Wydarzenie to zgromadziło przede wszystkim fanów grup Enslaved i Wardruna, bo przecież z tymi projektami są przede wszystkim kojarzeni obaj muzycy. Na wstępie należy się kilka słów wyjaśnienia, bowiem nie każdy orientuje się, jakie były początki współpracy Ivara i Einara. Otóż projekt został powołany do życia poniekąd na zamówienie, gdy w 2014 roku w Norwegii obchodzone było dwóchsetlecie państwowej konstytucji. Muzycy obu zespołów połączyli swoje siły, czego skutkiem było stworzenie materiału, jego prezentacja na żywo, a w konsekwencji także rejestracja na płycie. W 2016 roku światło dzienne ujrzał zatem album Skuggsjá – A Piece for Mind & Mirror, a dwa lata później Bjørnson i Selvik, już bez akompaniamentu muzyków Wardruny, nagrali kolejny krążek – Hugsjá. Nasze „ochy i achy” na temat tego dzieła możecie poczytać TUTAJ.

Krakowski przystanek na europejskiej trasie duetu obył się bez supportu. Wieczór w pełni należał do Bjørnsona i Selvika, którzy punktualnie o godzinie 20:00 rozpoczęli swój koncert tytułowym numerem z drugiego krążka. Kompozycja ta w bardzo dobry sposób otwiera album, a na żywo brzmiała jeszcze lepiej i mocniej, co szybko pozwoliło wczuć się w niezwykły klimat, budowany przez ambitne skrzyżowanie ze sobą tradycji i nowoczesności na scenie. Następnie muzycy przeszli do WulthuR, który jest zarazem drugim utworem na albumie Hugsjá. Pierwsze trzy kompozycje dopełnił Fornjot, również pochodzący z tego samego krążka, który składał się z delikatniejszych kompozycji, w przeciwieństwie do Skuggsjá, gdzie można znaleźć o wiele więcej motywów black metalowych. Właśnie tytułowa kompozycja z pierwszego albumu była czwartą propozycją tego wieczoru, poprzedzoną krótkim wstępem na temat genezy zespołu. Einar Selvik podczas koncertów uwielbia bajać, a że wychodzi mu to całkiem zgrabnie, to przyjemnie słucha się jego opowieści i wyjaśnień, podczas których nierzadko przedstawia historie i mity z czasów wikińskich. Osobiście uważam, że jest to istotny element występów, gdyż tylko w ten sposób przed laikiem, który nie zna norweskiego (ba, a tym bardziej staronordyckiego) uchyla się rąbka tajemnicy, którą osnuta jest twórczość lidera Wardruny. Szczególnie dobrze słucha się tych wykładów podczas solowych występów Selvika, jak to miało miejsce chociażby w 2016 roku w Krakowie, podczas aktu poprzedzonego muzyką The Moon and the Nightspirit.

Wracając do krążka Skuggsjá – A Piece for Mind & Mirror, muzycy zaprezentowali jeszcze jedną tylko kompozycję z tej płyty, a mianowicie Kvervandi, które na żywo wypadło znakomicie, o wiele lepiej niż w wersji studyjnej, głównie za sprawą dobrego połączenia perkusji i gitary. Bardzo pozytywne wrażenie wywarło na mnie wykonanie numeru Nattselgar, traktującego o dawnych nocnych żeglarzach. Gra świateł i niezwykły klimat tego utworu spowodowały, że przez chwilę można było wczuć się w rolę jednego z dzielnych skandynawskich odkrywców nowych lądów. Na koncercie nie zabrakło również utworów z repertuaru Wardruny. Mowa tu oczywiście o Fehu i Helvegen, które bez wątpienia należą do najbardziej rozpoznawalnych kompozycji z twórczości grupy. W nieco innej aranżacji, z innymi instrumentami i ciut bardziej nowoczesnym brzmieniem, oba te numery zyskały nowej świeżości, a także bez wątpienia rozbudziły apetyty polskiej publiczności przed jesiennymi koncertami Wardruny. Równie ciekawym zabiegiem był cover Return to Yggdrasil, ukłon w stronę wszystkich zwolenników Enslaved. Niech nikogo nie zmyli anglojęzyczny tytuł, gdyż duet Ivar Bjørnson & Einar Selvik wykonał utwór w specjalnie przetłumaczonej wersji norweskiej.

Podczas występu Bjørnson zmieniał gitary, zaś Selvik w głównej mierze posługiwał się lirą Kravik, rogiem i bębnami. Na uwagę zasługuje też świetny kontakt tego drugiego z publicznością. Nieraz humorystyczne zagrywki ze strony multiinstrumentalisty wywoływały salwę śmiechu i oklasków, co przyczyniało się do jeszcze bardziej pozytywnego odbioru całości. Po zakończeniu stałego setu brawom nie było końca, więc duet wrócił na scenę, tym razem bez akompaniamentu pozostałych członków zespołu, by wykonać Völuspá, najbardziej znaną pieśń Eddy Poetyckiej, traktującą o początkach świata i będącą przepowiednią jego zniszczenia.

Wieczór z muzyką Ivara Bjørnsona i Einara Selvika oraz wspierających ich instrumentalistów był w pełni satysfakcjonujący. Z nadzieją należy spoglądać w przyszłość, bowiem z pewnością Selvik nie postawił jeszcze „kropki nad i”, a jego kompozytorska droga wciąż będzie trwać i przynosić miłośnikom folku wiele interesujących pieśni i nowego materiału. Podziękowania należą się też organizatorom koncertu, który przebiegł bez żadnych zakłóceń, realizacja dźwięku była fenomenalna, a występ był rejestrowany kamerami, zatem spodziewać się możemy jego publikacji w najbliższym czasie. Miód na uszy.

Poniżej możecie obejrzeć galerię zdjęć, autorką jest Wiktoria Wójcik.

Artykuł Ivar Bjørnson & Einar Selvik – Kraków (02.02.2019) pochodzi z serwisu KVLT.

Bjørnson kojarzony jest przede wszystkim z formacją Enslaved, której jest założycielem. Z kolei Selvik, znany również jako Kvitrafn, dawny bębniarz Gorgoroth, przede wszystkim odpowiedzialny jest za odnoszący sukcesy na arenie międzynarodowej projekt Wardruna. Nie bez powodu przytaczam tu black metalowe formacje, gdyż pośrednio inspiracje tym gatunkiem są również obecne w twórczości duetu. Początkowo projekt miał być jednorazowym występem w celu uświetnienia dwusetnej rocznicy ustanowienia norweskiej konstytucji. Skuggsjá była projektem, w którym występowali muzycy zarówno Wardruny, jak i Enslaved. Nieco inaczej rzecz ma się w przypadku Hugsjá, gdzie zabrakło współpracowników Selvika. Zmieniony skład owocuje inną formą muzyki duetu – w porównaniu do poprzedniej płyty, Hugsjá znacznie silniej osadzona jest w pogańskiej tradycji.

Do rzeczy. Na krążku znajduje się jedenaście kompozycji, które razem składają się na nieco ponad godzinę materiału. Jest to podróż przez chłodne i mroczne rejony folku, iście magiczna i niezwykła przygoda. Rozpoczynają ją trąby, które przywodzą na myśl początek płyty Runaljod – Ragnarok z repertuaru Wardruny. Dalej jest bardzo klimatycznie, a mistrzowski kunszt duetu udowadnia, że nordycki folk jest wyjątkowo przyjemny w odbiorze, szczególnie gdy pozbawiony jest przesadnych podniosłych elementów, które często spotyka się w muzyce zespołów łączących muzykę tradycyjną z metalem. Na tym krążku tego drugiego składnika jest zdecydowanie mniej. Współczesne inspiracje przewijają się co prawda raz po raz, mamy tu do czynienia z zestawem perkusyjnym, którego bardziej nowoczesne brzmienie tworzy ciekawy podkład pod tradycyjne instrumenty ludowe. Szczęśliwie jednak na Hugsjá nie usłyszymy przesterowanych gitar, a raczej akustyczne melodie, jak chociażby w pięknym utworze o tytule Ni døtre av Hav. Współistnienie dwóch światów na tym albumie staje się naturalne, jakby koegzystencja elektroniki i tagelharpy była czymś oczywistym. Bębny dodają całości interesującej rytmiki, której nie udałoby się osiągnąć poprzez zastosowanie klasycznych instrumentów perkusyjnych.

W połowie albumu muzycy pozwolili sobie na najbardziej oderwany od muzyki tradycyjnej numer. Nattseglar wyróżnia się ciekawym brzmieniem elektroniki, black metalowym feelingiem, który buduje perkusja, a także wokalami przepuszczonymi przez filtr. Słychać również „współczesną” gitarę elektryczną, aczkolwiek delikatny riff na niej wygrywany nie stanowi dominanty kompozycyjnej tego utworu. Tym niemniej, jest to najbardziej dynamiczny fragment albumu, dość odważny, ale niezwykle udany. Gitara pojawia się również w kolejnym utworze, Nytt Land, lecz znów nie wychodzi na pierwszy plan, a raczej tworzy tło wraz z basem. Muzykom udaje się zachować klasyczne brzmienie utworów, w których forpocztą pozostaje śpiew i tradycyjne instrumenty. Nordvegen w całości opiera się na dynamicznej gitarze akustycznej, która przypomina mi nieco folkowe aranżacje Jimmy’ego Page’a, szczególnie z trzeciej studyjnej płyty Led Zeppelin. Bliżej ku końcowi płyty znaleźć można również bardziej wesołą melodię w postaci Oska, jedynej kompozycji, która pozbawiona jest skomplikowanego tekstu. Cały arsenał instrumentów, które cudownie ze sobą korelują, tworzy wspaniały mikroklimat. Płytę zamyka Um Heilage Fjell, spokojna i majestatyczna kompozycja z wykorzystaniem chóru, która stanowi delikatne zamknięcie tego rozdziału twórczości duetu Ivar Bjørnson & Einar Selvik.

Co mnie urzekło w drugim studyjnym albumie tego projektu to fakt, że w porównaniu do Skuggsjá zabrakło tu mocniejszych inspiracji black metalem (odsyłam chociażby do utworu Makta og vanæra, for all tid). Pierwsza płyta obfitowała też w mroczne narracje i wielogłosowe wokalizy, te z kolei byłyby ciekawym urozmaiceniem na Hugsjá. Ostatecznie jednak powściągliwość w odwołaniach do metalu wypada na korzyść tego krążka. Współpracę Ivara i Einara należy postrzegać jako osobne koncepty muzyczne, zatem jeśli w przyszłości pojawi się trzecia płyta tego duetu, można się spodziewać kolejnych zmian w aranżacjach i składzie projektu. Jedno jest pewne, cokolwiek ta dwójka sygnuje swoimi nazwiskami – musi być udanym pomysłem. Nie inaczej jest i tym razem, gdyż Hugsjá to album, do którego wraca się równie chętnie, co do wspomnianej na początku Wardruny. Jeśli fascynują Was folkowe rytmy ze Skandynawii, koniecznie musicie dać szansę temu albumowi. Jak dla mnie, ta płyta to strzał w dziesiątkę.

Artykuł IVAR BJØRNSON & EINAR SELVIK – „Hugsjá” (2018) pochodzi z serwisu KVLT.

Przyznam, że na co dzień brakuje mi tego typu muzyki. Nie mówię tu o szeroko pojętym folku, gdyż generalnie nietrudno znaleźć artystów poszukujących siebie w tradycyjnych instrumentach ludowych, choć spojrzenie na ten gatunek bardzo mocno zmieniło się w ostatnich latach. Próżno szukać dziś bardów pokroju Tima Buckley’a czy Joan Baez, a i sam mistrz Bob Dylan już nie ten sam, co kiedyś. Dzisiejszy folk jest muzyką nieoczywistą, łączącą w sobie bardzo różne, nawet sprzeczne ze sobą inspiracje, a i tak wśród najbardziej znanych na świecie kolektywów folkowych trudno znaleźć kogoś oryginalnego i niebanalnego. Doczekaliśmy czasów, w których nawet aktorzy chwytają za ukulele i próbują tworzyć swoją własną alternatywną jakość w oparciu o tradycyjne melodie. Trudno jednak znaleźć prawdziwą perłę w tym folkowym tyglu.

Trio Henry David’s GUN jest bardzo blisko stania się właśnie taką perłą. Ich najnowszy album to świeże spojrzenie na tradycję, pozbawione pretensjonalnych rozwiązań, jakże charakterystycznych dla wielu grup, których twórczość zakorzeniona jest w folku, country czy dawnym bluesie. Na Tales from the Whale’s belly spotykają się ze sobą ambitne aranżacje czerpiące właśnie z wymienionych gatunków muzyki ludowej. Jest też miejsce na współczesne rozwiązania, dzięki którym reprezentowanemu przez trio gatunkowi folk można przypisać łatkę indie. W dziesięciu utworach (z których dwa znamy już ze wspomnianego wcześniej singla) muzycy romansują z głębokim brzmieniem kontrabasu, delikatnymi zagrywkami na gitarze elektrycznej, a także banjo czy pianinem. Są też hipnotyzujące cymbały (jakże inspirujące w utworze Taiga), dobra, mocniejsza momentami perkusja (tu warto wspomnieć o jej znaczeniu w Not like Josef K. oraz Parallel), a nawet ekscytująca harmonia (świetny popis w House of cards). Ten krążek ma w sobie coś niezwykle magnetycznego, coś, co przyciąga i za wszelką cenę nie chce puścić. Wspaniała odskocznia od codziennego „katowania się” cięższymi gatunkami muzycznymi.

Wśród dziesięciu pieśni zawartych na Tales from the Whale’s belly każdy powinien znaleźć coś dla siebie. Nawet jeśli nie jesteście zagorzałymi zwolennikami muzyki folkowej, dajcie szansę Wawrzyńcowi Janowi Dąbrowskiemu i jego grupie, bo za jakiś czas mogą nieźle zatrząść polską sceną muzyczną. W październiku pisałem, że singiel kapeli „nie zapowiadał żadnej rewolucji w podejściu do muzyki folkowej”. Podtrzymuję moją ówczesną opinię, choć jestem bogatszy o kolejne wspaniałe doświadczenie – kilkukrotne przesłuchanie albumu, który wcale nie musi być rewolucyjny, by pokusić się o tytuł jednej z najlepszych płyt roku w kategorii alternatywy. Za wcześnie na taką wyrocznię? Sprawdźcie sami.

Artykuł HENRY DAVID’S GUN – „Tales from the Whale’s belly” (2018) pochodzi z serwisu KVLT.

I bardzo słusznie. Fanatycy wszechstronnego rockowo-metalowego brzmienia Led Zeppelin zdążyli raczej przyzwyczaić się do tego, że Plant już dawno spuścił z tonu i nie goni ani za duchami z przeszłości, ani za bieżącymi trendami. Nie powinno to przeszkadzać tej części fanów Zeppsów, którzy uważają ich III za najlepszy krążek. Brytyjczyk w swojej karierze solowej zgłębia bowiem folkowe tradycje, zostawiając hard rockowy styl daleko w tyle. O ile jego albumy z lat osiemdziesiątych wpisywały się w charakter tej dekady, przynajmniej jeśli chodziło o bardziej popowy wizerunek dawnych rockowych rozbójników, tak począwszy od 1993 roku jego twórczość zaczęła zwalniać tempo.

Album Carry Fire to drugie wydawnictwo Planta wspieranego przez kolektyw The Sensational Space Shifters, choć tym razem nazwa ta nie została wymieniona na okładce płyty. Grupa eksploruje tereny znane z poprzedniego krążka Lullaby and the Ceaseless Roar, podążając szlakami wyznaczonymi przez bogate i różnorodne instrumentarium. Usłyszeć tu można inspiracje tradycyjną muzyką brytyjską, ale też klimatami bliskowschodnimi, do których wielokrotnie powracał Plant (również w towarzystwie Page’a) już po rozpadzie Led Zeppelin. Historia styka się tu jednak ze współczesnością, czego najlepszym przykładem jest tytułowy utwór Carry Fire, w którym muzyka arabska spotyka delikatne syntezatory. Znaleźć tu można kompozycje szybsze i weselsze, jak chociażby Bones of Saints, ale też melancholijne ballady – Season’s Song czy Dance With You Tonight. Oficjalny singiel promujący najnowsze wydawnictwo Złotego Lwa, Bluebirds Over the Mountain to numer odbiegający od pozostałych swoim dynamizmem i eksperymentowaniem z klawiszami i samplami. To zdecydowanie jeden z ciekawszych momentów na tym krążku, tym bardziej że gościnnie występuje w nim wspaniała Chrissie Hynde, znana z buntowniczego zespołu The Pretenders, który swoje lata świetności miał w latach osiemdziesiątych. Najnowsze dzieło Planta i spółki zawiera też motywy inspirowane brzmieniem Zeppelinów, które przejawiają się przede wszystkim w kompozycjach The May Queen (przypominającej stary numer Friends ze wspomnianej III), a także New World… (tu brzmienie gitary odsyła słuchacza do czasów Physical Graffiti). Całość zwieńcza utwór Heaven Sent, silnie, moim zdaniem, inspirowany powojennym amerykańskim jazzem.

Nowe dziecię Roberta Planta to bardzo szeroki przekrój gatunkowy. Może nie jest to wiekopomne dzieło, nie zapisze się w historii muzyki jako odkrywczy album. Nie o to tutaj chodzi. Dojrzali artyści z takim statusem mogą przecież pozwolić sobie na zgłębianie tego, co im naprawdę w danym momencie w duszy gra. Nie można wymagać od Planta kolejnego ciosu, jak jego słynne wejście podczas Immigrant Song. Uważam się za fanboja Zeppsów i z uwagą śledzę to, co dzieje się w obozach trójki muzyków, którzy w ciągu trzynastoletniej historii grupy przetarli szlaki nowych gatunków, tworząc z bluesa podwaliny heavy metalu. Nie czekam jednak na ich reunion, choć wspaniale byłoby zobaczyć ich jeszcze raz na scenie. Dobrze, że po śmierci Johna Bonhama ani Plant, ani Page, ani też Jones nie złożyli broni i każdy dalej gra to, co czuje. Akurat ten pierwszy najlepiej czuje się w klimatach okołofolkowych, a skoro wychodzi mu to bardzo składnie, to czemu miałby światu udowadniać, że jest inaczej? Carry Fire można kupować w ciemno. Rewelacyjna odskocznia od ciężkiego brzmienia. Dojrzały i wysublimowany album.

Artykuł ROBERT PLANT – „Carry Fire” (2017) pochodzi z serwisu KVLT.