona wywołuje.

W którym momencie poczuliście i mogliście powiedzieć z ręką na sercu „brzmimy jak   my”? Bo jak wiadomo, każdy zaczyna robić muzykę pod wpływem inspiracji, zespołów które uwielbia, często popadając w zbyt mocne kopiowanie „swojego ukochanego” zespołu.

Moim wzorem był zawsze Bolt Thrower. To mój ulubiony zespół. Każdy z nas wzoruje się na kimś innym. Dziś trudno brzmieć oryginalnie, ale przynajmniej próbujemy, choć wpływy zawsze będą obecne.

Myślę, że ostatni album „R’lyeh” jest naszą najlepszą płytą. Cieszymy się, że brzmi oryginalnie i od razu słychać, że to my.

Okej, jest to Wasz najlepszy album, ale każdy muzyk idąc drogą muzycznego rozwoju chce przeskoczyć założoną wcześniej poprzeczkę. Jakie rzeczy chcielibyście rozwinąć, żeby zrobić coś jeszcze bardziej przełomowego w historii zespołu czy nawet gatunku?

Zrobilibyśmy album jeszcze mroczniejszy i bardziej nastrojowy, może dodalibyśmy kilka ambientowych utworów, inne podejście do wokalu, coś na wzór pierwszej części naszego utworu „Ia Kingu”, a może dodalibyśmy trochę tempa. Zobaczymy, dokąd nas to zaprowadzi. W tym tkwi piękno muzyki – zawsze jest przestrzeń, by się ruszyć i stworzyć nowy, fantastyczny świat. W każdym razie chcę iść dalej i znowu zrobić coś innego, lepszego.

Powiedz zatem kilka słów o każdym z Waszych wydawnictw. Z perspektywy czasu na pewno patrzysz na nie nieco inaczej niż kiedy wychodziły na światło dzienne.

Wiesz co, nie zmieniłbym nic. Nigdy nie zmieniłbym tego, co raz nagraliśmy i wydaliśmy, ponieważ zostało to stworzone w określonej epoce, w określonym czasie, w którym się znajdowaliśmy. Na pewno, gdybyśmy nagrywali to teraz, brzmiałoby inaczej. Ale jestem bardzo zadowolony z tego, co i jak było zrobione wtedy, i cieszę się, że udało nam się stworzyć tak wspaniałe albumy.

A jak pandemia (jeśli ją odczuliście) wpłynęła na życie zespołu – na pisanie muzyki, nagrywanie, relacje między członkami?

Pandemia przyspieszyła cały proces nagrywania, ponieważ mieliśmy tyle czasu, ile potrzebowaliśmy. Mamy własne studio nagraniowe, więc dopracowywaliśmy wszystko do „naszej” perfekcji. Nasze relacje są przyjacielskie; znamy się bardzo długo, więc wystarczy, że do siebie zadzwonimy i wiemy, o co chodzi (śmiech).

Ale ogólnie zdarzają się Wam jakieś okresy zwątpienia czy stagnacji? Jeśli tak, jak sobie z nimi radzicie?

U nas jest tak, że kiedy czujemy potrzebę spotkania się, to się spotykamy i tworzymy. Innym razem możemy do siebie nie dzwonić nawet przez miesiąc. Stagnacji jako takiej nie ma, może pojawiło się jakieś poczucie wypalenia, ale koncerty zawsze to naprawiają, a zwłaszcza spotkanie z fanami zawsze leczy wszelkie wątpliwości. Kochamy koncertowanie i jest to nasz główny cel.

Co do spotkań i rozmów – zapewne w całym okresie działalności przeprowadzono z Tobą sporo wywiadów. Czy pamiętasz, żeby ktoś zadał Ci wyjątkowo głupie lub niewłaściwe pytanie?

Tak, w jednym webzinie na Słowacji jeden z redaktorów nazwał nas kopistami Behemoth. Nie chodziło jednak o muzykę, ale o wizerunek – twierdził, że fotografujemy się w trójkę, choć występujemy w czwórkę (śmiech). Gdyby wiedział, że w zespole jest nas w sumie sześciu, pewnie by takiego pytania nie zadał.

Sześciu?

Nasz główny gitarzysta jest dość zajęty swoją pracą programisty, dlatego na koncerty zaprosiliśmy przyjaciół z innych zespołów, którzy tworzą sekcję muzyków koncertowych Doomas. Zawsze towarzyszy nam dwóch innych gitarzystów, którzy rotują i łączą się w zależności od dostępności. Czasem nawet nie wiem, którzy dwaj akurat wsiądą nam do samochodu! (śmiech) Ale zawsze muszą być perfekcyjnie przygotowani i bardzo profesjonalni. Dwóch gitarzystów – Wigo i Bestial – jest z zespołu The Crypt, a Wonder gra w Misanphormic.

Pogadajmy o kwestiach wydawniczych. Czy brak kontraktu z dużym wydawcą to świadomy wybór, efekt okoliczności, czy raczej stan rzeczy, który chcielibyście zmienić? Od początku płyty ukazują się pod szyldem własnym zespołu.

Na początku próbowaliśmy kogoś znaleźć, ale odezwały się wydawnictwa tej samej wielkości, co nasze własne. Zdecydowaliśmy się więc wydawać to sami, w naszej własnej wytwórni pod szyldem Gothoom productions, s.r.o..

Nie mamy wygórowanych wymagań, zespołów takich jak nasz są miliony. Okej, gdyby odezwała się duża wytwórnia, wiemy dokładnie, co możemy zaoferować w kwestii muzyki, ponieważ ciągle ciężko pracujemy. Ale myślę, że dziś to już nie ma wielkiego znaczenia, ponieważ muzyka jest dostępna, legalnie lub nie, na Spotify czy YouTube, a płyta CD jest już raczej tylko dodatkiem do koszulki i nie ma dla ludzi takiej wartości jak kiedyś. Prawdopodobnie zastanawialibyśmy się, czy w ogóle w coś takiego wchodzić.

Czy możesz śmiało stwierdzić, że z perspektywy czasu sprzedaż fizycznych płyt została mocno zredukowana?

Oczywiście, że tak, i nie jesteśmy jedynymi, którzy to mówią. W każdym razie ludzie mają wiele możliwości słuchania muzyki za darmo, choć z drugiej strony dla części słuchaczy płyty CD i winyle zawsze będą miały wartość.

Czy social media i streaming zmieniły Wasze podejście do promocji?

Dziś zespół prawdopodobnie nie może obyć się bez mediów społecznościowych. Robimy różne konkursy, promocje naszego merchu. Dziś mamy 10 000 obserwujących na FB i około 3 500 na Instagramie. Dla kogoś może to nie być dużo, ale my jesteśmy zadowoleni, ponieważ naszym celem jest przede wszystkim granie i niesienie mrocznego Cthulhu wszędzie tam, gdzie jest nami zainteresowanie.

Brakuje Wam dużej trasy po Europie albo USA. Co jest główną barierą?

Tak naprawdę jesteśmy chyba jednym z najczęściej koncertujących poza Słowacją wśród słowackich zespołów. Gramy w całej Europie. W tym roku graliśmy na Islandii, w Turcji, Francji, Austrii, Polsce, Włoszech. Mamy około 30–40 koncertów rocznie, co jest dość dużą liczbą jak na zespół, który się z tego nie utrzymuje i robi to tylko jako hobby.

Marzymy o dużej trasie koncertowej, ale nie wiem, czy bylibyśmy w stanie ją zagrać (śmiech). Praca, rodzina, rachunki prawdopodobnie powstrzymują nas przed spróbowaniem sił za oceanem. Ponieważ jednak muzyka sprawia nam już tylko przyjemność, a nasze marzenia o byciu wielkim zespołem się rozwiały, pozostała nam tylko czysta radość z muzyki.

Macie na koncie trzy albumy i EPkę wydane na CD, i żadnego wydania na winylu? Czy to kwestia kosztów, popytu, czy może plan na przyszłość?

Bardzo chętnie byśmy to wydali, ale jest to kosztowna sprawa. Nasz ostatni album ze względu na długość musiałby ukazać się jako podwójny winyl, a to jest droga sprawa – kosztuje to mniej więcej 4 500 €.

Jak już wspomniałem, skoro się z tego nie utrzymujemy, zrobimy to, gdy nadejdzie odpowiedni moment. Być może z okazji 20-lecia, to mogłaby być idealna okazja.

A gdyby zrobić kampanię crowdfundingową albo zwyczajny pre-order na Bandcampie i w przypadku osiągnięcia celu, zabrać się za winyl?

Moim zdaniem takie akcje to dosłownie zabieranie pieniędzy fanom. Jestem temu przeciwny, ale są grupy i ludzie, którzy na tym zarabiają, i zawsze znajdą się tacy, którzy się dorzucą. Czasy są inne, zbiera się pieniądze na chore dzieci, można też zbierać na produkcję płyt. To wina systemu, ale nic z tym nie zrobię. Niech każdy robi to, co mu każe sumienie.

Czy na 20-lecie działalności planujecie coś jeszcze?

Chętnie wydalibyśmy małą EP-kę z trzema nowymi utworami, być może również na winylu – to jedna z opcji. Jeśli chodzi o albumy, na pewno zrobimy kolekcjonerski box z wszystkimi wydaniami.

Jak oceniasz Waszą relację z polską publicznością?

Polskę kochamy, ponieważ mamy tu bardzo wielu przyjaciół, zarówno w innych zespołach, jak i wśród fanów. Wasza mentalność jest bardzo podobna do naszej, tak samo jak język. Koncerty są zawsze niesamowite, a ludzie zawsze wykupują nam cały merch.

Ale jest to także zasługa zainteresowania ze strony promotorów, czy to Bangarang, Metal Mine, Uwolnić Muzykę, czy też w przypadku solowych koncertów z polskimi zespołami. Zawsze jest to świetna zabawa i zawsze jest to u Was bardzo profesjonalnie przygotowane.

Czy macie jakieś wyjątkowe wspomnienia z naszego kraju?

Polacy to wspaniali fani, kochają kulturę metalową i każdy koncert tutaj jest dla nas wielkim przeżyciem. Zawsze staramy się zwiedzić miejsce, w którym gramy, jeśli mamy czas, a wy jesteście bardzo nowoczesnym, szybko rozwijającym się krajem; my chyba we wszystkim pozostajemy za wami w tyle.

Peter, jesteś liderem i wokalistą. Skąd czerpiesz inspiracje do warstwy tekstowej Waszych płyt? Czy zmieniało się to w trakcie Waszej działalności?

Ja jestem głównie marketingowcem i osobą odpowiedzialną za wizerunek całego Doomas i może jestem najbardziej widoczny, ale bez moich ludzi – Kalmiego i Erika – nie byłoby Doomas w ogóle. Kalmi jest twórcą większości muzyki na ostatnim albumie i wszystkich tekstów, więc to byłoby raczej pytanie do niego.

Ale jak mówiłem niedawno w innym wywiadzie, nigdy nie mieszamy na przykład polityki w teksty i muzykę, a główną inspiracją jest dla nas twórczość H. P. Lovecrafta.

Jak wygląda scena metalowa na Słowacji?

Scena metalowa na Słowacji jest mniej więcej taka jak wszędzie. U nas bardziej preferowany jest death metal i bardziej rozrywkowy typ metalu, w którym śpiewa się po słowacku i przeważnie się tam przeklina (śmiech). Ale są tu też zespoły, które nie zginęłyby nigdzie na świecie i grają fantastyczną muzykę.

Jest tu trudniej pozyskać fana, ponieważ są bardzo wybredni, ale kiedy ich już masz, są ci wierni aż po grób.

Gdzie widzisz albo chciałbyś widzieć Doomas za 5-6 lat?

Mam już 50 lat, nie wiem, gdzie widzę choćby siebie za 5–6 lat. Wszystko zależy od zdrowia mojego, mojej rodziny i, oczywiście, moich kolegów z zespołu. Ale mam nadzieję, że będziemy przynajmniej tam, gdzie dziś – że będziemy robić to, co kochamy najbardziej, czyli koncertować i tworzyć nową muzykę. Mam nadzieję, że w Europie zapanuje pokój, żebyśmy nie musieli iść walczyć.

Nasze marzenia są skromne, nie mamy już wielkich ambicji podboju świata. Wystarczy nam Europa.

Co byś powiedział młodszemu sobie z czasów zakładania zespołu – coś, czego wtedy nie wiedziałeś, a co dziś wydaje się kluczowe?

Powiedziałbym mu, żeby cieszył się każdą chwilą życia, każdego koncertu i wymieniał energię z fanami. Jedyną ważną rzeczą nie są pieniądze, ale doświadczenia – wspomnienia – bo to jest jedyna rzecz, której nikt ci nie zabierze i zawsze możesz do tego wrócić, nawet w najtrudniejszych chwilach, i przeżywać to na nowo.

Czy przez te 20 lat prowadzenia Doomas, teraz na koniec dnia czujesz wewnętrzne zadowolenie i myślisz „warto było”, czy bardziej niedosyt i „co zrobiłem nie tak”?

Ja zawsze robię wszystko na sto procent. Wiele rzeczy mogłem zrobić inaczej, ale człowiek uczy się na błędach i niczego nie żałuję.

Cieszę się na to, co czeka mnie jutro. Chcę mieć dalej pozytywne spojrzenie i wierzę, że uda się nagrać kolejny album, który będzie lepszy od poprzedniego. Jednak w ramach własnych możliwości osiągnąłem być może swoje maksimum. W przeniesieniu nas na wyższy poziom musiałaby nas już wesprzeć odpowiednio duża wytwórnia.

Na koniec: jakie pytanie chciałbyś usłyszeć od dziennikarza, ale nikt Ci go jeszcze nie zadał? I oczywiscie jaka byłaby Twoja szczera odpowiedź?

Hmm, chyba: „Co bym robił, gdybym nie miał zespołu i nie grał koncertów?”

Szczerze powiedziawszy to zadałem sobie dość trudnie pytanie (śmiech). Ale pewnie byłbym menadżerem i pomagał innym zespołom w rozwoju. A może cukiernikiem lub piekarzem (śmiech).

Dziękuję ci, Piotr, że znalazłeś czas na ten wywiad z DOOMAS. Doceniam za bezpośrednie i idące prosto z serca pytania. Lubię i szanuję.

Nie ma sprawy Peter, do zobaczenia gdzieś w Polsce!

Artykuł PETER BET’KO (Doomas): „zrobimy to, gdy nadejdzie odpowiedni moment” pochodzi z serwisu KVLT.

Cześć, Łukasz. Śmiem twierdzić, że udało Ci się narobić nieco szumu przy okazji wydania płyty “Coming Out”. Taka była strategia od samego początku, czy może to zasługa grupki internetowych metalowych prawdziwków, którzy nakręcili spiralę dyskusji o black metalu na debiutanckim albumie?

Cześć, Piotrek. Miło, że się odezwałeś, i że znów możemy pogadać. Sporo się wydarzyło od naszej ostatniej rozmowy. Trudno mi było zakładać jakąkolwiek strategię przy wydaniu debiutu. Jedynym planem, jaki wówczas miałem, było nagrać solowy album i nie wyłożyć się na żadnym z etapów. Nie myślałem o koncertach, ani tym bardziej o kolejnej płycie. Walczyłem z własnymi ograniczeniami i po prostu starałem się nagrać „Coming Out” sam, wkładając w ten album całe serce. Wymyśliłem sobie takie wyzwanie, czułem, że muzycznie i artystycznie właśnie tego w tamtej chwili potrzebowałem i poszedłem za tym. To, co wydarzyło się w undergroundowych kręgach zaraz po premierze płyty, faktycznie nieco mnie zaskoczyło i ciągle nie przestaje mnie zadziwiać, jakie duperele potrafią wywołać lawinę komentarzy i dyskusyjną burzę. Słucham muzyki od ponad trzech dekad, wiele widziałem i słyszałem, i zdążyłem się totalnie znieczulić na stopień trafności szufladek, w jakie wrzuca się wykonawców. Nie pamiętam dokładnie, kto pierwszy oficjalnie określił moją muzykę black metalem, ale mógł to być Zibi z Seven Gates – wydawca mojego debiutu. Ja sam też uważam, że muzycznie było tam sporo black metalu, oczywiście z silnymi wpływami innych gatunków. Podkreślam – MUZYCZNIE, ale dodam też, że mam spory problem z szufladkowaniem swojej muzyki. Myślę, że warto przy tej okazji uświadomić sobie, jak wielowymiarowy jest to gatunek. Weźmy sobie, dajmy na to, TSJUDER, EMPEROR, DODHEIMSGARD i ROTTING CHRIST – cztery zupełnie różne muzyczne światy, a jednak wszystkie z black w mianowniku. Granice są bardzo umowne i zupełnie nie czuję do nich przywiązania. Na „Coming Out” najwięcej bałaganu wywołały wokale, które faktycznie z black metalem nie miały nic wspólnego. Ten pierwszy album za mikrofonem był dla mnie kompletną abstrakcją. Robiłem to pierwszy raz w życiu, bez jakiejkolwiek techniki i doświadczenia. Kierowałem się tylko intuicją. Teraz nagrywałem już na innym poziomie świadomości, ale wciąż nie są to wokale mieszczące się w blackmetalowych ramach.

Przy okazji mała dygresja, ten wywiad z Tobą sprzed trzech lat jest w TOP3 wywiadów na KVLT w naszej 10-letniej karierze (Mauser (1), UKĆ (2), Wojciech “Bocian” Muchowicz (3)). Jak to wytłumaczysz (śmiech)?

Jest to ciekawostka, której chyba nie zdołam rozwikłać. Może chodziło o to, że był to pierwszy tak wnikliwy wywiad dotyczący UKĆ? A może uderzyłem w czyjś czuły punkt i zadziałał efekt kuli śnieżnej? Nie wiem… Mnie zaskoczyło najbardziej to, że ktoś to w ogóle tak wnikliwie czytał. To był długi wywiad, a wydawać by się mogło, że czasy skupienia nasze społeczeństwo ma już dawno za sobą. Co by nie mówić, jednak czytane było, bo nawiązania do pewnych wątków z naszej rozmowy pojawiały się w innych wywiadach, recenzjach i zwykłych pogawędkach z ludźmi na koncertach.

Ale tak szczerze powiedziawszy, ja sam miałem dylemat, słuchając “Coming Out”. Czy nie sądzisz, że określenie tej płyty black metalem nie jest zbyt na wyrost?

Dylemat? Poważnie, jest to aż tak istotne? Nie wiem, Piotrek, co mam więcej w tym temacie dodać, ale widząc to silne przywiązanie ludzi do stylistycznych etykietek obawiam się, że historia znów zatoczy koło. Tym razem poniosło mnie w jeszcze szersze muzyczne horyzonty i jak dyskutowałem o nowej płycie z kilkoma osobami, które ten album już słyszały i w pewnym sensie pracują przy jego wydaniu, to niektórzy w uparte twierdzą, że black metal to najtrafniejsze określenie. I choć starałem się wybijać im to z głów, w kontrze padało ironiczne pytanie – „to jak nie black metal, to co? Rock?”. TAK! To jest najlepsze określenie, bo jest szerokie i niewiele sugeruje. Powiem Ci szczerze, że już mi się nawet nie chce o to szarpać. Mamy tu taki muzyczny rozstrzał, że wrzucanie tego pod hasło „black metal” to zdecydowanie za duże uproszczenie i ja się z tym nie zgadzam. No ale wiadomo, przy „Coming Out” był to punkt zapalny do wszelkiego rodzaju dyskusji, więc może jest to jakiś patent na próbę wzniecenia kolejnej burzy. Tak czy siak, ja się pod tym nie podpisuję.

Wpadłem zatem na taki pomysł muzycznego gatunku dla UKĆ: blackened progressive metal. Co Ty na to?

Jeśli dzięki temu będziesz spał spokojniej, to niech będzie. Jest mi to zupełnie obojętne. Kto chce i potrzebuje, niech zajmuje się wymyślaniem nowych gatunkowych odłamów i przydzielaniem wykonawcom słusznych etykietek. Ja się zajmę muzyką.

Sporo u Ciebie muzyki progresywnej, melodyjnego i melancholijnego metalu jak i doomu. A ten dyskusyjny black metal pojawia się fragmentarycznie.

Nie wiem, może klip do utworu „Niepewność” oraz całościowa sesja zdjęciowa do pierwszej płyty nadały odbiorcom ten stylistyczny trop i późniejsze zestawienie wizerunku z muzyką sprawiło, że coś im się nie do końca kleiło? Męczy mnie to już. Jest tyle ciekawszych tematów do rozmów. Szczytem absurdu było dla mnie otrzymanie wiadomości od admina pewnego bardzo popularnego serwisu dedykowanego muzyce metalowej, że na temat trafnego określenia stylistyki muzycznej UKĆ toczone były redakcyjne dyskusje, i że finalnie stwierdzono, że jest to progressive black metal. Przecierałem oczy ze zdumienia. Zresztą, to nie była jedyna tak absurdalna akcja związana z szufladkowaniem „Coming Out”. Hitem był mail od człowieka prowadzącego popularny kanał na YouTube, który stwierdził, że nie poświęci dla mnie miejsca, bo odcina się od zespołów blackmetalowych związanych ze sceną NS. I wiesz, ktoś strzeli taką upartą głupotą i co możesz z tym zrobić? Ręce mi opadły i na tym skończyła się rozmowa. Serio, nie mam ochoty walczyć z wiatrakami.

Czy to był główny zarzut w komentarzach co do tej płyty?

Nie. Jeszcze inny problem dotyczył tekstów – wielu osobom nie podobała się ich tematyka oraz to, że są po polsku. Nowa płyta to ten sam liryczny kierunek, więc podejrzewam, że osoby niezadowolone nadal pozostaną niezadowolone.

Że teksty są zbyt osobiste? To źle, że słuchacz ma klarowną możliwość odbioru tekstów podczas słuchania muzyki? Serio?

Wydaje mi się, że jest to kwestia wrażliwości i indywidualnych preferencji. Poza tym metal na przestrzeni lat przyzwyczaił odbiorców do określonych tematów obficie eksploatowanych w tekstach, i takie odejście od utartych schematów mogło sprawić, że nie każdy czuł się komfortowo. Poza tym fakt, że śpiewam po polsku, może sprawiać, że słuchacz się podświadomie bardziej angażuje, chociaż może wcale nie chce. Nie zapominajmy jednak o tym, co najprostsze i najważniejsze – taka forma liryczna nie musi się przecież podobać każdemu.

Rok po wydaniu albumu ukazała się jego wersja angielska pod tytułem “Coming Out – Love & Hate Diaries”. Przyznam się, że totalnie nie śledziłem promocyjnych kroków w związku z tym. Jak się przyjęła? Czy z perspektywy czasu oceniasz to jako dobry ruch?

W zasadzie nigdy się nad tym nie zastanawiałem. Miałem nagrane wokale po angielsku, Chrys z Theogonia zainteresował się tematem i potem już poszło. Promocyjnie było całkiem OK, ale bez choćby jednej gównoburzy, więc miałem wrażenie, że płyta przechodzi jakby bez echa (śmiech). Sporo dużych anglojęzycznych portali pisało o „Coming Out”, udzieliłem też kilka wywiadów, w tym m.in. dla greckiego Metal Hammera. To było dość zabawne, bo polski Metal Hammer nie opublikował nawet krótkiej wzmianki czy recenzji. Takie tam absurdy, sam widzisz. Recenzje były ok, ale miałem wrażenie, że odbiorcy spoza Polski zupełnie nie czuli emocjonalnego ładunku, jaki ta płyta w sobie kryje.

Debiutancki album wydał Zbyszek z Seven Gates of Hell, angielską wersję wypuściła Theogonia Records – warszawska wytwórnia prowadzona przez Greka. Natomiast nowy album ukaże się pod szyldem muzycznej oficyny Twojego dobrego kolegi, z którym znasz się wiele lat. Czy poprzedni wydawcy nie zanotowali jakiegoś spektakularnego sukcesu sprzedażowego i z tego względu musiałeś szukać nowego wydawcy, czy może Fabian skusił Cię dobrymi warunkami?

W kontekście muzyki, jaką się zajmuję, i niszy, w której się obracam, hasło „sukces sprzedażowy” jest czymś tak abstrakcyjnym, że nawet nie wiem, jak je interpretować. Nie wiem, czym jest sukces komercyjny i jaka ilość sprzedanych płyt w dzisiejszych czasach o nim świadczy. Nie wiązały mnie żadne długoterminowe kontrakty, ani z Seven Gates, ani z Theogonia, więc mogłem z „Anomalie” zrobić co chcę. Rozważałem także wydanie płyty samodzielnie. Od jakiegoś czasu biję się z myślami i poddaję pod wątpliwość instytucję wytwórni płytowych dla tak undergroundowych muzycznych zjawisk jak UKĆ. Z Fabianem znamy się od ponad dwóch dekad i widzę, jak bardzo rozwinął działalność Via Nocturna na przestrzeni ostatnich lat. Wysłałem mu gotowy album, wnikliwie pogadaliśmy o mojej nowej muzyce. To była prawdziwa rozmowa na temat, a nie jakieś bzdury. Poczułem, że jeśli mam komuś powierzyć wydanie tej płyty, to właśnie komuś takiemu jak on – komuś, kto poczuje, zrozumie, wgłębi się i poświęci swoją uwagę tej muzyce.

Debiut ukazał się na winylu, a Anomalie?

Nie wiem. Czas pokaże.

“Coming out” produkowałeś w Dobra 12 Studio, zaś nowa płyta “Anomalie” powstawała w sławetnym Hertz Studio. Co wpłynęło na zmianę i wybór studia? Lokalizacja? Bo w Polsce mamy sporo naprawdę ciekawych “miejscówek”: JNS Studio (Hostia, Riverside), Impressive-Art (Outre, Odraza), Prusiewicz Studio (Decapitated, Terrordome), Monochrom Studio (Behemoth, Obscure Sphinx), Heinrich House Studio (Deus Mortem, Insidius), No Solace (Mgła, Graveland).

Dobra 12 Studio to miejsce, do którego zawsze chętnie wracam. Od 2010 nagrywałem tam praktycznie wszystkie płyty, na jakich się udzielałem, więc znam to studio bardzo dobrze i wiem, jakie ma możliwości. Do Hertz Studio trafiłem z kilku powodów. Pierwszy i najważniejszy jest taki, że pracował tam Karol Andres – mój bardzo dobry kolega i dźwiękowiec UKĆ, i to on mnie namówił, żeby nowy album zrobić właśnie tam. Kwestia lokalizacji w moim przypadku też jest kluczowa. Tempo nagrań dyktowała nam proza codzienności. Gdy mieliśmy dobry flow, to siedzieliśmy całymi dniami. Czasami zaś praca szła na tyle opornie, że po godzinie stwierdzaliśmy, że to nie jest ten dzień. Mogłem wtedy na spokojnie wrócić do swoich domowych czy zawodowych obowiązków, bez poczucia straconego dnia. Wszystkie miejscówki, które wspomniałeś, znajdują się poza Białymstokiem. Wyjazd na sesję nagraniową poza moje rodzinne miasto w mojej sytuacji życiowej zwyczajnie nie wchodzi w grę. Przypominam, że nagrywam wszystko sam. To ogromny, czasochłonny proces, który wiązałby się z całkowitą dezorganizacją mojego prywatnego życia. Nie mogę sobie na to pozwolić.

Czyli nie było tak, że miałeś ustawione studio od-do i w tych dniach musiałeś się zamknąć z nagrywkami instrumentów i wokali?

No co Ty? Podczas takiej sesji nagraniowej biorę na swoje barki dość pokaźny ładunek obowiązków i wyzwań. W dodatku ciągle walczę z własnymi ambicjami i czasami chcę zrobić więcej niż jestem w stanie. To są procesy, które dzieją się w zaciszu studia nagraniowego, i o których mało który słuchacz kiedykolwiek się dowie. Praca z Karolem jako realizatorem dźwięku była świetnym doświadczeniem. On dobrze zna ideę projektu UKĆ, wie, że nie poproszę nikogo o zrobienie czegoś za mnie, i że będę walczył, aż wywalczę to, co mi się snuje w myślach. Karol wykazał się ogromną cierpliwością i zaangażowaniem. Motywował mnie, gdy miałem gorsze chwile i zawsze znajdował sposoby, aby wycisnąć ze mnie maksimum możliwości. Nagrywaliśmy wtedy, gdy studio było wolne – wczesnymi rankami, nocami, w święta, weekendy. Często spontanicznie, aby tylko uchwycić kilka dźwięków. Karol bardzo się zaangażował i finalne brzmienie albumu jest w ogromnym stopniu jego zasługą.

Czy wyznajesz zasadę, że o pieniądzach się nie rozmawia?

Nie mam z tym problemu. Od kilkunastu lat prowadzę firmę. Gdybym nie umiał rozmawiać o pieniądzach, to bym już dawno utonął.

Bo chciałem zapytać ile potu i złotówek kosztowały “Anomalie”. Nie tak dawno przeprowadzałem z Cymerem z Symbolical wywiad, w którym przyznał, że ich ostatnia płyta to koszt między 40 a 66,6 tysięcy złotych. Poza tym podczas słuchania czuć, że taka produkcja nie mogła wyjść z “domowego studia”. Brzmi jak niejedna płyta promowana przez Metal Injection czy Blabbermouth.

Dużo. To nie są tanie rzeczy, ale każda usługa premium ma swoją wartość i cenę. Wszystko można zrobić taniej i zaoszczędzić na wielu etapach pracy. Wiem, że ta inwestycja nigdy mi się nie zwróci, więc wolę o tym nie myśleć w kontekście wydanych pieniędzy, tylko w kategoriach uzyskanego efektu. Pieniądze to jedno, a poświęcony czas to drugie, a on też ma swoją wartość. Pierwsze zalążki kompozycji powstały mniej więcej w połowie 2023 roku. W maju 2024 nagrałem bębny i wtedy rozpoczął się proces rejestracji albumu. Całość zakończyłem w październiku 2025. Praca nad płytą w pojedynkę to duże wyzwanie, trzeba myśleć wielowarstwowo, a to mocno angażuje głowę. Doba ma tylko 24 godziny, a ja robię w życiu jeszcze wiele innych rzeczy, które też mocno obciążają mój czas. Poza tym trzymam się zasady, że muzyka i sztuka nie lubią pośpiechu. Oczywiście, mogłem pewne etapy i procesy wykonać znacznie szybciej i taniej, i pewnie wielu „melomanów” nie zauważyłoby nawet różnicy, ale dążyłem do tego, aby mieć poczucie, że na dany moment lepiej się nie dało. Dbałem o każdy najdrobniejszy szczegół. Jakiś czas temu usłyszałem takie zdanie, które padło z ust pewnego cenionego producenta i realizatora dźwięku: „Dobrze brzmiąca płyta to 200 drobnych szczegółów”. Mocno siedziało mi to w głowie podczas prac nad „Anomaliami”.

A pamiętasz może ile ścieżek/szczegółów czy też ozdobników ma najbardziej zaawansowany utwór?

Najbardziej zaawansowane utwory to “Odmęty” i “W Ciszy” – zamykają się w ponad 170 trackach i przyznaję, nawet mi jest w to trudno uwierzyć. To są sytuacje, nad którymi nie panuję podczas pracy nad muzyką. Wpada mi do głowy jakiś pomysł i go realizuję. Potem, w procesie ostatecznego miksu część ścieżek ląduje w koszu. Czasami nagrywam tę samą partię na gitarze elektrycznej, klasycznej i akustycznej i dopiero przy finalnym miksie wybierana jest ta dominująca. Fakty są jednak faktami – sprawdziłem liczbę tracków i potwierdziłem z Karolem, który był ze mną przy nagrywaniu każdego z tych śladów.

Nie da się ukryć, że “Coming out” jest płytą niezwykle intymną i osobistą, zwłaszcza że można łatwo śledzić tekstową narrację podczas jej odsłuchu. Jak jest z “Anomaliami”? Tytułowy singiel, do którego nakręciliście klip, opowiada o bliskim Ci dziecku w zaawansowanym spektrum autyzmu. Ile na płycie jest “Ciebie”, a ile życia wokół?

„Coming Out” to był mój tekściarski debiut. W moim życiu prywatnym działo się wtedy dużo złego i przelałem to na papier, wylewając całą swoją frustrację, która niszczyła mnie od środka. To było moje oczyszczenie i dawało mi ulgę. Nie zastanawiałem się wówczas, czy piszę dobre teksty, czy nie, chciałem jedynie mówić głośno o tym, co myślę i czuję. Polubiłem to. Ten emocjonalny wentyl stał się częścią mojego codziennego funkcjonowania. Gdy nachodzą mnie jakieś przemyślenia, biorę telefon i piszę – impulsywnie, bez przesadnego wnikania. Z takich notatek powstały teksty na nowy album. Zero wymyślonych historyjek. Samo życie.

A czy Twoje słowa miałyby moc przekazu bez muzyki? W sensie, gdybyś się pokusił o wydanie swoich słów bez muzyki, na papierze.

Nigdy o tym nie myślałem, ale wydaje mi się, że moją jedyną przestrzenią artystyczną jest muzyka. Pisanie wierszy, poematów czy powieści wolę zostawić tym, którzy poświęcili temu życie i robią to z potrzeby serca. Ja kocham muzykę i to ona sprowokowała mnie do pisania tekstów, inaczej pewnie nigdy bym swoich myśli nie przekuł w słowa. Jest natomiast coś, co odnalazłem jakiś czas temu i traktuję jako moją kolejną pasję. Lubię pisać o muzyce, o związanych z nią zjawiskach, płytach, koncertach. Porządkuje mi to wrażenia i pozwala lepiej zrozumieć pewne sytuacje. Ochoczo dzielę się takimi przemyśleniami na moich profilach na portalach społecznościowych.

“Nieobecność” traktuje o rodzicielstwie, czy bardziej o związku dwojga ludzi i sytuacji, kiedy jedna osoba umiera?

Bardziej to drugie, choć też nie do końca. To utwór o stracie przyjaciela. Napisałem go z myślą o Sławku, z którym grałem kiedyś w NAUMACHIA. Łączyła nas wyjątkowa więź i bardzo przeżyłem jego śmierć. Minęło już 13 lat, a mi do teraz trudno się z tym pogodzić.

W “Ślepych uszach” ponownie przewija się wątek śmierci: “Żegnani hucznie przez tłumy (…) Więc płaczcie i składajcie wieńce”. Dodatkowo jest to niemalże akustyczny utwór.

Co jakiś czas na świat spada informacja, że jakaś młoda osoba popełnia samobójstwo w reakcji na odtrącenie i szkalowanie przez rówieśników. Mocno we mnie uderzają takie fakty i uczciwie przyznaję, że przeraża mnie poziom okrucieństwa i znieczulenia dzisiejszej młodzieży. Nie ukrywam – podszyte jest to troską i obawą o moje własne dzieciaki. To tematy, które często dzieją się kompletnie poza świadomością rodziców czy rodzeństwa. Młodzież próbuje sobie z tym radzić, zamykając się w sobie, często wstydząc się sięgnąć po jakąkolwiek pomoc. Wiadomo, nie zmienię tym utworem świata, ale może chociaż komuś otworzę oczy. Mam wrażenie, że za często sobie przypominamy o tego typu sprawach o przysłowiowy jeden dzień za późno. Zwykliśmy wmawiać sobie, że takie problemy nas nie dotyczą, bo to sprawy trudne i niewygodne, a gdy dochodzi do tragedii, to najprościej szukać winnych wszędzie dookoła, kompletnie pomijając siebie. To utwór akustyczny, mocno nawiązujący do „Głuchych oczu” z debiutu, który mówił o przemocy domowej.

Wypisz – wymaluj “Sala samobójców”. Masz jakiś pomysł na ten proceder? Co mogłoby nieco uzdrowić tę niezwykle chorą sytuacją? Inne podejście systemu szkolnego? Czy może zmiana niedawno wprowadzonego przedmiotu “edukacja zdrowotna” (w niektórych kręgach wyjątkowo kontrowersyjnego) na obowiązkowy?

Jestem niepoprawnym romantykiem i uważam, że nie ma ludzi bezwartościowych. To system ich krzywdzi, czasy, w jakich dorastają, wychowawcze wzorce… Myślę, że problemem jest pogłębiająca się znieczulica, brak empatii i budowanie własnej pozycji kosztem innych. Pracuję z młodzieżą i widzę, co się dzieje. Myślę, że młodym ludziom brakuje wsparcia, takiej bezpiecznej przystani, gdzie można się wygadać i zgłosić po pomoc. System szkolny? Edukacja zdrowotna? Piotrek, o czym my mówimy? Byłem na zebraniu rodziców z okazji rozpoczęcia roku w szkole mojej córki we wrześniu 2025. Temat edukacji zdrowotnej był na świeczniku i poziom emocji, jaki wzbudzał ten przedmiot wprawiał mnie w skrajne zażenowanie. Panowie w wyprasowanych koszulach, panie w ładnych garsonkach, wszyscy krzyczeli, upominając się o natychmiastowe wypisanie ich dziecka z tego “przedmiotu o seksie”. Tam nie było nawet rozmowy – same uprzedzenia, bulwersy i podśmiechujki, że jak to, dzieciom 11-letnim ktoś będzie tłumaczył, co to antykoncepcja? No pewnie – niech edukację seksualną czerpią z pornhuba. Świadomość tego, czym się ten przedmiot faktycznie zajmuje, była tam równa zeru. I najlepsze jest to, że wśród tych rodziców nie było krzty wstydu – kto głośniej krzyczał, ten zbierał większy poklask od reszty. Nie mogłem uwierzyć w to, co widzę. Jak więc ten przedmiot ma wyciągnąć pomocną dłoń do młodzieży, skoro ich rodzice mają takie podejście? Jakie wzorce są wpajane tym dzieciakom w domach? Niedaleko pada jabłko od jabłoni. Potrzebujemy wielu lat zanim cokolwiek się zmieni, a tymczasem jedyne co możemy zrobić, to otworzyć szerzej oczy, bo żeby  komuś pomóc, wcale nie trzeba czekać, aż do nas przyjdzie i o tę pomoc sam poprosi.

Czy “Mętne słońce” jest o tym jak człowiek zabiera tajemnice do grobu?

To ciekawa interpretacja, ale jednak nie do końca pokrywa się z pierwotną intencją. Staram się dużo podróżować, obserwować inne kultury, religie, nawyki, zwyczaje. Stało się to pasją, której poświęcam tyle czasu, ile mogę. „Mętne Słońce” to tekst, który powstał podczas jednej z moich wizyt w Egipcie. Pod wieloma względami takie miejsca są dla nas Europejczyków zupełnie odmienne od tego, do czego przywykliśmy i odwiedzając je powinniśmy mieć to na uwadze. Tymczasem, co chwilę uderzała we mnie wszechobecna ignorancja, tupet i pogarda turystów wobec pracowników hotelowych oraz zwykłych ludzi na ulicach. Zachowanie względem zasad w historycznych świątyniach czy grobowcach to kolejny bolesny przejaw braku szacunku. I to obrzydliwe wywyższanie się po kilku drinkach. Nie wiem, jak prymitywne instynkty muszą drzemać w tych pozornie normalnych ludziach z cywilizowanej Europy, ale to co się niektórym odpalało na moich oczach, to był najniższy poziom bydła i prostactwa. „Mętne Słońce” napisałem właśnie pod wpływem takich obserwacji, z poczucia zażenowania, wstydu i bezradności.

“Czyściec” to instrumentalny przerywnik, a zarazem wstęp do następnego kawałka. Chodzi o to, żeby słuchacz mógł złapać oddech?

Oddechu na tym albumie jest dużo i nie sądzę, aby słuchając całości ktokolwiek mógł czuć się przytłoczony. Lubię płyty, które zabierają w dynamiczne podróże po dolinach i strzelistych szczytach i chyba podświadomie tak też aranżowałem drugą płytę. „Czyściec” i „Odmęty” to był pierwotnie jeden utwór i w taki całościowy sposób należy je traktować. Sugestia o ich rozdzieleniu na dwa osobne tracki wyszła od Wojtka Wiesławskiego, który miksował „Anomalie”. Uznałem, że to niegłupi pomysł i jakaś deska ratunku dla niecierpliwych, którzy nie przepadają za takimi miniaturami muzycznymi.

W takim razie o czym są “Odmęty”?

Nie będę czarował i zakrzywiał rzeczywistości – to tekst o moim wychodzeniu z problemu alkoholowego. Alkoholizm jest okropną chorobą i kojarzy się ludziom dość jednoznacznie z upodleniem i menelami snującymi się po ulicach. Mój problem nie był tak spektakularny. Nie zawalałem obowiązków, nie powodowałem wypadków, nikogo nie skrzywdziłem. Czułem jednak, że przesuwam granice, i że zdarza mi się zwyczajnie tracić nad sobą kontrolę. W pewnym momencie okazało się, że trudno mi sobie wyobrazić pewne czynności życiowe bez drinka czy butelki piwa. Rzutowało to na mój związek, relacje z dziećmi i miałem wrażenie, że powoli między palcami wymyka mi się z rąk to, na czym mi w życiu najbardziej zależy. Któregoś razu ocknąłem się po imprezie, oczywiście z poszarpanym filmem, zerknąłem w telefon, a tam niewysłany SMS do mojej żony o treści „Zasypcie mnie ziemią i napiszcie – tu leży wrak człowieka, który kochał wszystkich poza sobą”. Wystraszyłem się, bo nie byłem w stanie sobie przypomnieć, co czułem i co chciałem zrobić po wysłaniu tego SMSa. To było ponad dwa lata temu i był to ostatni raz, kiedy się napiłem. Zapisałem sobie te słowa i wykorzystałem w tekście.

O cholera! Aż mam ciarki. A teraz, kochasz siebie niepijącego? 

To za grubo powiedziane, ale na pewno stałem się lepszą wersją siebie, którą lubię, do której nie mam zbyt często pretensji, i za którą nie muszę się wstydzić.

To jest niesamowite, jak alkohol jest wpisany w naszą kulturę. Legalna trucizna, którą można kupić na każdym rogu ulicy. Do tego popatrz: urodziny, imieniny, wesela – ludzie spotykają się, żeby uczcić wyjątkowy dzień, szkodząc swojemu zdrowiu. Słuchałem kilku wywiadów na Youtube z Robertem Rutkowskim – mówił, że każda najmniejsza dawka alkoholu powoduje mikroudar mózgu.

Prawdopodobnie coś w tym jest, ale nie popadajmy w przesadny radykalizm. Wszystko zależy od tego, jak pijemy. Alkohol jest dla ludzi. Nie mam problemu, gdy ktoś pije w moim otoczeniu – na koncertach czy imprezach. Moja żona lubi wypić lampkę wina do kolacji i luz. Ja niestety nie umiałem wypić jednej lampki i zawsze kończyło się na całej butelce… Jeśli ktoś to lubi, panuje nad sobą i nad kieliszkiem, to dlaczego miałby sobie odmawiać? Ja przestałem panować i zapalił mi się już wyraźny sygnał ostrzegawczy. Wkradały się stany depresyjne i inne tego typu gówno. Do tego doszła świadomość przemijania i zrozumiałem, że jak sam nie zadbam o siebie, to nikt tego za mnie nie zrobi. Jestem trzeźwy już ponad dwa lata. Różnica jakości życia jest gigantyczna.

A zamykający płytę kawałek “W ciszy”?

Kolejna głęboka prywata. W kwietniu 2024 wykryto u mojej mamy ciężką odmianę nowotworu złośliwego. Ta diagnoza brzmiała jak wyrok, miałem wrażenie, że jej dni są policzone i czas się żegnać. Okropnie to przeżyłem i starałem się chwytać wszystkie wspólne chwile, póki jeszcze mogłem. Pod wpływem emocji napisałem ten utwór i tekst. Nie wiedziałem, czy zdążę jej to kiedykolwiek pokazać. Niebawem mijają dwa lata od pierwszej diagnozy, mama wciąż z nami jest i ma się dobrze, a ja cieszę się, że wreszcie będzie mogła ten utwór usłyszeć.

Cieszę się, że walka idzie po Waszej myśli. Trzymam kciuki!

To bardzo dobra, czuła kobieta, która wpoiła mi największe wartości w system postrzegania świata i ludzi. Życie potrafi być jednak bezwzględne i wielokrotnie poddawało ją różnym próbom. Tym razem musiała zmierzyć się z najgorszym przeciwnikiem i jak na razie piłka jest po jej stronie. Niesamowite, jakie siły drzemią w tej delikatnej, wrażliwej istocie.

Szczerze, muszę powiedzieć, że zarówno na debiucie, jak i nowej płycie teksty uderzają. Potęgują odbiór muzyki. Zdecydowanie teksty są u Ciebie kolejnym instrumentem. Czy będąc fanem muzyki od lat wielu, czytałeś i doceniałeś warstwę liryczną płyt, których słuchałeś?

Niekoniecznie. Powiedziałbym wręcz, że przez długie lata traktowałem ją z przymrużeniem oka. Dopiero jakieś 10-15 lat temu zacząłem się sprawie bardziej przyglądać. To pewnie kwestia wieku, ale w napływie nowej muzyki i pod naporem rozwijających się streamingów postanowiłem stanąć w kontrze do pędzących trendów i zacząłem poświęcać muzyce jeszcze więcej uwagi. W miarę możliwości staram się słuchać płyt z książeczką z tekstami w dłoniach, oglądam grafiki, doszukuję się powiązań, itp. Płyty rockowe czy metalowe to często prawdziwe dzieła sztuki i zamykanie się tylko w samej muzyce to odbieranie sobie pełniejszego wejścia w dany album. Mogę śmiało powiedzieć, że celebruję słuchanie muzyki. Zawsze staram się, aby to nie była jedynie rozrywka tła, dlatego poświęcam jej czas. Jeśli ja nie będę szanował muzyki innych, to jak mogę oczekiwać, żeby inni szanowali moją?

Masz coś wyjątkowego w swojej kolekcji na nośniku fizycznym?

Jest tego tyle, że ciężko podać kilka konkretnych tytułów. Mam trochę białych kruków, pierwszych wydań, sporo płyt z podpisami muzyków, które dużo dla mnie znaczą. Jestem fanem winylowych boxów, bo są realnie limitowane i ich wartość często rośnie z roku na rok. Ostatnio kilka takich wydawnictw też wpadło mi w ręce – DARKTHRONE, MAYHEM, OZZY, ARCTURUS. Nie potrafię sobie racjonalnie wytłumaczyć, że nic się nie stanie, jeśli niektórych płyt po prostu nie kupię. To silniejsze ode mnie.

Gdzie zrobiono zdjęcie, które widnieje na okładce nowej płyty?

Sesja zdjęciowa powstała podczas kręcenia teledysku do “Anomalii”. Cała akcja miała miejsce w Przysusze na Jeziorze Drzewickim. Fotkę okładkową wykonał Rafał Kubisiak, który zajął się też produkcją klipu.

Na okładce singla nie ma logo UKĆ. Wytłumaczysz mi to? 

No jak nie ma? Jest, ale w innej, rozszerzonej wersji.

Czyli Upadek Konającego Ćwierćwiecza jest rozwinięciem UKĆ? Ale w wywiadzie trzy lata temu mówiłeś, że to Twoja ksywka. To w końcu jak to jest?
Owszem, tak mówiłem, ale nigdy też przecież nie powiedziałem, że nie może być czymś jeszcze. Szukałem dobrego, adekwatnego tytułu do instrumentalnego utworu otwierającego płytę, a temat końca pierwszego ćwierćwiecza XXI wieku siedział mi w głowie od dłuższego czasu. Wtedy wpadłem na myśl przewodnią. Po chwili zacząłem bawić się w różnego rodzaju modyfikacje i stwierdziłem, że użyję liter U, K oraz Ć jako początkowych. Uznałem, że to silne hasło, które doskonale oddaje obecną kondycję świata i człowieka. Spodobało mi się na tyle, że zechciałem nadać mu jeszcze więcej mocy i znaczenia wykorzystując je jako drugie dno nazwy UKĆ.

Czy tworząc muzykę pod swoim szyldem, upatrujesz w tym realizacji swoich wieloletnich pomysłów, czy bardziej misji dołożenia cegiełki do rozwoju polskiej metalowej sceny i zapisania się w jej historii?

Jakiś czas temu graliśmy na pewnej dość popularnej imprezie metalowej. Po koncercie podszedł do mnie organizator i powiedział, że jeśli chcę znaczyć coś więcej na polskiej scenie, to muszę bardziej rozpychać się łokciami i wpychać się wszędzie, gdzie się da – jak nie drzwiami, to oknami; jak nie oknami, to kominem; jak nie kominem, to podkopem. Długo o tym myślałem i doszedłem do wniosku, że jeśli tak ma wyglądać budowanie pozycji w tym kraju, to ja się wypisuję. Nie lubię tych, co za głośno krzyczą. Nie mam w zwyczaju pchać się tam, gdzie mnie nie chcą i być może z takim podejściem nie zapiszę się na kartach historii polskiego metalu, ale nie to jest najważniejsze. Realizacja solowego projektu UKĆ to przede wszystkim moja pasja. Daje mi dużo radości fakt, że mogę takie rzeczy robić sam. Dzięki temu rozwijam się na różnych artystycznych szczeblach i to mnie po prostu bardzo cieszy. Nikt mnie nie musi za to nosić na rękach, bo praca nad muzyką mnie wystarczająco uskrzydla. Lubię rozmowy z ludźmi na naszych koncertach, uwielbiam spędzać czas z kumplami, z którymi gram w koncertowym składzie UKĆ. Cieszą mnie takie drobiazgi. Nie mam żadnych oczekiwań, nie wywieram na sobie presji, po prostu robię swoje, bo to lubię. UKĆ daje mi artystyczną przestrzeń i swobodę działania, gdzie nikt mi nie przeszkadza i nie patrzy na ręce. Bardzo to doceniam.

A chłopaki ze składu koncertowego nie chcieli dorzucić czegoś od siebie na płytę?

UKĆ studyjnie jest jednoosobowym projektem i to założenie pozostaje niezmienne. Gdy okazało się, że są ludzie, którzy chcą usłyszeć moją muzykę na żywo, przy pierwszych rozmowach z Łukaszem (gitara), Pawłem (perkusja) i Mateuszem (bas) od razu wyraźnie nakreśliłem, jak to będzie wyglądać. Stworzyłem sobie ten projekt, aby móc realizować swoje ambicje i przekraczać własne granice, które odgórnie mi narzucała dotychczasowa funkcja perkusisty. Nie chcę się tłumaczyć z pomysłów, które realizuję i z potrzeby ich wdrażania w życie. Chłopaki w pełni to rozumieją, zasady są jasne i być może to sprawia, że tak dobrze nam się współpracuje.

A gdybyś pewnego dnia wpadł na pomysł, aby uatrakcyjnić warstwę muzyczną o instrument typu skrzypce, harfa, lira korbowa czy tulnica (rumuńska trąba pasterska), to prędzej nauczysz się na nim grać, czy zaprosisz kogoś do studia?

Myślę, że najpierw spróbuję nauczyć się na nim grać. Swobodnie korzystam z tylu instrumentów, że to z pewnością pomogłoby mi w szybszym opanowaniu zasad działania któregokolwiek z tych wymienionych przez Ciebie. Wystarczy trochę się orientować w teorii muzyki i nagle każdy instrument wydaje się jakby mniej tajemniczy.

Czy pokusiłbyś się o porównanie “Coming Out” i “Anomalii”? W którym miejscu te płyty mają wspólny mianownik, a gdzie pierwiastek czegoś indywidualnego?

Jeżeli pytasz o muzykę, to myślę, że to ja Ciebie powinienem o to zapytać, bo trudno u mnie o obiektywizm. Patrząc jednak bardziej ogólnie, są to dwa albumy napisane i wykonane przez tę samą osobę, wypchane po brzegi emocjami i bardzo osobistym przekazem. To chyba wystarczająco mocny wspólny mianownik. Indywidualizm natomiast z pewnością zawiera się w brzmieniu – to dość odmienne krążki pod tym względem. Myślę też, że jako kompozytor nabrałem trochę ogłady i „Anomalie” to album jednak bardziej strawny i lepiej zaaranżowany. Na pewno jest też lepiej wykonany. Praca nad „Coming Out” była dla mnie jedną wielką niewiadomą. Do samego końca produkcji płyty nie byłem ostatecznie pewien, czy wszystko się uda. „Anomalie” powstawały na zupełnie innym poziomie świadomości twórczej i wykonawczej. Znałem swoje limity, swoje mocne i słabe strony. Wiedziałem i rozumiałem znacznie więcej.

Osobiście uważam, że debiut jest bardziej metalowy. Nowa płyta natomiast spokojniejsza, bardziej stonowana i melancholijna, w kierunku Katatonii. Dla mnie w tym właśnie tkwią największe różnice. A wspólnym mianownikiem są teksty.

KATATONIA to jeden z moich ulubionych zespołów i prawdopodobnie podświadomie prześlizgnęło się sporo inspiracji. Jestem fanem muzyki, która się nie spieszy, która nic nikomu nie próbuje na siłę udowadniać. Myślę, że to mogło mieć przełożenie na ten spokój, który drzemie pod dźwiękami.

W dniu premiery wyruszycie w trasę koncertową z Czarnym Bzem, czyli jednym z topowych zespołów z katalogu Via Nocturna. Myślisz, że muzyczny eklektyzm w line-upie to teraz najlepsza metoda przyciągnięcia szerszej publiki?

Tego nie wiem, ale wiem na pewno, że chciałem, aby ta trasa była muzycznie zróżnicowana. Lubię koncerty, na których jest jakiś stylistyczny rozstrzał między zespołami, natomiast totalnie męczę się, gdy lineup jest uszyty z bandów obracających się wokół jednego gatunku. Nie wiem, czy to patent, który zapewni nam jakąś lepszą frekwencję i nauczyłem się już niczego nie oczekiwać. Liczę jedynie na to, że spędzimy fajnie czas, pośmiejemy się, zagramy dobre koncerty, pogadam z różnymi ludźmi o mojej nowej muzyce, wypiję dobrą kawę i zjem coś dobrego z kumplami z zespołu. A jak jeszcze ktoś na te koncerty przyjdzie, to już w ogóle będzie świetnie. Całość organizuje Roadhog Booking, za którym stoi Borreck – świetny człowiek, który totalnie zaraża swoją pozytywną energią. Cieszę się, że los mnie z nim złączył.

Jako UKĆ zagrałeś niemało koncertów. Wystąpiłeś też na Frozen Sun Fest (wraz z Batushka i Jelonek). Ale zgaduję, że marzy Ci się występ na dużym evencie. Jak to wygląda z Twojej perspektywy – dobijanie się do organizatorów pomimo faktu, że jesteś znanym muzykiem na polskiej scenie?

Piotrek, znany to ja może i trochę byłem, ale jakieś 20 lat temu. Wtedy było mi łatwiej. Byłem młody i chyba przesadnie pewien siebie. Znałem ludzi, którzy decydowali o losach polskiej sceny, poklepywaliśmy się po plecach, piliśmy razem wódkę i wydawało mi się, że tworzymy jeden wielki silny polski metalowy organizm. Wszystko dziś jest kompletnie inne. Minęły lata, znajomości się rozmyły, na scenę wjechało kolejne pokolenie niezmiernie zdolnych muzyków. Świat zaczął się kurczyć, zmieniły się wartości, a ja zrozumiałem, że moje osiągnięcia z przeszłości zostały w przeszłości. Zaczęliśmy bardziej żyć tym, co tu i teraz, kompletnie nie zawracając sobie głowy tym, co działo się ileś lat wstecz. W międzyczasie kilka osób z branży wbiło mi nóż w plecy, przez co straciłem pewność siebie i zaufanie do ludzi. Wycofałem się i przestałem się narzucać. Skupiłem się wtedy jedynie na tym, co miałem do zrobienia – grałem na bębnach i spędzałem czas na koncertach tylko z tymi, którym ufałem. Robiłem krok w tył, gdy ktoś za głośno krzyczał w moim towarzystwie. Nie stawałem w pierwszej linii, więc nie zapoznawałem się z organizatorami koncertów, wydawcami, właścicielami klubów, redaktorami gazet, prezenterami radiowymi, itp. Trzymałem się na uboczu, w mojej bezpiecznej przestrzeni, wśród ludzi, przed którymi nie musiałem nikogo udawać. To wypchnęło mnie z obiegu i mogę powiedzieć z pełną świadomością, że obecnie osobiście znam bardzo niewiele osób z branży. Wielu oczywiście kojarzę z widzenia, bo jestem w tym bardzo głęboko i interesuję się tym, co się dzieje i kto tu rozdaje karty, ale to działa tylko w jedną stronę. Można więc śmiało powiedzieć, że nie mam żadnej taryfy ulgowej. Parokrotnie próbowałem rozmawiać z organizatorami polskich festiwali, ale niemal zawsze kończyło się to albo brakiem odpowiedzi, albo odesłaniem formularza do konkursu kapel. Nie narzucam się więc i nie drążę.

Rozumiem Twoją postawę, ale też z drugiej strony w pełni świadomie spychasz się na bok sceny. Sam na pewno wiesz, że dobra muzyka nie zawsze się obroni i wywinduje zespół na szczyt. Marketing jest niestety bardzo ważnym elementem działalności zespołu. Słyszałem, że jakieś 11 lat temu pewien podlaski zespół, wydając debiut, w owym czasie dość nowatorski, potrzebował wsparcia Adama z Pomorza, żeby troszkę popchnąć “muzyczny pociąg”.

Ja się świadomie nie spycham, tylko wyciągam wnioski z tego co widzę. Nie stanę się nagle kimś innym tylko dlatego, że tak trzeba. Wcale nie muszę osiągać niczego więcej i jeśli świat nie ma wobec mnie już żadnych planów, to nic nie szkodzi. Ten wywiad jest dla mnie wystarczającą nagrodą.

A co jest złego w konkursach, w których kapele walczą o slot na festiwalu?

Absolutnie nic. To wspaniała inicjatywa dająca młodym zespołom możliwość zajrzenia przez wrota muzycznej ekstraklasy. Fajnie by było jednak, gdyby regulaminy tego typu eventów określały status i wiek dopuszczonych wykonawców, a tymczasem często biorą w nich udział zespoły z wieloletnim stażem i z kilkoma oficjalnymi płytami na koncie. Żenujące są dla mnie też sytuacje, gdy kilku dinozaurów sceny wyrywa się do takiej rywalizacji, bo przecież mają nowy band – to nic, że każdy z nich od 20 lat klepie metal w innych projektach. No litości, ale to jest co najmniej niesmaczne. I teraz wyobraźmy sobie sytuację, że jakiś młody zespół przechodzi przez sito szanownego jury, zbiera lajki na portalach społecznościowych, dzięki czemu dostaje się do finału, gdzie okazuje się, że rywalizuje z wyjadaczami, którzy grają ze swoimi „świeżymi projektami”. Potem dostają przysłowiowe bęcki od metalowych weteranów i wracają do domu z połamanymi skrzydłami. Marzenia, motywacja, cel, pasja – coś, co ich odciąga od robienia głupot, coś co daje im poczucie wyjątkowości i nadaje ich życiu nieocenioną wartość, zostaje podeptane przez inicjatywę, która w pierwotnym założeniu miała wyciągnąć do nich pomocną dłoń. Nie czujesz, że coś tu nie gra? Mam 42 lata, zdecydowaną większość swojego życia gram muzykę, grałem na wielkich festiwalach i w obsranych klubach, a w konkursach muzycznych brałem udział 25 lat temu. Wtedy był mój czas na tego typu rywalizację. Dlatego teraz, gdy ktoś mi podsyła formularz konkursowy, gdzie mogę nas zgłosić, to mam wrażenie, że zachodzi jakieś rażące nieporozumienie.

Nie myślałeś o stworzeniu swojego eventu, gdzie mógłbyś przedstawić kapele muzyków z Twojej szkoły Rockalizacja, a także zapraszając zagranicznych artystów? Tak właśnie, lata temu powstawał Materiafest.

Zdecydowanie nie. Nie dlatego, że to zły pomysł, tylko dlatego, że jest to coś, na czym się kompletnie nie znam. W dodatku trzeba mieć na to czas i kapitał. Wspomniałeś o Rockalizacji – prywatnej szkole muzycznej, którą prowadzę od 13 lat. Ta praca bardzo mnie pochłania, a przecież nie jest moją jedyną pasją. Robię raz do roku duży koncert moim uczniom. Ten jeden raz mi w zupełności wystarcza. Poza tym jest tak dużo koncertów i festiwali, że świat wcale nie ucierpi, jeśli ja się tym jednak nie zajmę.

Chciałem jeszcze nawiązać do Twojej aktywności w Asgaard. Bębniłeś tam przez dobrych kilka lat. Ostatnio dało się zauważyć niemałe poruszenie w tym składzie. Album po 10 latach oraz akustyczna EPka. Czy gdzieś w międzyczasie był poruszany temat pojawienia się z nimi na żywo?

Wyjaśnijmy sobie coś. Nigdy nie byłem częścią składu ASGAARD, a jedynie muzykiem sesyjnym. Moja przygoda zakończyła się ostatecznie w 2016 roku i od tamtej pory nie mam pojęcia, co dzieje się na zapleczu tej kapeli. Śledzę nagrania i bardzo je lubię, ale nie wiem, co planuje zespół i w jakim składzie.

Wygrywasz kilka baniek w Lotto. Jedziesz w trasę z UKĆ po Stanach Zjednoczonych czy odkładasz na emeryturę?

Hmm, trasa koncertowa po Stanach za kilka baniek? Wydaje mi się, że znalazłbym lepszy sposób na zainwestowanie takich pieniędzy. Sam zapewne wiesz, że wyjazd na taką trasę może być czymś przełomowym, ale w 99% przypadków wcale nie musi. To znów jest to bezczelne rozpychanie się łokciami, o którym wspominałem wcześniej. Koszty takich tras z perspektywy agencji bookingowej są dla mnie oczywiście zrozumiałe, ale żaden booker nie może nikomu zagwarantować, że po takim wyjeździe jakkolwiek zmienią się losy danego wykonawcy. To ryzykowna loteria okupiona dużymi pieniędzmi. Stosunkowo niedawno odbył się duży koncert, w zasadzie festiwal metalowy, w łódzkiej Atlas Arenie. Można było sobie kupić slot na otwarcie imprezy za 40 tysięcy złotych, i oczywiście znalazł się polski zespół, który się na to skusił. Celowo nie podaję żadnych nazw, ale bystry jesteś, więc się domyślisz, kto to był. Czy zauważyłeś, żeby ta inwestycja cokolwiek przyniosła temu wykonawcy? Bo ja nie. Dlatego też raczej z rozwagą bym inwestował takie pieniądze w coś znacznie pewniejszego.

Czy będąc ojcem i tworząc projekt pod swoim własnym szyldem, bierzesz pod uwagę, jak odbiorą płytę Twoje dzieci? Bo co innego Tato śpiewający o życiu i problemach, a Tato śpiewający o siusiaku i kebabie.

Moje dzieciaki są jeszcze za małe, aby w pełni zrozumieć ciężar przekazu, który serwuję w tekstach, ale mimo to czasem pytają o niektóre fragmenty. Tekst do “Anomalii” musiałem mocno wyjaśnić Cyprianowi, bo mocno dociekał. Może chciał go lepiej zrozumieć, aby bardziej wczuć się w rolę na planie klipu… Kiedyś pewien znany muzyk mi powiedział, że popełniam duży błąd, poruszając tak poważne, osobiste tematy w tekstach, i że kiedyś będę tego żałował. No tak, nie są to tematy do śpiewania na imprezach, nośne viralowe hasła, ani manifesty zbuntowanej młodzieży. Nie umiem też tworzyć mrocznych historyjek, opowieści o zaświatach i biadolić o tych samych wyeksploatowanych tematach. Nie potrafię pójść w tej kwestii na łatwiznę. Nigdy też nie wiem, co gorsze – żałować czegoś, co się zrobiło, czy żałować czegoś, czego się nie zrobiło. Czasem nie jestem do końca pewien, czy pomysł, który realizuję, nie jest przypadkiem za bardzo odstający od norm, ale zawsze kiedy zaczyna mi ćmić w głowie jakaś wątpliwość, to sobie myślę, że BLACK SABBATH też się wahał, czy umieszczać “Planet Caravan” na swojej drugiej płycie (śmiech).

Artykuł UKĆ: „nie lubię, kiedy za głośno krzyczą” pochodzi z serwisu KVLT.

Początek zespołu datuje się na rok 2015. Jednak debiutancka EPka ukazała się dopiero w 2019 roku. Jak powstawał Mysthicon i dlaczego to wszystko tyle trwało?

Sam pomysł Mysthicona pojawił się w 2015 roku, kiedy miałem już ułożone dwa numery i szukałem na początek drugiego gitarzysty w celu kompletowania składu. Przypadkowo dowiedziałem się, że w Dukli działa młody zespół, w którym gra Szymon Hadała. Umówiłem się z nim na spotkanie i od razu, mimo sporej różnicy wieku, dobrze się dogadywaliśmy. Prawie w każdy piątek wyjeżdżaliśmy do Wietrzna – na salkę prób Zbyszka Szubrychta, który zasiadał za perkusją w ramach takiego „jam session”.

Z Szymkiem usiedliśmy do nagrania demo zawierającego poprawione utwory, z którym udałem się później do studia Tomka Gilewskiego. Z Tomkiem znamy się już od dzieciństwa, razem chodziliśmy do jednej klasy szkoły średniej. Sam działał i robił dużo muzyki, zakładając choćby już w latach 80. zespół Terror – później przekształcony w Haemorrhage. Wyjeżdżał od Izabelin Studio, gdzie współpracował z Andrzejem Karpiem (Agressive69, Sweet Noise, Hunter, Nosowska). Po wysłuchaniu demo Tomek zaproponował zarejestrowanie materiału bardziej profesjonalnie, jednak pierwszym i najważniejszym wyzwaniem było skompletowanie całego składu. W międzyczasie Szymon przeprowadził się do Krakowa, i przyjeżdżał tylko raz lub dwa na miesiąc. Współpraca z Tomkiem układała się dobrze, więc zaczęliśmy razem pisać inne kawałki. Finalnie udało nam się nagrać kolejne cztery utwory do wersji demo. Mając nagrane dwie gitary, ułożoną perkusję w postaci MIDI oraz partie klawiszowe dograne przez Jerzego Głoda do dwóch utworów i Tomka do reszty kawałków, podzieliłem się pierwszymi efektami z grupą znajomych, którzy twierdzili podobnie – brakuje życia w postaci żywych instrumentów.

Wysłałem utwory w formie MP3 do Bartka Krysiuka, który po przesłuchaniu materiału zgodził się nagrać wokale. Dodatkowo zaproponował Tomka Halickiego na bas oraz Pavulona na perkusję. Każdy z nas w tym czasie normalnie pracował, więc pozostały nam wolny czas w całości poświęcaliśmy na nagrywanie. Andrzej Karp ze szczególnym zaangażowaniem swojego mistrzowskiego ucha oraz pomocy Tomka Gilewskiego i Mashtala nagrał bębny, na których zasiadł Pavulon później wyselekcjonował najlepsze dźwięki. Na przełomie 2016/2017 mieliśmy już nagraną perkusję, bas, więc ostatnim elementem było zarejestrowanie wokali. Batushka była, można powiedzieć, na topie i grała sporo koncertów, więc nagrania wokali musieliśmy przełożyć na późniejszy termin. Ostatecznie udało się je zarejestrować, jednak niestety pojawił się drugi problem – proces miksowania, którym zajmował się Malta. Podobnie jak Bartek z Batushką, w tym czasie dużo jeździł z Behemothem i mógł zajmować się obróbką materiału tylko w wolnym czasie. Biorąc te wszystkie komplikacje i przesunięcia w końcu, po czterech latach udało się zakończyć pracę i wydać album.

Tak więc, finalnie nad produkcją debiutanckiego albumu pracowało trio: Andrzej Karp, Tomasz Gilewski oraz Arkadiusz „Malta” Malczewski.

Ogłosiliście się jako supergrupa muzyków ze znanych na polskiej scenie kapel. Marketingowo zapewne miało to przyciągnąć ludzi, ale przyciągnęło również malkontentów, twierdzących, że to kolejny twór z ukrytym składem na wzór Batushki. Jak się do tego odniesiesz?

Teraz myślę, że pomysł był bardzo dobry, tylko pojawiły się przeszkody takie jaki rozłam Batushki i bardzo dużo negatywnych opinii skierowanych w Bartka. Później dodatkowo doszedł nieszczęsny Covid-19 i zablokowane koncerty, co znacząco ograniczyło nasze możliwości przełamywania tych porównań do Batushki, jednak przede wszystkim i co najważniejsze – zahamowało rozwój zespołu i spowodowało zawieszenie działalności na 3-4 lata. Jeśli udałoby się nam to zrobić rok lub dwa lata wcześniej, to na pewno losy Mysthicon potoczyłyby się inaczej, zwłaszcza biorąc pod uwagę zamieszanie w okresie, kiedy zbiegło się wydanie albumu i ogromny szum z Batushką.

Słuchacze dość szybko wychwycili, kto stanął za mikrofonem…

Trochę szkoda, że niesmak powodowany rozłamem w Batushce przeszedł na postrzeganie całego zespołu przez pryzmat wyłącznie jednej osoby. Nawet niektóre teledyski i odsłuch płyty zostały przez to zdjęte z Youtube’a i innych platform streamingowych, na co niestety nie mieliśmy kompletnie żadnego wpływu. Po wygaszeniu konfliktu przystąpiliśmy do ponownego wrzucania materiałów na media społecznościowe i platformy streamingowe, jednak niestety nie udało się już powrócić na pierwotne tory.

Teraz już chyba możemy ujawnić informację, że jesteś jednym z założycieli kultowej grupy Lux Occulta. Przedstaw proszę w skrócie jej historię. Jak wspominasz swoje początki z muzyką metalową i czy Mysthicon miał być albo jest kontynuacją muzycznej drogi, jaką podążałbyś, gdybyś pozostał w Lux Occulta?

Przygodę z metalem zacząłem w 6 lub 7 klasie podstawówki. Wtedy właśnie w Krośnie kupowało się większość kaset po tzw. „fajnej okładce „. Każdy brał po kilka sztuk, potem tymi kasetami się wymienialiśmy. Większość zespołów można było usłyszeć z Muzyki Młodych, która była nadawana od ‘85 do ‘90 roku w poniedziałki o 14. Jak pamiętam, czekało się z przygotowanym Kasprzakiem i kasetą do nagrywania. Najważniejsze w audycji było Top 20. Były jeszcze Metalowe Tortury czy Kuźnia. Kiedy coś wpadło w ucho, wtedy się kupowało na pewniaka. Inną inspiracją były ziny oraz Thrash’em All, w których jak jakaś płyta dostała 10, to musiała później pojawić się na półce. Tak wtedy kształtował się gust muzyczny.

Od zerówki chodziłem z Piotrkiem Szczurkiem do jednej klasy i to razem z nim założyliśmy zespół. Po zakupie pierwszej gitary od Gilka (produkcji czechosłowackiej) próby graliśmy u mnie w garażu. Wspominam ją jako „cudowną” gitarę, strojącą gdzieś do 10. Progu. Nie brzmiała jakoś wyjątkowo, ale ważne, że można było na niej grać. Piotrkowi kazałem kupić bas od znajomego. Pozostali koledzy to perkusista Piotrek Baran oraz wokalista o ksywie Metal, który nie potrzebował nawet mikrofonu do śpiewania. Darł się tak, że rezonująca blacha odbijała jego krzyki z powrotem do pomieszczenia. Tak powstał Blaspherion z Dukli, który u boku Haemorrhage dał kilka koncertów. Po jakimś czasie perkusista i wokalista wyjechali z Dukli, a Haemorrhage zawiesił działalność. W tej sytuacji z Piotrkiem Szczurkiem postanowiliśmy założyć nowy zespół o nazwie Lux Occulta.

Pierwsze próby odbywały się u mojego dziadka, który mieszkał nad sklepem spożywczym przy rynku. Dziadek o umówionej godzinie wychodził z domu. Panie, które pracowały pod mieszkaniem, wkładały watę do uszu i modliły się o szybkie zakończenie próby. W sklepie było tak głośno, że ludzie nawet nie chcieli wejść do środka. Po dołączeniu do zespołu Jurka Głoda przeprowadziliśmy się do lokalnego kina. Następnie dostaliśmy salę prób w tutejszym ratuszu oraz klucz do bocznych drzwi, więc robiliśmy próby kiedy nam się podobało. Po skomponowaniu pięciu numerów postanowiliśmy się udać do Sanoka i nagrać pierwsze demo w studiu u Manka. Po nagraniu i znalezieniu wydawcy w postaci Pagan Records przyszedł czas na wykonanie okładki. Pojechaliśmy do Trzciany nad tamtejszą rzekę, ja musiałem zanurkować, Jurek z Piotrkiem rzucali kwiatki na wodę, a Jarek robił zdjęcia z brzegu. Tak właśnie powstała najbardziej charakterystyczna black metalowa okładka, która dzięki temu, że była kolorowa, wyróżniała się na sklepowych półkach, wśród pozostałych czarno-białych okładek.

Muzykę do Lux Occulta układaliśmy we trójkę: Jurek, Piotr i ja. Każdy z nas słuchał innej muzyki, choć z Piotrem miałem bardzo podobny gust. Zawsze wolałem zespoły z dobrym klimatem, w których nie brakowało szybkich zmian tempa.

Nie powiedziałbym, że Mysthicon jest kontynuacją Lux Occulta, choć nie da się zaprzeczyć, że czasami słychać starzą erę tego zespołu. Na niektóre utwory do czasu „Dionysos” w Lux miałem znaczny wpływ i to zostaje w krwi, choć przez te 30 lat zmienił się nieco mój gust muzyczny i sposób komponowania utworów – niech każdy oceni to sam po wysłuchaniu najnowszego krążka, który ma się wkrótce pojawić.

Czy możesz wymienić 10 albumów, które miały największy wpływ na Twój gust muzyczny i wskazać, które z nich zrobiły na Tobie największe wrażenie?

Pewnie.
Running Wild – Gates to Purgatory.
Mniej więcej w 6 lub 7 klasie podstawówki z Muzyki Młodych udało mi się nagrać na kasetę cały album. Kawałki takie jak „Diabolic Force” czy „Adrian S.O.S.” były słuchane tysiące razy. Muzyka ostra, dzika, bezkompromisowa, bez zbędnych ozdobników, za to grana z pasją i młodzieńczym buntem. Jest to jedyna płyta Running Wild, której po latach słucham z wielką przyjemnością i nadal mi się nie znudziła.
Helloween – Keeper of the Seven Keys Part 2.
To pierwszy winyl, jaki kupiłem w krośnieńskiej Księgarni. Starszy kolega metalowiec mieszkający w bloku na parterze przy otwartym oknie cały czas słuchał Helloween, do dziś jest chyba największym ich fanem, jakiego znam. Z dwóch części Keeper of the Seven Keys zawsze wolałem drugą, bo jest bardziej melodyjna, a wokale Michaela Kiske zostają w głowie na długo.
KAT – Oddech wymarłych światów
W czasach szkoły średniej ten album był puszczany w kółko i dość często śpiewany przez wszystkich na imprezach, a kto się pomylił choć raz, stawiał małe co nieco. Jest kawałem historii Polskiej Muzyki.
Cradle of Filth – The Principle of Evil Made Flesh
Po wydanej demówce z niecierpliwością czekałem na pierwszą płytę. Wreszcie ukazała się w 1994. Połączenie surowości z kultowością, Cradle wyznaczyli nowy kierunek dla black metalu lat 90. Grali tak, jak nikt do tej pory nie grał, bardzo duża liczba zmian tempa, a wysokie, skrzeczące wokale Daniego Filtha, chociaż nietypowe, pasowały do ich stylu.
My Dying Bride – The Angel and the Dark River
To muzyka oparta na wolnych, ciężkich riffach, a Aaron po raz pierwszy w pełnej okazałości eksponuje swój żałobny, lamentujący wokal. Muzyka ciężka, ale przeplatana partiami skrzypiec i klawiszy. Album jest głęboki emocjonalnie, a atmosferą wyróżniał się między innymi doom metalowymi zespołami z tamtego okresu.
Moonspell – Wolfheart
Ten album wybrzmiewa mieszanką gotyku, brutalności i delikatnego folku, z wokalem balansującym między growlem a głębokim śpiewem. W 1995 Moonspell wywołał niemałą burzę na rynku metalowym po wydaniu tego albumu.
Samael – Ceremony of Opposites
Po dwóch płytach, na tej konkretnej Samael dokonał ważnego zwrotu stylistycznego, który odmienił jego dalsze losy. To pomost między mrokiem black metalu a chłodną melancholią. To przy tej płycie klawisz został po raz pierwszy wyeksponowany na front, jednak w porównaniu do wcześniejszych albumów nie stracili przy tym na mroku ani na ciężarze.
Phlebotomized – Immense Intense Suspense Phlebotomize
Płyta, którą polubiłem po którymś przesłuchaniu, ale słuchając jej nawet dzisiaj, robi na mnie wrażenie. Łączy brutalność death metalu z melodyjnością doomu. Ponad brutalność wybiera emocjonalną złożoność.
Sadness – Ames de Marbre
To jedno z najbardziej niedostrzeżonych dzieł doom metalu: muzyka ponura, melancholijna, surowa, powolna, intymna, a przede wszystkim transowa i przemyślana do perfekcji. Wydana w 1993 roku, jest jedną z lepiej zmiksowanych i nagranych, jakie znam.
White Ward – False Light
Niesamowity mix dark jazzu i black metalu, ze spokojnymi, klarownymi syntezatorami oraz mocnymi zmianami tempa w każdym utworze. Potężna mieszanka wokali, które balansują między brutalnością a subtelnością. Blasty i wrzaskliwe wokale stoją obok partii saksofonu i ambientowych fragmentów.

Piotr: Od czasu odejścia z LO, do powstania Mysthicon minęło prawie 20 lat. Nie tęskniłeś za tworzeniem muzyki i dzieleniem się nią z ludźmi? Co wtedy porabiałeś w życiu?

Po „Dionysos” miałem trudną sytuację osobistą, o której nie chcę zbyt dużo mówić. Wszystko, co związane z graniem, musiałem odstawić na jakiś czas. Oczywiście, gdy wszystko wróciło do tzw. normalności, postanowiłem spróbować jeszcze raz i podzielić się tym z innymi. Jasne, że tęskniłem za tworzeniem muzyki, myślę że te 20 lat przerwy dały mi nowe spojrzenie na muzykę, większe doświadczenie. Po 30 latach od pierwszej płyty nagrałem dwa covery Lux Occulta z całkiem nowym podejściem, dzięki czemu można zupełnie inaczej zrozumieć dany utwór.

Prywatnie pracowałem ponad 10 lat w molochu od zmierzchu do świtu. Człowiek był tak wyjebany po pracy, że nie miał chęci na nic. Zostawała sobota na mały reset. Dopiero po 35. roku życia wszystko zaczęło się małymi krokami normować.

W lutym bieżącego roku ukazało się krótkie video na waszym zespołowym fanpage’u. Czy mnie wzrok myli, czy Mysthicon AD 2025 to nowe wcielenie i nowi muzycy?

Ze składu pierwszej płyty zostałem Ja i Szymon. Jak wspomniałem, plan był taki, żeby na drugą płytę znaleźć lokalnych muzyków, mieszkających jak najbliżej Dukli. Myślę, że jest to zrozumiałe, ponieważ mając muzyków w okolicy, łatwiej jest zorganizować próby, porozumiewać się twarzą w twarz, czy spędzać czas wolny poza aspektami zespołowymi. Pierwszą, można powiedzieć, „zdobyczą” był Andrzej Czujko – perkusista z Sanoka, dalej, jeżeli dobrze pamiętam, następny zgłosił się Marek Gawroński – klawiszowiec ze Smolnika. Potem dzięki Andrzejowi dołączył Adrian Mięsowicz z Krosna, a na końcu dzięki Adrianowi i Andrzejowi – Mateusz Zawada – basista z Rzeszowa. Skompletowany skład zarejestrował już nowy materiał na nowy album i mam nadzieję, że to pozwoli nam w końcu zagrać koncerty odrzucone/odwołane z powodu pandemii i zawieszenia zespołu.

Zdradziłeś mi kiedyś, że szukałeś wokalisty o możliwościach wokalnych pasujących do muzyki Mysthicon. Ilu wokalistów było przed Adrianem?

Mając już ułożone kilka numerów, zacząłem szukać wokalisty – z początku szukałem wszędzie, ale na tamtą chwilę nie udało mi się nikogo znaleźć. Oczywiście pojawiło się parę osób chętnych, ostatecznie dwóch wokalistów spróbowało swoich sił. Jeden z nich nadawał na zupełnie innych falach i ciężko było nam się dogadać, drugi bardziej pasował do stylu Mysthicon, jednak miał już swój zespół i jemu chciał poświęcić cały dostępny czas. Adriana zaproponował nowy perkusista Mysthicon – Andrzej. Po 20 minutach i wysłuchaniu trzech numerów zaproponował, że zarejestruje swoje pomysły w domu i podeśle swoją wizję. Demo z wokalami wysłał już na drugi dzień i po wysłuchaniu stwierdziłem, że Adrian pasuje idealnie ze swoją paletą barw i technik wokalnych, od niskiego growlingu, po wysoki scream, z zachowaniem płynnego przechodzenia w czysty wokal barytonowy. Nazywając rzeczy po imieniu, po prostu strzał w 10.

Czy ponowne skompletowanie składu praktycznie od zera łączyło się z jakimiś problemami?

Pierwszym najważniejszym problemem była ograniczona liczba muzyków, którzy mogli się aktywnie zaangażować w działalność zespołu. Nie chodziło wyłącznie o zarejestrowanie nowego materiału, ale także o zrealizowanie planów koncertowych, próby, a więc przed wszystkim ich dyspozycyjność. Było to zadanie potwornie trudne, zwłaszcza biorąc pod uwagę tempo, w jakim dzisiaj żyjemy i czasowe ograniczenia – życie prywatne oraz zawodowe. W międzyczasie przewinęło się sporo muzyków, jednak ostatecznie kończyło się na zaledwie paru próbach, lub samej rozmowie. Udało się nawiązać współpracę z Markiem, współpraca z nim zażarła od razu. Jednak ogromne znaczenie podczas zbierania nowego składu miał tutaj Andrzej, dlatego też nazwałem go „zdobyczą”, bo ściągnął do Mysthicon swoich zaufanych muzyków i znajomych, aktywnie działających z nim do tej pory w innym projekcie: Adriana i Mateusza – to typ ludzi, którzy z marszu wiedzą, co mają robić.

A gdzie nagrywaliście materiał na nowe wydawnictwo?

Materiał był rejestrowany osobno przez każdego z muzyków w warunkach domowych, każdy organizował sobie małe studia, lub wykorzystywał już istniejące. Pozwala to bezstresowo i w spokoju wsłuchać się w poszczególne partie, zaaranżować oraz nagrać je w taki sposób, aby każdy był usatysfakcjonowany. Nie było presji czasu, każdy przesyłał nagrane motywy, kiedy były skończone. Ostatecznie wszystko trafiało do Adriana, do jego Tribe Five Studio, gdzie następował miks, a w finalnym etapie master. Takie elastyczne podejście poskutkowało tym, że niedługo po reaktywacji Mysthicona album był już praktycznie gotowy.

Piotr: Z jakiego sprzętu korzystaliście przy nagrywaniu gitar? Z jakiego ciekawego sprzętu Twoim zdaniem korzystała reszta zespołu?

Gitary, z których korzystaliśmy, to Dean Tyrant Bloodstorm – w moim odczuciu to gitara, która świetnie leży, świetnie brzmi, świetnie wygląda. Dodatkowo Legator Ninja Performance 7 z elektroniką od Merlina oraz 30-letni Presto Lang HSS SuperStrat jeszcze z czasów Lux Occulta, zmodyfikowana o przystawki Merlin. Ze wzmacniaczy można wymienić: Engl E646 Victor Smolski Ltd z kolumną Engl 412 na Celestion V30 oraz Peavey 5150 z kolumną Engla 412 na Celestion V60

Andrzej wykorzystał robioną na zamówienie Tamę Starclassic z tomami 8, 10, 12 cali, floor tomami 14, 16 cali, werbel Tama LST148 Sound Lab Snare oraz dwie sztuki Pearl Rocket, które wyraźnie słychać ze względu na dość charakterystyczne brzmienie. Talerze w większości marki Paiste serii Rude, Istanbul bell oraz Pearl Tri-Bells, jednak w przypadku tych ostatnich nie pamiętam, czy były one wykorzystane. I jako podwójna stopa Czarcie Kopyto serii Supreme. Wszystko osadzone na ramie Gibraltar – pomimo rozbudowanego zestawu wszystko składa i rozkłada się znacznie szybciej niż w przypadku standardowych statywów, a jest co.

Mateusz swoje partie basowe nagrywał na zmodyfikowanym przez siebie Ibanezie BTB805MS – multiscale, ze zmienionymi pickupami na Dingwall FDV oraz preampem Darkglass Tone Capsule V2.

Marek swoje partie klawiszowe, synthy nagrał, wykorzystując między innymi Korga M50, Akai MPC5000 oraz wirtualny syntezator Xpand! produkcji AIR Music Technology.

Tytuł nowej płyty to Bieśń. Co oznacza to słowo? Czy ma to związek z lokalnym dukielskim folklorem?

Tytuł albumu przede wszystkim nie odnosi się do żadnego słowa istniejącego w jakimkolwiek słowniku, w którym występowałaby jego definicja – przynajmniej taki mieliśmy zamysł. Jest to pewnego rodzaju gra słowna, w której ze względu na samo brzmienie może kojarzyć się z pieśnią, utworem, piosenką i poniekąd zapomnianym w mitologii słowiańskim biesem – kiedyś synonimem dla diabła, demona. Biorąc to pod uwagę, czy „Bieśń” ma jakieś konkretne znaczenie…? Niekoniecznie. Podobnie, jak naszej muzyce bezpośrednio ciężko podać jasną definicję, tak i dla tego słowa nie jest to łatwe. To też ciekawy zabieg, w którym tak naprawdę nie tylko my, a tak naprawdę każdy słuchacz może definiować jego znaczenie na wiele sposobów. Wszelkie próby zdefiniowania tego słowa w oparciu o muzykę i znaczenie tekstów będą poprawne, ale także zarazem błędne.

Opisz proszę nową płytę w kilku słowach. Kto jest odpowiedzialny za warstwę graficzną? Bo pierwszą oprawę graficzną na EPkę i album stworzył Tomek Halicki z Vader.

Nowa płyta łączy w sobie wiele elementów z różnych podgatunków metalu i nie tylko – to fuzja klasycznego brzmienia z nowoczesnym podejściem do black metalu. Elementy progresywne mieszające się z klasycznym blackiem, elementy cięższe, bardziej blackened/deathowe, znów przeplatające się z melodyjnymi partiami. W sferze klimatu nawiązuje do korzeni i pochodzenia muzyków, mając na uwadze wyjątkowe otoczenie obszarów leśnych Dukli, Beskidu Niskiego, czy Bieszczad. Płyta bez namysłów gatunkowych, stąd też sporo oryginalnych wtrąceń nie mających swojej szufladki. Wystąpiło na niej dwóch gości, grających na nietypowych dla black metalu instrumentach: lirze korbowej i wiolonczeli, które podkreślają zjawiskowy klimat całego wydawnictwa. Płyta została zmiksowana przez wokalistę Adriana Mięsowicza. Gościnnie w numerze „The Storyteller” wystąpił Jacek Głód – brat Jurka Głoda, który nagrał gitary akustyczne.

Lirycznie to podróż mieszająca kilka podejść werbalnej, poetyckiej ekspresji. Metafory mitologiczne, a nawet pogańskie, spotykają się z opisem ludzkich codziennych przeżyć i emocji z tym związanych. Zagubienie, beznadzieja, nostalgia i poszukiwanie sensu to motywy przewodnie wędrówki, która została tu odśpiewana. Najlepszym podsumowaniem tekstów płyty jest użyty na niej wiersz Tuwima „Erotyk”, który również oddaje myślowy i ideologiczny eskapizm. Teksty to emocjonalna opowieść, wędrująca w głąb ludzkiej psychiki i przeżyć – zanurzona w słowiańskim i podkarpackim klimacie. Historie o smutku, sile, samotności, ale i rytuałach, mitycznych wędrówkach i walce.

Druga płyta zupełnie różni się od pierwszej. Od osób, które ją już przesłuchały, mamy opinie, że jest duży progres, ale może niech słuchacze sami to ocenią.

Za oprawę graficzną odpowiedzialne są dwie osoby. Za projekt i naszkicowanie okładki, odpowiada moja córka Gabriela Kapłon, która wykonała je na podstawie opisów całego zespołu. Całą resztę złożył do kupy Michał „Xaay” Loranc – jeden z najpopularniejszych grafików w Polsce.

Po przesłuchaniu Bieśni też uważam, że kompletnie różni się ona od pierwszego Waszego albumu. Chyba ewidentnie chcieliście spróbować czegoś konkretnie nowego, bez względu na panujące trendy. Dlaczego?

Nigdy nie chciałem komponować muzyki pod dane trendy czy grać według tego, co jest na topie. W głowie siedzi jakaś melodia i staram się tak długo ją grać, aż będę z niej zadowolony. Niektóre riffy czy pomysły są nagrywane, następnie jest klika tygodni przerwy w ich słuchaniu i graniu. Jeśli po tym czasie nadal siedzi i zostaje w głowie, to jest OK. W takim momencie przyjeżdżał Szymon, dorabiał drugą gitarę i tak pomału powstawał szkic kawałka. Oczywiście zostawiamy miejsce na inne instrumenty, żeby chłopaki mieli co podogrywać. Układając materiał na drugi krążek Mysthicon, nie mieliśmy żadnych założeń i ograniczeń, po prostu graliśmy to, co nam siedzi w duszy. Na pewno druga płyta bardzo różni się od pierwszej. Przede wszystkim mieliśmy dużo czasu na nagranie drugiego krążka i żadnych nacisków. Dzięki temu mamy bardziej przemyślane utwory z wykorzystaniem wszystkich zalet nowych członków zespołu, stąd też materiał jest tak różnorodny i pełen kompromisów.

Jak się przedstawiają Wasze najbliższe plany?

Drugi teledysk ukazał się 20 sierpnia i cieszy dużą popularnością. Nagrany był własnymi siłami z małą pomocą znajomych. Płyta jest już wytłoczona, premiera ustalona jest na 23.09.2025 – taki prezent sobie wymyśliłem na moje 50-te urodziny, tym bardziej że chłopaki nie mieli nic przeciwko. Pomału zaczynamy robić piloty na trzeci album. Jeśli nie wystąpią żadne komplikacje, chcemy zacząć koncertować od 2026 roku i promować nowy album „Bieśń”. Jeden z pierwszych koncertów planujemy na 20-lecie Rock Klubu Iron u Bogdana w Krośnie, ma się odbyć w marcu. Jeśli wywiad ten czyta organizator koncertów, który chciałby nas zaprosić to zapraszamy do kontaktu przez e-mail mysthicon@gmail.com.

Muzyczni nośnikowo puryści zapytają: “będzie winyl”?

Tak, jednak pojawi się nieco po premierze albumu, bo dopiero w połowie października, ale oczywiście będziemy o tym wszystkim informować. Jest to spowodowane kosztem produkcji samych winyli, jak i naszym budżetem – wszystkie wydatki związane z nowym wydaniem pokrywa w całości zespół, a mówimy tutaj o nagraniach, płytach, koszulkach, teledyskach, grafikach, kosztach związanych z promocją i nie tylko. Staramy się jak możemy, żeby wszystko spiąć, jednak niestety kosztem terminowego wydania winyli.

Czym jest dla Ciebie muzyka metalowa i co daje Ci tworzenie jej i dzielenie się nią z odbiorcami?

To głęboka forma ekspresji, tożsamości i emocjonalnego oderwania się od rzeczywistości. Przeżywanie i wyrażanie emocji, frustracji i smutku. Metal jest dla mnie w pewnym sensie azylem, w którym emocje uwięzione w sobie zamieniam w muzykę. To energia, która płynie z riffów, wokalu, perkusji i działa motywująco, daje siłę i odnosi się do głębokiej symboliki .Tworzy silne więzi społeczne. Jest to pewien rodzaj terapii, który jest domem, pełno zmieniających się nastrojów i podróżą w nieznane zakamarki własnej duszy.

Dla odbiorców chcę stworzyć przestrzeń, w której mogą poczuć się wolni – wolni od schematów, od narzuconych masek, od tego, co tłumi ich własny głos. To daje siłę, by zmierzyć się z ciemniejszą stroną siebie i świata, a jednocześnie uczy, że nawet w chaosie można znaleźć harmonię. Tworzenie muzyki w tym gatunku daje mi możliwość konfrontacji z własnym cieniem, z pytaniami, na które nie ma prostych odpowiedzi. W chaosie ciężkich riffów i brutalnej ekspresji kryje się paradoksalnie cisza i klarowność – coś, co pozwala mi lepiej zrozumieć nie tylko siebie ale cały świat wokół. Chciałbym, żeby słuchacze odbierali moją muzykę nie tylko jako agresję czy energię, ale jako zaproszenie do refleksji. Która uczy, że piękno istnieje także w tym, co mroczne i nieoswojone. Że nasze słabości i cierpienie mogą stać się źródłem siły, jeśli nauczymy się je akceptować.

Artykuł G’AMES (Mysthicon, ex-Lux Occulta): „metal jest dla mnie azylem” pochodzi z serwisu KVLT.

Od wydania Waszej pierwszej płyty w tym roku mija 10 lat. Zaczęliście działać dwa lata wcześniej. Jak oceniasz ten czas spędzony na tworzenie własnej wizji deathmetalowej muzyki? Co byś zrobił inaczej, patrząc z perspektywy muzycznej i osobistej?

Dużo się zmieniło przez te lata. Nasza pozycja na scenie, nasza pozycja w grafiku Darka (ha!) – a świat poszedł bardzo do przodu. Wszystko zmierza w kierunku mojego ukochanego kosmosu.

Ciężko pracowałem na te efekty – fizycznie, mentalnie – i niestety, po drodze zostawiłem po sobie kilka trupów. Przykro mi… ale muszę iść dalej. Podejrzewam, że teraz tylko śmierć może mnie zatrzymać.

Ostatnio dużo rozmyślam o życiu i śmierci. Od niedawna zaczynam się z nią oswajać. Wcześniej nie potrafiłem pogodzić się z kruchością ludzkiego istnienia. Trzeźwe życie i opieka nad Babcią aż do jej ostatnich chwil bardzo mnie zmieniły.

Dziś ze spokojem wierzę – wiem – że to tylko kolejny etap naszej kosmicznej wędrówki.

Na pytanie o zmianę przeszłości, także w muzyce, odpowiadam stanowczo: absolutnie nic.

Jedna, choćby najmniejsza zmiana lub inny wybór mogłyby mieć katastrofalne konsekwencje. W mojej opinii wszystko jest ze sobą połączone – zarówno w moim życiu, jak i w mojej twórczości. Świat, który tworzę w muzyce, rozrasta się z prędkością światła.

Mój plan działania jest przemyślany i skrupulatnie wprowadzany w życie. Jedna zmieniona decyzja mogłaby zakończyć mój byt albo istnienie zespołu.

Podczas tej wędrówki, w której dźwigam Symbo na plecach, przeszedłem trzy poważne kryzysy. Sięgałem ludzkiego dna. Miałem momenty, w których chciałem skasować Facebooka i zaszyć się gdzieś głęboko w lesie… Na szczęście nie zrobiłem tego.

Życie pisze dla mnie inny scenariusz, ponieważ za każdym razem rodziłem się na nowo – silniejszy.

Dlatego nie zmieniłbym ani jednej nuty, ani jednej decyzji, którą kiedykolwiek podjąłem.

Nie tak dawno z zespołu odszedł wieloletni gitarzysta i wokalista Sloq. Jakie są powody jego decyzji?

Dawno, dawno temu, gdy byłem jeszcze młody, pojechałem na imprezę do Piotrkowa.

Dosiadł się do mnie facet i zapytał, czy nie chciałbym pograć w zespole. Miałem zerowe doświadczenie w graniu z kimkolwiek, bo w moim mieście nic się nie działo. Grałem do pustej ściany w swoim pokoju, więc ta propozycja była dla mnie jak otwarcie drzwi do innego świata. Wreszcie mogłem spełnić się jako gitarzysta.

Nigdy nie potrafiłem uczyć się solówek, więc wymyślałem własne – smętne, powolne dźwięki. Oczywiście, mogłem je grać tylko tam, gdzie pasowały, bo kapela, w której wylądowałem, była stricte blackmetalowa. Ja dogrywałem do tego deathmetalowe partie – i, ku mojemu zaskoczeniu, całość łączyła się w sposób spójny i bardzo ciekawy.

Te patenty wykorzystaliśmy później w Symbolical. Tyle że tym razem to Sloq dogrywał blackowe elementy do moich riffów. Na Hope for Aerist nagrał sporo takich melodii. Zajebiste są te jego dźwięki!

Od Sloqa nauczyłem się naprawdę dużo i do końca życia będę mu za to wdzięczny. Szanuję go i trzymam za niego kciuki – gdziekolwiek jest i cokolwiek robi. Może kiedyś nasze drogi jeszcze się zejdą. Czy to muzycznie, czy prywatnie – liczę na to, że odnajdzie swoją drogę.

Jego zespół nazywał się Heritage i to właśnie wtedy los dał nam szansę. Pierwsze koncerty w moim życiu zagrałem jako support Christ Agony. Z Cezarem poznaliśmy się dopiero później.

I chcę pamiętać tylko te dobre chwile ze Sloqiem. Temat dawno powinien zostać zakopany. Ale może zagadka decyzji Konrada – a w konsekwencji moich działań – wyjaśni się w dalszych odpowiedziach w tym wywiadzie? Jego wkładu w zespół nie da się pominąć i na pewno jeszcze będziemy o nim rozmawiać.

Wydaliście dwa albumy, a następnie padł pomysł na trylogię/tryptyk składający się z trzech koncepcyjnych EP-ek o tematyce Jezusa/Antychrysta i poezji Williama Blake’a. Skąd pomysł na stworzenie takiej koncepcji?

Pomysł EP-ek wyszedł od Sloqa. Pamiętam, jak nieśmiało powiedział:

— Ej, Cymer… ludzie nie mają czasu słuchać całych albumów. Może by tak nagrać trzy utwory? Potem kolejne i kolejne, a za dziesięć lat spiąć to w całość i wydać jako pełniak?

No… spoko pomysł, ale od razu odpowiedziałem: cały album też nagramy.

Na drugi dzień napisałem Igne w sześć godzin. Zawsze przeznaczam godzinę na utwór — dłużej nie dałbym rady pracować nad jedną piosenką. Proces twórczy to u mnie bolesny i wymagający skupienia wyrzut emocji. Na przykład przy pisaniu Allegory bolało mnie dosłownie wszystko. Przy EP-kach było podobnie.

Większość materiału na trzeci pełny album, czyli nadchodzący Hope for Aerist, była gotowa już przed rozpoczęciem prac nad pierwszą z EP-ek. To wszystko jest spójna opowieść o symbolice otaczającego nas świata. Karol Goździk napisał teksty na pierwszy i drugi album oraz na pierwszą EP-kę.

Teksty na Naturę, Renovatur oraz Hope for Aerist nawiązują do utworów Williama Blake’a — The First Book of Urizen i The Book of Los. Chciałem połączyć dwa światy: ten, który stworzył Karol na podstawie swoich przemyśleń o życiu, oraz świat Williama Blake’a, który – podobnie jak Karol – wymyślił swoje własne uniwersum.

Jeśli ktoś lubi albo chociaż zna Marvela i cały ten przenikający się świat postaci i historii, to znajdzie u nas pewne podobieństwa. Zresztą śmiem twierdzić, że twórcy Marvela trochę podkradli Blake’owi pomysłów. Jeszcze tego nie sprawdziłem… ale sprawdzę (śmiech).

Czy nie lepiej było ogarnąć to i wydać w formie jednej płyty CD albo podwójnego winyla? Czy po prostu czasowo byłoby to niewykonalne pod kątem kompozycyjnym?

EP-ki pisane były i nagrywane w różnych odstępach czasu — podczas pandemii, która polowała na nasze życia.

Nie chciałem wtedy nagrywać całego albumu na odległość. Pełniak to duże wyzwanie mentalne, a chyba nie byłem gotowy podjąć się tego w tamtym momencie.

Ja mieszkałem we Francji, a sterowanie całą akcją nagrań i tworzenia zza granicy było trochę jak macanie cycków przez stanik (śmiech) Niby coś czujesz, ale jednak to nie to samo. Inaczej jest, gdy mogę wsiąść w auto i podjechać do Darka na pogaduchy. Przez telefon pewnych rzeczy nie powiesz, choć mamy z Darkiem połączenie kosmiczne. Zdecydowanie wolę widzieć się z nim na żywo i ustalać to i owo.

Od samego początku założenie było takie, że powstaną trzy różniące się od siebie brzmieniowo twory, połączone jedną wspólną nazwą:

Igne Natura Renovatur Integra — „Poprzez ogień Natura zostanie odnowiona”.

To hasło ma korzenie w dawnych pismach i symbolice alchemicznej. Ogień był tam symbolem oczyszczenia i przemiany. Stare musi spłonąć, żeby mogło narodzić się nowe. Kiedy Karol pisał teksty na tę EP-kę, skupił się na narodzinach Jezusa — historii o nadziei, odrodzeniu i boskim planie.

Dlatego w IGNE spotykają się:

Ogień – niszczy, ale i odradza,

Piekło – próba i cierpienie, które trzeba przejść,

Jezus Chrystus – narodziny, misja, ofiara,

Zmartwychwstanie – zwycięstwo nad śmiercią i odnowienie wszystkiego.

Jak to jest mieć w składzie jednego z najlepszych pałkerów w Polsce? Darek jest też marką samą w sobie, grając w legendarnym Dimmu Borgir.

Darka wcale nie musieliśmy długo namawiać. Trwało to bodajże 10 minut. Przesłuchał Universe Demo i stwierdził, że coś w tej muzyce jest.

Z tego, co pamiętam, spotkaliśmy się w starej Progresji. Daray zaprowadził nas na salkę, gdzie grały Hate i Vesania… Dla mnie osobiście było to przeżycie, którego nie zapomnę do końca moich dni.

Pogadaliśmy o tym, jak to widzimy. Ważne dla nas było, żeby ta pierwsza myśl – ta pierwotna energia – znalazła się na albumie.

Darek wiedział, że chcemy nagrać w Hertz, więc to nie było w kij pierdział.

Proces tworzenia bębnów wyglądał następująco:

Darek słuchał riffu i bez kombinowania grał to, co mu się w głowie urodziło. Ta pierwsza pierwotna myśl miała się znaleźć na albumie.

I tak robimy to do dzisiaj.

A co on powyczyniał na Hope for Aerist! Klękajcie narody!

Nasza rozmowa po przesłuchaniu albumu po raz pierwszy trwała jakieś 2 minuty.

Ja: Darek… ale zajebisty album nagrałeś. Pełne ukłony w Twoją stronę. Jak zwykle pięknie to zbudowałeś!

Daray: Zajebisty album… nagraliśmy zajebisty album.

Daray ma u nas pełną swobodę – może grać, na czym chce. Jeśli będzie chciał uderzyć w szklankę i to będzie pasować do utworu – zgadzam się w ciemno.

Wracając do pytania… No i w ten sposób już na trzeciej próbie piliśmy wódkę – bo tak szybko poszło ogrywanie moich riffów.

Cały proces układania bębnów na Collapse zamknął się w trzech próbach. Pierwszy utwór, jaki zrobiliśmy, to był The Universe. Po 28 minutach był już zagrany.

Tak więc wyglądało nasze pierwsze zderzenie – czysta przyjemność i mega klimat.

Muszę tu zaznaczyć, że to Karol Goździk zdecydował się grać z Darkiem. Tak bardzo wierzył w mój talent, że… prawdę mówiąc, bez Karola pewnie dalej siedziałbym w chacie i grał do ściany.

Na pozycję Darka cieszę się jak cholera. Od początku dogadujemy się wzorowo – muzycznie i mentalnie wszystko się zgadza.

Bo wiesz… w zespole komunikacja jest kluczowa. Na scenie jesteś godzinę, a reszta to bus, stacja, backstage i hotel.

Na drugiej próbie zapytałem Darka:

— Co mam wpisać na fejsie? Jesteś sesyjny, czy jak?

Odpowiedź była natychmiastowa:

— No jak?! Jesteśmy zespołem!

No właśnie, a trudno było Ci go namówić na współtworzenie zespołu w przeciwieństwie do bycia jedynie muzykiem sesyjnym? Nie da się ukryć, że z perspektywy doświadczonego muzyka, bycie sesyjnym to dla niego finansowo lepsza opcja.

Symbolical to jeden z nielicznych zespołów, które nie tylko zaprosiły Darka na nagranie płyty, ale też koncertowały z nim.

W innych kapelach — mówię tu o tych mniejszych — wyglądało to inaczej: nagranie, parę spotkań i drogi się rozchodziły.

Na początku u nas miało być podobnie. Darek nie miał czasu na granie z nami, poszedł w swoją stronę, ale ja nie odpuściłem tematu.

Wyznaczył zastępstwo i na półtora roku zniknął z naszego symbolalowego życia.

W tym czasie Krzysztof Szałkowski grał z nami pierwsze koncerty. Było ich sporo. Uczyłem się wtedy, jak to wszystko organizować i robić z rozmachem. Ale w pewnym momencie Desecrate musiał zająć się studiami… a los chciał, że akurat wtedy Darek miał wolne trzy weekendy, a ja — zabukowane miejscówki.

Pamiętam pierwszą próbę po jego powrocie: zagrał 2/3 utworów. Dzień później niby całość, niby nie całość… Byłem przerażony, ale na dziesięciu koncertach pomylił się tylko raz. Wtedy zrozumiałem, jak to powinno wyglądać.

Od tamtej pory zawsze czekałem na terminy Darka.

Czasem długo zajmowało zorganizowanie się pozostałych zespołów, ale ja czekałem cierpliwie do samego końca. Bo granie z Darkiem to ogromna przyjemność i poziom, z którego nie chce się schodzić.

Gra się jak z płyty, a wiele rzeczy przychodzi naturalnie. Swobodnie czujemy się też razem na scenie.

Raz zdarzył się Pavulon, były też plany znalezienia kogoś na zastępstwo… ale serce ciągle mówiło: „stop! Poczekamy na Darka! To musi być zawsze Symbo! To musi być to uderzenie w werbel! To musi być ten niepowtarzalny styl!”

Osobiście dostrzegam w Symbolical niezwykle duży potencjał, lecz trudno nie zauważyć, że tempo Waszych działań było dotychczas dość powolne i chyba to blokowało wypłynięcie na szersze wody. To świadomy wybór, czy rezultat ograniczeń?

Symbolical stało w miejscu z kilku powodów.

Na samej górze listy postawiłbym terminy Darka – ale żeby było jasne: nie mam tu nikomu nic za złe. Trzeba być cierpliwym i wierzyć w swoje marzenia. Łupanie z Darayem to z jednej strony czysta przyjemność, a z drugiej… przekleństwo!

Dziś sytuacja wygląda inaczej: dzwonię i wiem. Kiedyś musiałem czekać miesiąc, aż Drak z Huntera ogarnie trasę, albo aż Dimmu poda terminy.

Drugim powodem było moje chlanie. Piłem, traciłem czas, odkładałem sprawy na później. A dni i miesiące mijały błyskawicznie.  Do tego mieszkałem za granicą, gdzie ciężko było wyrwać się z pracy i dostać wolne.

Zagranie jednego koncertu kosztowało mnie wtedy zbyt wiele pieniędzy i czasu. I tak to się ciągnęło.

Pandemia też dorzuciła swoje trzy grosze — ale w tym przypadku uważam to za plus, bo dzięki niej powstały trzy EP-ki.

I jak pisałem wcześniej: nic bym nie zmienił. Rozwijałem się jako człowiek i muzyk. Dojrzewałem do decyzji, by przestać pić. Nie zdawałem sobie sprawy, jakie kajdany dźwigałem i jak trzymało mnie to w blokach startowych. Ajjj… dobrze, że to już za mną!

Dziś ustalamy wszystko z dużym wyprzedzeniem. Plan jest jasny i trzymamy się go. Dla przykładu — już wiem, co będzie w przyszłym roku po wakacjach: gdzie będziemy grać i co będziemy nagrywać.

Symbolical na początku swojej działalności nie był kapelą specjalnie koncertującą. W ostatnich latach zmienia się to na plus. Proza życia, czy bardziej kwestia niedyspozycyjności Darka?

Graliśmy, gdzie popadło. Nie wiedziałem wtedy, jak się za to profesjonalnie zabrać — wszystko było robione trochę na pałę.

Koncertów było naprawdę sporo. Myślę, że z Krzychem zagraliśmy około trzydziestu… może nawet czterdziestu sztuk.

Tempo zwolniło, gdy zaczęliśmy grać z Darayem. Wtedy Darek był w wielu składach i początkowo mógł nam poświęcić tylko jeden miesiąc w roku.

Jednak dzięki mojej determinacji i cierpliwości dziś sytuacja wygląda zupełnie inaczej — Darek ma nam do zaoferowania naprawdę dużą liczbę wolnych weekendów.

No i znów – pamiętajmy, że po drodze była jeszcze pandemia.

Jak postrzegasz rynek muzyczny z perspektywy działalności od 2015 roku? Co się zmieniło na przestrzeni tej dekady?

Nie oglądam się na innych. Nie podglądam profili zespołów, nie podpierdalam riffów czy patentów. Inspiracje czerpię z zespołów zupełnie niemetalowych.

Kolejne płyty Symbolical są już dawno temu wymyślone. Ścieżka, którą pójdzie zespół, jest mi znana i pójdę nią z premedytacją.

Po dwóch latach trzeźwości myślę zupełnie inaczej. Znacznie szybciej przychodzi realizacja założeń, które kiedyś wpadły mi do głowy.

Znalazłem odpowiednie osoby i nie szukam kolejnych. Jest mi dobrze w moim sosie, a efekty będziecie mogli usłyszeć i zobaczyć już wkrótce.

Co zmieniło się w branży przez te 10 lat? Chyba jest więcej zespołów. Wydają album, jest bum, a potem tempo siada. Nie ma tego drugiego ciosu.

Oczywiście, trzymam kciuki za wszystkich i życzę jak najlepiej. Trzeba być cierpliwym i wiedzieć, czego się chce. Spełniać swoje marzenia i marzyć dalej. Nigdy się nie zatrzymać.

W ostatnim czasie na fanpage’u Symbolical zacząłeś się otwierać jako człowiek, dzieląc się przemyśleniami, historiami z przeszłości, a ostatnio mocnym wyznaniem związanym z alkoholizmem. To taka Twoja prywatna spowiedź przed odbiorcami muzyki Symbolical?

Nie sądziłem, że to poleci aż tak wysoko. Post o mojej walce z alkoholem ma już 190 000 wyświetleń — tylu ludzi do niego dotarło. Chęć powiedzenia tego głośno chodziła za mną od pół roku. Nagrywałem filmiki i kasowałem. Czułem, że trzyma mnie to w kajdanach. Po tym wyznaniu te kajdany w końcu spadły.

Nie będę musiał mówić co drugiej osobie: „nie piję”.

Koncerty pokażą, czy opłacało się o tym mówić.

Można się ze mną napić kawy, a na koncertach nigdy nie piłem. Zazwyczaj prowadzę auto i muszę ogarniać wszystko dookoła.

Odpowiadam za bezpieczeństwo życia w zespole i za cały wizerunek kapeli. Nie możemy chodzić najebani jak szpadle i zapominać gratów po koncercie.

Uważam, że to bardzo podniesie nasz wizerunek i sprawi, że będziemy grać jeszcze lepiej. Trzeźwy umysł pracuje inaczej. Dotarło to do mnie po wielu miesiącach ciężkiej pracy nad sobą. Po takich przejściach i z takim bagażem doświadczeń aż prosi się, żeby pisać i mówić o sobie. To dla mnie forma terapii i pokazuje Wam, że można! Bo jak się bardzo chce — można wszystko. Pamiętajcie o marzeniach i nigdy się nie zatrzymujcie.

Dostałem mnóstwo wiadomości od ludzi, którzy rzucili, ale też od tych, którzy jeszcze nie potrafią. Tym drugim tłumaczę, jakie są możliwości i konsekwencje dalszego picia. Dalej to już indywidualna sprawa — ja mogę się tylko przyglądać.

Mam też sporo przemyśleń do opowiedzenia i widzę, że ludziom pasuje, gdy mogą posłuchać kogoś, kto wylazł z gówna. Dostaję bardzo pozytywny feedback. Dziękuję za każdy komentarz i wsparcie!

Pierwsza płyta powstawała w słynnym Hertz, natomiast później weszliście we współpracę z Pawłem i jego JNS studio. Jakbyś porównał te dwa studia nagraniowe, sposób pracy i finalny efekt brzmienia muzyki?

Pamiętam doskonale tamte dni. Dzięki Karolowi trafiliśmy do nowo otwartego, w pełni wyposażonego studia najwyższej klasy. Byliśmy pierwszym zespołem, który tam nagrywał. Wojtek mówił, że dopiero zamontowali specjalne drewno przy suficie, a wcześniej nagrywał tam m.in. Behemoth — wtedy pracowali nad albumem The Satanist. Po nas były Vader i Decapitated, a Bart przychodził nagrywać tajemniczy projekt, który później okazał się Batushką. Trafiliśmy więc prosto w śmietankę.

Z naszej trójki tylko Darek był profesjonalistą, a my — totalni amatorzy. W studiu jest mnóstwo technik i trików, które dziś świadomie stosuję. Nagrywanie w domu przed komputerem to zupełnie co innego niż siedzenie u Wiesławskich — to był dla nas zaszczyt i prawdziwa lekcja życia. Nie mogliśmy trafić lepiej, bo bracia bardzo nam pomogli. Niektórych gitar, jak się okazało, nie potrafiliśmy zagrać — były zbyt trudne, a mój poziom „domowego grajka” nie wystarczał. Kto pierwszy raz zmierzył się ze studiem, ten wie, o czym mówię. Kilka słów i pomoc ze strony braci wystarczyły, by ogarnąć temat. Dziękuję Karolowi i braciom Wiesławskim za tę wspaniałą lekcję i szansę na rozwój.

Siedzieliśmy tam dwa tygodnie. Pierwszy tydzień, gdy nagrywał Darek, my z Karolem piliśmy — chyba zapijaliśmy stres. Moje wtedy małe dzieci leżały w szpitalu, odwodnione i zaatakowane przez pneumokoki, jeśli dobrze pamiętam. Wstyd się przyznać, ale wtedy nie miałem innego lekarstwa na stres niż alkohol. Nie miałem żadnej kontroli nad sobą, a jedynym sposobem na odstresowanie było sięgnięcie po butelkę.

Po nagraniach perkusji przyszedł czas na mnie. Darek nagrywał bębny trzy dni, czwarty dzień zrobiliśmy poprawki. Piątego dnia, gdy usiadłem do gitar, by ustawić brzmienie, nie potrafiłem grać — ręce się trzęsły, stres zrobił swoje. Na szczęście po powrocie z weekendu, z odpowiednim nastawieniem, układałem riffy jeden po drugim. Jakaś klepka się wtedy otworzyła, bracia pomogli i poszło.

W tym samym tygodniu Karol nagrał bas, a ja w piątek nagrałem wokale. Teraz zastanawiam się, ile czasu tam naprawdę spędziliśmy, bo już mi się miesza, co ile dni było nagrywane. Doskonale pamiętam, że wokale zrobiliśmy w jeden dzień. Wcześniej nie byłem wokalistą, zostałem nim na potrzeby Symbolical. Karol zdecydował, że tak będzie najlepiej, bo podoba mu się moja barwa growlu. To był ogromny wysiłek i sam nie wiem, jak dałem radę.

Proces nagrań był bardzo profesjonalny ze strony braci, a z naszej — na tyle, na ile potrafiliśmy. Jednak przy miksach zaczęły się schody. Niestety, nie mam dobrego zdania o Hertz Studio. Otrzymany materiał był naszym pierwszym nagraniem i nie mieliśmy pojęcia, jak to powinno brzmieć. Płyta okazała się płaska i wąska. My byliśmy z Karolem podekscytowani, bo to było Symbo, ale Karol kręcił też jednak trochę nosem.

W międzyczasie miał poważny wypadek — prawie zginął, wjechał pod lokomotywę. Z tego powodu nie wysyłałem płyty do tłoczni. Wszystko było gotowe — koperta, matka płyty — i dostałem od niego telefon: „Wysłałeś?”

– Nie.

– To dobrze, bo jedziemy zrobić nowy mix i mastering!

Bracia znów zabrali się do pracy i płyta zaczęła brzmieć jak należy. Dopiero wtedy zrozumiałem, jak źle była zrobiona wcześniej. Gdyby nie Karol, mielibyśmy słabo brzmiący krążek z najlepszego i chyba najdroższego studia w Polsce. Nie wiem, co tam się wydarzyło — czy zostaliśmy olani w natłoku gwiazd? Pamiętam, że przy nowym miksie Wojtek powiedział: „No, teraz wasza płyta brzmi na poziomie Vadera!” Dziś bym mu to wytknął, ale wtedy byłem mało asertywny.

Pytanie, które mnie dziś nurtuje, to: dlaczego wcześniej nie brzmiała tak dobrze? Nie mam pojęcia. Karol słono zapłacił za poprawki — w Tomaszowie krążyły nawet plotki, że to ja za to płaciłem. Nie! To Karol dał zastrzyk finansowy i to on trzymał pieczę nad Symbo! To on dał mi szansę na to wszystko, co mam dziś. Będę mu wdzięczny do końca życia! Jak już mówiłem — tylko śmierć mnie zatrzyma.

No właśnie. Studio JNS i Paweł Janos. Paweł nie ma sali nagraniowej za miliony, nie ma konsolety za miliardy dolarów. Siedzi w swojej samodzielnie zrobionej reżyserce i nagrywa. Moim zdaniem robi to sercem, intuicją i doświadczeniem. Nie produkuje muzyki na kilogramy, nie zajmuje się internetem, by zdobyć klientów, nagrywając rolki z przyczepianiem mikrofonu.

Nasza współpraca trwa już kilka lat. Paweł doskonale zna kierunek Symbolical. Stawiam wzmacniacz i wiem, że brzmienie mojego 5150 będzie nagrane tak, że szczena opadnie.

Jestem na świeżo po nowych miksach Symbo i wszystko się zgadza od początku do końca. Od czasów Allegory, przez Igne Natura Renovatur Integra, aż po Hope — nigdy się nie zawiodłem. Trzeba to mocno podkreślić i uderzyć pięścią w stół! Janos kręci gałkami przy Hostia, Deamonolith, Dormant Ordeal… Czy muszę coś więcej dodawać?

Debiut ukazał się nakładem nieistniejącej już Tune Project, a drugi album miał premierę w Via Nocturna. Jak oceniasz współpracę z tymi wydawnictwami?

Tune Project to była wytwórnia Darka — coś na kształt mojego Sarcophagus Records. Żeby wydanie płyty nie było „gołe”, miało swoje zaplecze.

A jeśli chodzi o Via Nocturna — Fabian cały czas działa. Nie wiem, dlaczego ludzie patrzą i myślą: „O! Via Nocturna? To pewnie gówno! Nie posłucham”. Miałem taki zarzut od grubego typa z YouTube, który o płycie Allegory powiedział: „Nie mam o tej płycie nic do powiedzenia”. To po co się pan brał za recenzję? Ja wiem, po co! Bo panowie (a było albo jest ich dwóch) czekali na gównoburzę z mojej strony. Nie doczekali się. Karol powiedział, że mu wpierdoli, jak go spotka. Takie prawo ulicy oldschoolowca (śmiech). Ja natomiast broniłem Via Nocturna, gdzie tylko mogłem.

Czy Fabian zrobił wszystko, żeby Allegory pokazać światu? Nie mam zielonego pojęcia. Wiem tylko, że do dziś ludzie kupują ten album i są zachwyceni. Ja wciąż dostaję sygnały, że to album klasy światowej.

EP-ki ujrzały światło dzienne dzięki własnemu wydawnictwu pod szyldem Sarcophagus Records i teraz wszystko jest dostępne w sprzedaży na stronie symbolical-store.pl. Doszedłeś do wniosku, że lepiej zadbasz o wydanie własnej muzyki?

Zdecydowanie tak. Nie chcę, żeby ktoś mi mówił, że muszę nagrać czyste wokale albo zmienić okładkę. Mam już wszystko dokładnie zaplanowane — jestem jakieś cztery albumy do przodu. Historia Urizena — Universal, Jezusa — Fuzona ma swój dalszy ciąg.

Na tym etapie mogę zdradzić, że będę tłumaczył każdy tekst, opowiadał o kontekście albumu i o co dokładnie chodzi w całej historii w formie audiobooka. Zacząłem już nagrywki i zapowiada się fajna rzecz do słuchania.

Dodam też, że Sarcophagus zacznie wydawać inne zespoły.

Na razie jednak muszę się skupić na wydaniu Hope for Aerist.

Dwie pierwsze EP-ki ukazały się na winylu, czy “Renovatur” też będzie mieć premierę na analogowym nośniku?

Obecnie w tłoczni jest Hope. Na kolejny ogień idzie Renovatur. I nieodżałowana Allegoria Śmierci!

Kto jest odpowiedzialny za oprawę graficzną EP-ek?

Oprawa graficzna to moja wizja, inspirowana twórczością Williama Blake’a. Każdy element ma swoje przemyślane miejsce i sens, nie ma tam nic przypadkowego. Na początku chciałem powierzyć ten fragment pracy komuś innemu, ale współpraca się nie udała. Czekałem pół roku, aż w końcu mój przyjaciel Marcin powiedział o przesłanej od mistrza grafice: „dupy nie urywa! Zrób sam.”

I tak robię sam, zaczynając od Collapse i raczej tak zostanie. Korzystam wyłącznie z obrazów Blake’a, na nich opieram całą historię, którą chcę przekazać.

Zdradzę, że jeszcze cztery albumy będą utrzymane w stylistyce Blake’a. Potem nadejdzie coś zupełnie innego — coś, co Was zaskoczy, bo nikt się tego nie spodziewa.

Trzeci pełnowymiarowy album Symbolical pojawi się za kilka dni. Czy materiał będzie kontynuacją muzyki zawartej na EP-kach, czy może jednak postawiliście na coś zupełnie nowego i zaskoczycie słuchaczy? Zdradź nieco szczegółów o nowej płycie. Czy będzie to wasze przełomowe wydawnictwo?

Kontynuujemy losy Urizena, prosto z mitologii Williama Blake’a, i wkraczamy w kolejny rozdział — The Book of Los. Vinyl podzielony jest na dwie części. Pierwsza to muzyczna i tekstowa kontynuacja tego, co zaczęliśmy na Igne Natura i Renovatur — to nasza dalsza droga, rozwój i przemyślenia, które musiały wybrzmieć.

Druga część to opowieść o postaci, którą nazywamy Los — kreatorze, buntowniku i twórcy własnej rzeczywistości. Los to ten, kto rzuca wyzwanie porządkowi Urizena, walczy z ograniczeniami i próbuje wyzwolić się z więzów narzuconych przez system. To symbol walki, przemiany i buntu, który jest kontynuacją naszych rozważań o wolności i odpowiedzialności.

Całość to podróż przez mit, muzykę i własne doświadczenia, którymi chcę się podzielić. Ten album to nie tylko dźwięki, to opowieść, która ma wywołać refleksję i emocje — zapraszam do oceny, czy to nasze przełomowe wydawnictwo. Nie mi to oceniać. Poczekajmy (śmiech).

Czy podobnie jak w poprzednich przypadkach, tak samo i za „Hope for Aerist” stoi konkretny koncept?

Oczywiście, że tak! U nas zawsze jest koncept, inaczej nie potrafię robić muzyki. To dla mnie więcej niż płyta — to historia, którą chcę opowiedzieć, przemyślany świat, który budujemy krok po kroku. Bez tego wszystko traci sens.

Każdy album to kolejny rozdział, kolejne przesłanie. „Hope for Aerist” nie jest wyjątkiem — tu też wszystko ma swój cel i znaczenie.

Ta płyta to kontynuacja ścieżki, którą zaczęliśmy na Allegory of Death. Jest mnóstwo malowania dźwiękiem, agresywne fragmenty, wściekłe wokale, ale również piękne i spokojne fragmenty.

Hope daje odpowiedzi na pytania, które pojawiły się wcześniej, ale też otwiera nowe drzwi. To podróż przez emocje, idee i obrazy, które dojrzewały we mnie przez lata.

Tworzę muzykę, która pochodzi prosto z serca, a cała otoczka do niej jest zaplanowana, przemyślana, jak ruchy w szachach.

Czekam na ten moment, kiedy wszystko się połączy w całość i wybrzmi tak, jak ma być. Tego, czy udało się to zespolić w jedną całość, dowiemy się po czterech kolejnych płytach.

Również na jesień ogłosiliście całkiem pokaźną trasę koncertową. Dużo czasu poświęciłeś na jej zorganizowanie i dogranie terminów? Opowiedz o realiach bukowania gigów i grania koncertów.

Dawno temu, zanim ktokolwiek nas znał, to ja dzwoniłem po klubach— i kilka razy musiałem tłumaczyć, jak się nazywamy. Czas zrobił swoje. Teraz trasę organizuję razem z Łukaszem, basistą Symbo. To on wykonuje całą robotę, dzwoni, negocjuje, ja tylko dogaduję daty z Darkiem i planujemy z wyprzedzeniem na rok do przodu. Na przykład dziś już myślimy o wrześniu 2026. Masz wtedy możliwość jechać np. do Szczecina, zagrać po drodze w Poznaniu czy Gorzowie — wszystko to realne i dobrze zaplanowane. Trzy miesiące wcześniej dzwonisz do klubu i słyszysz, że wszystko jest już zajęte.

Jest dużo łatwiej, bo zaczynamy być rozpoznawalni, kluby znają nazwę. Jak Łukasz dzwoni: „Cześć, tu Łukasz z Symbolical”, to w słuchawce słyszy: „O! Już szukam dat!”. A kiedy ja dzwoniłem sam, było: „Kto? Jak?”

Tak czy siak to ogrom pracy i jestem mega wdzięczny Łukaszowi, że się tego podejmuje. Bez niego wszystko by kulało, a ja miałbym na głowie jeszcze to (śmiech).

Jeśli to nie tajemnica, to ile kosztuje zrobienie całej płyty? Nagrywki, mix i master, oprawa graficzna oraz klipy do singli?

Myślę sobie, że tak „pi razy oko” może kosztować około 40.000 zł. Jeśli wezmę pod uwagę dosłownie wszystko jak leci… począwszy od prac nad pisaniem, wyprawy do Warszawy, skończywszy na tłoczeniu płyt i zamykaniu ich w pudełka, to może i nawet dojść do 66600 zł.

Kiedy zacząłem zajmować się tak serio tylko Symbolical, zdałem sobie sprawę, że to praca na cały etat.

Przy prowadzeniu zespołu to jest milion małych i dużych spraw, które trzeba ogarniać non stop. Trzeba kontaktować się z fanami, dopinać terminy nagrań, pilnować miksów i masterów, a potem jeszcze cała akcja z oprawą graficzną – okładki, wkładki… U nas często jedna partia różni się od innych. Robię to dlatego, żeby każdy słuchacz miał coś wyjątkowego.

Dochodzi organizacja koncertów, pisanie i odpowiadanie na maile, szukanie tras i grania na festiwalach. Promocja w socialach, wrzuty, posty. No i zakulisowo – planowanie merchu, zamawianie koszulek, bluz, gadżetów, pilnowanie stanów magazynowych. Do tego klipy – scenariusze, nagrywki, montaż, a potem jeszcze wszystko spiąć w jedną całość i wysłać w świat.

Zero nudy, ciągle coś się dzieje, a jak nie robisz, to po prostu stoisz w miejscu.

Pracując u kogoś w firmie, nie jesteś w stanie po pracy dopilnować niczego dobrze i do końca. Tak więc założyłem działalność, brat Jakub pomógł mi kupić maszynę do druku na koszulkach i jadę z tematami cały czas. Na przemian pracuję nad Symbo i Christami – bo prowadzę też sklep Christ Agony.

A propos, zostałeś basistą Christ Agony, a Cezar wydaje nowy album. Możesz opowiedzieć więcej o Waszej znajomości i współpracy?

Poznaliśmy się z Cezarem w czasach, gdy piliśmy jak smoki. Odezwałem się do niego o stworzenie jakiejś fajnej muzyki. Pomyślałem: a co mi tam szkodzi, napiszę do Mistrza i może się uda. Parę tygodni później wylądowałem w Krakowie z gitarami i graliśmy sobie jam session! Wszystko oczywiście jest nagrane i kiedyś zapewne ujrzy światło dzienne. Mam nadzieję, że niedługo się nad tym pochylimy. Najpierw jednak musimy zająć się swoimi płytami, doprowadzić je do końca i zająć się planami i kolejnymi założeniami. Dużo tego, i wiem, że będzie się działo sporo dobrego wokół nas. Cezar i ja wspieramy się w naszej nowej antyalkoholowej drodze życiowej. Tak jak poznaliśmy się i chlaliśmy, co nie prowadziło do bardziej konkretnych działań, tylko na gadaniu się kończyło, tak teraz wprowadzamy plany w życie. Mamy jasno określoną ścieżkę, co i kiedy będzie się działo. Dużo nad tym pracujemy.

O czym marzysz jako szary człowiek, a o czym jako muzyk?

Jako szary człowiek marzę o spokoju. Marzę sobie, żeby życie trochę zwolniło tempa. Ciągle za czymś biegnę i coś gonię. Nie wiem, czy jestem w stanie uspokoić swoje życie. Boję się czasami, że mnie ono dociśnie i nie wytrzymam. Bo wiesz… z jednej strony zajebiście jest prowadzić Symbolical, spijać śmietankę i liczyć kasę z płyt, a z drugiej to ogromny ciężar i krzyż, który dźwigam.

Nie pomyśl sobie, że biadolę tu i płaczę, bo jestem piździak. Nope! To jest moje szaro-chłodne przedstawienie sytuacji.

Nie ma niczego bez ciężkiej pracy, jeśli komuś coś przyszło łatwo – cieszę się, gratuluję… ja tylko ciężką pracą mogę osiągnąć swój cel.

Chciałbym spełnić się jako muzyk. Kiedyś marzyłem o trzech pełnych albumach, że usiądę sobie na werandzie mojej chaty i posłucham sobie trzech płyt po kolei z dumą popijając kawę. Ale jak to mówią: apetyt rośnie w miarę jedzenia, tak więc pomimo że spełniłem swoje minimum, mam ochotę na stworzenie kolejnych koncept albumów. Zrodziły się one w mojej głowie i widzę doskonale, co to ma być. Jak już chyba wspominałem, kolejne cztery albumy będą nagrywane niebawem i będzie to kwadryptyk. W ostatnim utworze na Hope już zdradzam jego tytuł. Okładki są już przygotowane, tytuły oraz oprawa graficzna także. Duża część muzyki jest już napisana, gotowa dla Darka, żeby wchodził do studia. I tak w kółko. Coś się kończy, a coś się zaczyna. W tym cyklu jest mój sens. Bo dopóki potrafię coś kończyć i zaczynać od nowa, dopóty jestem żywy – jako szary człowiek i jako artysta.

Artykuł CYMER (Symbolical): „to ogromny ciężar i krzyż, który dźwigam” pochodzi z serwisu KVLT.